Το έργο NETTAG+, το οποίο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αποσκοπεί στην καταπολέμηση των αλιευτικών αποβλήτων και στον μετριασμό των επιπτώσεών τους στη θαλάσσια ζωή. Οι αλιείς είναι οι μεγαλύτεροι σύμμαχοί μας.
Η θαλάσσια ρύπανση φτάνει σε ανησυχητικά επίπεδα τόσο στη Μεσόγειο όσο και στον Ατλαντικό - και οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι αυτό που βλέπουμε στην επιφάνεια.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Υπάρχουν αμέτρητα είδη θαλάσσιων απορριμμάτων που μπορεί να βρεθούν στον πυθμένα της θάλασσας, και ένα που ξεχωρίζει ως ιδιαίτερα επικίνδυνο: τα αλιευτικά εργαλεία-φάντασμα. Πρόκειται για δίχτυα, πετονιές και παγίδες που έχουν εγκαταλειφθεί ή χαθεί στη θάλασσα.
Καθώς συνεχίζουν να πιάνουν θαλάσσια ζωή, τα αλιευτικά εργαλεία-φαντάσματα μετατρέπουν σιγά-σιγά τμήματα του ωκεανού σε ένα πραγματικό "νεκροταφείο εξοπλισμού", επικίνδυνο ακόμη και για όσους ασκούν αυτή τη δραστηριότητα.
"Τα δίχτυα αλιείας μπορεί να αποτελέσουν πρόβλημα ασφάλειας για τα σκάφη", εξηγεί στο Euronews ο Juan Pablo Pérez, ένας ψαράς στην περιοχή Póvoa de Varzim του Πόρτο.
Αντιμέτωποι με αυτό το πρόβλημα, υπάρχει τώρα ένα ευρωπαϊκό σχέδιο που εργάζεται για την επίλυσή του. Η πρωτοβουλία NETTAG+, η οποία φέρνει σε επαφή επιστήμονες, μηχανικούς και ψαράδες, έχει σχεδιαστεί για την πρόληψη και την ανάκτηση του χαμένου εξοπλισμού, μετριάζοντας τις βλαβερές συνέπειες αυτών των αποβλήτων, σε ένα έργο που λειτουργεί σε διάφορα μέτωπα.
Ένα από αυτά είναι το τεχνολογικό, με το έργο να αναπτύσσει ετικέτες με μοναδικό αναγνωριστικό, οι οποίες τοποθετούνται στα δίχτυα αλιείας, επιτρέποντας τον εντοπισμό τους μέσω μιας εφαρμογής για κινητά τηλέφωνα - ακόμη και από απόσταση μεγαλύτερη των δύο χιλιομέτρων.
"Ένα σύστημα ακουστικού εντοπισμού, με μικρές συσκευές που προσαρτώνται σε ένα δίχτυ ή αλιευτικό εργαλείο και, αν ο εξοπλισμός αυτός αφεθεί στον πυθμένα, μπορώ στη συνέχεια, από την επιφάνεια, χρησιμοποιώντας ηχητική επικοινωνία, να ρωτήσω πού βρίσκεται αυτό το χαμένο δίχτυ και να το βρω", εξηγεί ο Alfredo Martins, ερευνητής στο Ινστιτούτο Μηχανικής Συστημάτων και Υπολογιστών, Τεχνολογίας και Επιστήμης (INESC TEC) και καθηγητής στο Ανώτατο Ινστιτούτο Μηχανικής του Πόρτο.
Για τον εξοπλισμό που έχει ήδη χαθεί στα βάθη της θάλασσας, ένα ρομποτικό σύστημα που ονομάζεται IRIS χρησιμοποιεί σόναρ για τον εντοπισμό του και τη χαρτογράφηση του βυθού. Ο εξοπλισμός αυτός είναι σε θέση να εντοπίζει χαμένα αλιευτικά εργαλεία σε μεγάλα βάθη, συμβάλλοντας σε ασφαλέστερες και αποτελεσματικότερες επιχειρήσεις ανάκτησης.
"Βασικά, το ρομπότ είναι ένα όχημα που μπορώ να στείλω κάπου, μπορώ να του ζητήσω να κάνει μια εργασία κάποιας πολυπλοκότητας", λέει ο Alfredo Martins.
Οι αλιείς είναι σύμμαχοι
Είτε πρόκειται για πρόληψη είτε για τεχνολογική ανάπτυξη, οι αλιείς αποτελούν πάντα σημαντικό μέρος της διαδικασίας. "Οι ψαράδες δεν συμμετέχουν μόνο στο πρώτο μέρος του σχεδίου πρόληψης, συλλέγοντας τα σκουπίδια, διατηρώντας τον ωκεανό υγιή, αλλά συμμετείχαν και στις τεχνολογικές λύσεις", εξηγεί ο Alfredo Martins στο Euronews.
Η ομάδα του έργου NETTAG+ δοκιμάζει αυτές τις τεχνολογίες με αλιείς σε διαφορετικές συνθήκες θάλασσας, χρησιμοποιώντας διαφορετικούς τύπους αλιευτικών εργαλείων
"Οι αλιείς θέλουν να εργαστούν ενεργά για την επίλυση των θαλάσσιων απορριμμάτων, επειδή είναι οι πρώτοι που αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα. Είναι οι πρώτοι που επηρεάζονται", λέει στο Euronews η Sandra Ramos, ερευνήτρια στο Διεπιστημονικό Κέντρο Θαλάσσιων και Περιβαλλοντικών Ερευνών (CIIMAR). "Γι' αυτό είχαμε αυτή τη συμμετοχή, δεν είναι ενδιαφερόμενοι στο έργο, είναι εταίροι στο έργο και το άνοιγμά τους, από την αρχή όταν αρχίσαμε να σχεδιάζουμε τις λύσεις, ακόμη και τις πιο τεχνολογικές, έχει να κάνει πολύ με αυτή την ανησυχία του τομέα που θέλει να βοηθήσει στην επίλυση αυτού του προβλήματος που τους βασανίζει τόσο πολύ".
Εκτός από τις τεχνολογικές συσκευές, ορισμένες από τις οποίες διατίθενται ήδη στο εμπόριο, το έργο ανέπτυξε μια σειρά λύσεων διακυβέρνησης και πολιτικής που μπορούν να εφαρμοστούν τόσο σε μεγάλης όσο και σε μικρής κλίμακας αλιευτικά πλαίσια.
Οι τεχνολογίες αυτές δοκιμάστηκαν στο Póvoa de Varzim, στη βόρεια Πορτογαλία, με τοπικούς αλιείς, αλλά στόχος είναι οι λύσεις αυτές να εφαρμοστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
"Όλες αυτές οι λύσεις, ιδίως όσον αφορά τις συστάσεις, αποστέλλονται όχι μόνο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και σε εθνικό επίπεδο, στους φορείς που διαχειρίζονται την αλιεία", εξηγεί ο ερευνητής. Διότι οι συστάσεις αυτές, εκτός από γενικές, είναι και ειδικές για κάθε χώρα. Γι' αυτό στέλνουμε όλες αυτές τις πληροφορίες και όλη αυτή τη γνώση που έχει δημιουργήσει το έργο στους κατάλληλους οργανισμούς".
Το έργο αξιολογεί τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των εγκαταλελειμμένων αλιευτικών εργαλείων ως πηγή μικροπλαστικών, επικίνδυνων χημικών ουσιών και παθογόνων μικροοργανισμών.
Η ελπίδα είναι ότι με καλύτερη τεχνολογία, ισχυρότερη συνεργασία και πιο βιώσιμες πρακτικές, η παλίρροια των εργαλείων-φαντασμάτων μπορεί τελικά να αντιστραφεί.