Η κοινή αντίληψη ότι ο χρυσός προστατεύει σε πόλεμο και πληθωρισμό κλονίζεται: με τον πόλεμο με το Ιράν, το Brent έχει +37%, ο χρυσός -10%, οι αποδόσεις καθορίζουν, όχι η γεωπολιτική.
Ο πόλεμος στο Ιράν ξαναγράφει τον οδηγό προστασίας από τον πληθωρισμό.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Από τις 27 Φεβρουαρίου, την παραμονή της έναρξης της Επιχείρησης Epic Fury, το Brent έχει εκτιναχθεί κατά 37%, ενώ ο χρυσός έχει υποχωρήσει κατά 10%.
Τα δύο περιουσιακά στοιχεία που οι επενδυτές παραδοσιακά συνδυάζουν για προστασία από τον πληθωρισμό και γεωπολιτικές αναταράξεις κινούνται πλέον έντονα προς αντίθετες κατευθύνσεις.
Η άνοδος του πετρελαίου εξηγείται σχετικά εύκολα. Σύμφωνα με τη Goldman Sachs, περίπου 14,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως παραγωγής αργού από τον Περσικό Κόλπο έχουν τεθεί εκτός αγοράς, οδηγώντας τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου σε ιστορική απομείωση 11 έως 12 εκατ. βαρελιών την ημέρα τον Απρίλιο.
Τα οικονομικά του πετρελαίου είναι απλά. Όταν η προσφορά καταρρέει, οι τιμές αυξάνονται μέχρι να προσαρμοστεί η ζήτηση. Το Brent έχει ανέβει από τα 70 στα περίπου 100 δολάρια το βαρέλι, αφού προηγουμένως άγγιξε τα 126 δολάρια.
Η συμπεριφορά του χρυσού είναι πιο δύσκολο να εξηγηθεί.
Το πολύτιμο μέταλλο εκτινάχθηκε κατά 65% το 2025. Οι κεντρικές τράπεζες το αγόραζαν μαζικά επί τρία συνεχόμενα χρόνια και οι αναλυτές το θεωρούσαν ευρέως την απόλυτη ασπίδα απέναντι στον πόλεμο. Κι όμως, έχει χάσει περίπου το ένα δέκατο της αξίας του ακριβώς τη στιγμή που ξέσπασε η σύγκρουση από την οποία υποτίθεται ότι θα προστάτευε.
Γιατί ο χρυσός δεν λειτουργεί πια: ο μηχανισμός των επιτοκίων
Ο χρυσός δεν δίνει κουπόνι, δεν δίνει μέρισμα, δεν δίνει τόκο. Αυτή η μία ιδιότητα είναι όλη η ιστορία. Η επενδυτική αξία του μετάλλου καθορίζεται από το κόστος ευκαιρίας της κατοχής του, και αυτό το κόστος ευκαιρίας το ορίζει το επίπεδο των πραγματικών επιτοκίων στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όταν οι αποδόσεις ανεβαίνουν, ο επενδυτής που εγκαταλείπει ένα 4% σε αμερικανικά ομόλογα για να κρατά ένα τούβλο μετάλλου με μηδενική απόδοση χάνει έδαφος κάθε μέρα. Όταν οι αποδόσεις υποχωρούν, το ίδιο τούβλο γίνεται ελκυστικό, επειδή η εναλλακτική επιλογή, το σταθερό εισόδημα, πληρώνει λιγότερα.
Γι’ αυτό ο χρυσός είχε ράλι το 2025. Οι αγορές προεξοφλούσαν δύο ή τρεις μειώσεις επιτοκίων της Fed έως τα τέλη του 2026, οι πραγματικές αποδόσεις υποχωρούσαν και ο χρυσός σε ράβδους είχε ισχυρό ούριο άνεμο.
Ο πόλεμος στο Ιράν έχει εξανεμίσει αυτόν τον ούριο άνεμο τις τελευταίες δέκα εβδομάδες.
Το εργαλείο FedWatch του CME δείχνει πλέον ως βασικό σενάριο μηδενικές μειώσεις επιτοκίων για όλο το έτος.
Ενδεικτικά, σε ορίζοντα ενός έτους, οι πιθανότητες που προεξοφλούν οι αγορές για μια αύξηση επιτοκίων από τη Fed υπερβαίνουν πλέον εκείνες για μια μείωση, υποδηλώνοντας ότι η επόμενη κίνηση, αν υπάρξει, είναι πιθανότερο να είναι άνοδος παρά μείωση.
Ο χρυσός έχει ενσωματώσει σε πραγματικό χρόνο αυτή τη μεταβολή στις προσδοκίες.
Η τιμή του μετάλλου έχει υποχωρήσει από τα 5.275 δολάρια η ουγγιά στις 27 Φεβρουαρίου στα 4.735 δολάρια, μια πτώση 540 δολαρίων μέσα σε δέκα εβδομάδες.
«Με τη σύγκρουση να προκαλεί ένα σοκ στην προσφορά ενέργειας που έχει μειώσει τις προσδοκίες για χαμηλότερα αμερικανικά επιτόκια, δεν είναι περίεργο που ο χρυσός δυσκολεύτηκε να λειτουργήσει ως ασφαλές καταφύγιο αυτή τη φορά», δήλωσε η Amy Gower, στρατηγική αναλύτρια εμπορευμάτων στον τομέα μετάλλων και εξόρυξης στη Morgan Stanley.
Η προσέγγιση της Morgan Stanley έχει σημασία, επειδή επισημαίνει ευθέως την αλλαγή καθεστώτος. Η Gower υποστήριξε ότι η ευαισθησία του χρυσού στη νομισματική πολιτική έχει υπερισχύσει του ρόλου του ως ασφαλές καταφύγιο ως βασικός παράγοντας διαμόρφωσης τιμών, μειώνοντας την αποτελεσματικότητά του ως αντιστάθμιση τόσο στον γεωπολιτικό κίνδυνο όσο και στον πληθωρισμό.
Το μέταλλο δεν αντιδρά στα ίδια τα γεγονότα, σημείωσε· αντιδρά στην πολιτική απάντηση που τα ακολουθεί.
Η μετάδοση είναι μηχανική: τα επιτόκια που παραμένουν υψηλά για περισσότερο αυξάνουν το κόστος ευκαιρίας της κατοχής χρυσού.
Ο πραγματικός ρόλος του χρυσού ως καταφύγιο δεν είναι αυτός που νομίζετε
Εδώ βρίσκεται το σημείο της ιστορίας που τα εγχειρίδια δεν αποτυπώνουν ποτέ σωστά.
Ο χρυσός δεν καλύπτει τον πληθωρισμό. Καλύπτει τον κίνδυνο αποτυχίας του θεσμού που είναι επιφορτισμένος με τον έλεγχο του πληθωρισμού.
Όταν οι τιμές αρχίζουν να ανεβαίνουν από χαμηλά ή μέτρια επίπεδα – μια κίνηση σαν αυτή που ανεβάζει τον γενικό ΔΤΚ των ΗΠΑ από το 2% στο 3,3% – ο χρυσός τείνει να υποχωρεί. Οι αγορές δεν βλέπουν κίνδυνο εκτροχιασμού.
Βλέπουν μια Fed που διαθέτει τα εργαλεία, την αξιοπιστία και την πολιτική κάλυψη για να αυξήσει τα επιτόκια ή να διατηρήσει τη νομισματική πολιτική περιοριστική για περισσότερο.
Μόνο αυτή η προσδοκία αρκεί για να ωθήσει τις πραγματικές αποδόσεις υψηλότερα και να περιορίσει τη ζήτηση για ένα περιουσιακό στοιχείο χωρίς απόδοση. Το επεισόδιο του 2026 ταιριάζει σχεδόν απόλυτα σε αυτό το μοτίβο.
Ο πληθωρισμός είναι δυσάρεστος, αλλά η κεντρική τράπεζα εξακολουθεί να θεωρείται ικανή να τον διαχειριστεί, και ο χρυσός πληρώνει το τίμημα αυτής της εμπιστοσύνης.
Η πραγματική στιγμή του χρυσού έρχεται όταν αυτή η εμπιστοσύνη σπάει: όταν ο πληθωρισμός αποδεσμεύεται, όταν η κεντρική τράπεζα θεωρείται απρόθυμη ή ανίκανη να τον σταματήσει και όταν οι επενδυτές αρχίζουν να αμφιβάλλουν αν το ίδιο το νόμισμα θα διαφυλάξει την αγοραστική του δύναμη – τότε είναι που το μέταλλο δείχνει πλήρως την αμυντική του ισχύ.
Η δεκαετία του 1970 υπό τον Arthur Burns, τα πρώτα στάδια της κρίσης χρέους της ευρωζώνης και η πανδημία του 2020, όταν η δημοσιονομική και η νομισματική χαλάρωση κινούνταν παράλληλα, ήταν κρίσεις αξιοπιστίας, όχι απλώς κρίσεις πληθωρισμού.
Ο χρυσός σημείωσε ράλι σε κάθε μία από αυτές τις περιόδους, επειδή αυτό που απορριπτόταν ως εναλλακτική ήταν το ίδιο το νόμισμα.
Ο πόλεμος στο Ιράν δεν έχει προκαλέσει κρίση αξιοπιστίας. Έχει προκαλέσει ένα σοκ προσφοράς, το οποίο ευρέως αναμένεται ότι η Fed θα απορροφήσει διατηρώντας τη νομισματική πολιτική περιοριστική.
Αυτή η διάκριση εξηγεί γιατί ο χρυσός σε ράβδους καταγράφει πτώση 10% στη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν.
Η Goldman παραμένει αισιόδοξη για τον χρυσό, αλλά επιφυλακτική για τα Στενά του Ορμούζ
Η ομάδα εμπορευμάτων της Goldman Sachs, με επικεφαλής τον Daan Struyven, συνεχίζει να προβλέπει ότι ο χρυσός θα φτάσει τα 5.400 δολάρια η ουγγιά έως το τέλος του 2026, στηριζόμενη στη συνεχιζόμενη αγορά χρυσού από κεντρικές τράπεζες καθώς οι χώρες διαφοροποιούν τα αποθεματικά τους μακριά από το δολάριο ΗΠΑ και στην προσδοκία ότι η Fed θα αρχίσει τελικά να μειώνει ξανά τα επιτόκια.
Περίπου το 70% των κεντρικών τραπεζών που συμμετείχαν στην πρόσφατη διάσκεψη της Goldman για τις κεντρικές τράπεζες αναμένουν αύξηση των παγκόσμιων αποθεμάτων χρυσού μέσα στους επόμενους 12 μήνες, και περίπου το ίδιο ποσοστό εκτιμά ότι οι τιμές θα σταθεροποιηθούν πάνω από τα 5.000 δολάρια μέσα σε ένα έτος.
Ωστόσο, η Goldman προειδοποιεί ότι οι βραχυπρόθεσμοι κίνδυνοι παραπέμπουν σε ασθενέστερες τιμές χρυσού. Ο χρυσός παραμένει ευάλωτος σε περαιτέρω πιέσεις πωλήσεων αν συνεχιστούν οι αναταράξεις στα Στενά του Ορμούζ.
Η τράπεζα αναβάθμισε την πρόβλεψή της για την τιμή του Brent στο τέταρτο τρίμηνο του 2026 στα 90 δολάρια το βαρέλι, από 80 προηγουμένως, και προειδοποιεί ότι ένα δυσμενές σενάριο θα μπορούσε να ωθήσει τις τιμές πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, αν οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ δεν ομαλοποιηθούν έως το τέλος Ιουλίου.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους επενδυτές που αναζητούν αντιστάθμιση στον πληθωρισμό
Ένα σοκ στο πετρέλαιο που μειώνει την προσφορά και αυξάνει τις τιμές του αργού ασκεί άμεση ανοδική πίεση στον πληθωρισμό.
Το αργό πετρέλαιο είναι η μόνη αντιστάθμιση πληθωρισμού που κερδίζει από την ίδια την πηγή του πληθωρισμού. Οι επενδυτές που αγόρασαν πετρέλαιο στη διάρκεια του πολέμου «έπιασαν» τον πληθωρισμό στην πηγή του.
Τα εγχειρίδια λένε ότι και ο χρυσός προσφέρει κάλυψη έναντι του πληθωρισμού. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Στα αρχικά στάδια της ανόδου των τιμών, ο χρυσός συχνά υποχωρεί, καθώς οι κεντρικές τράπεζες αυξάνουν τα επιτόκια ή διατηρούν υψηλό το κόστος δανεισμού, καθιστώντας τον λιγότερο ελκυστικό για τους επενδυτές. Η δική του στιγμή έρχεται μόνο αργότερα, αν ο πληθωρισμός γίνει τόσο έντονος ώστε να διαβρώσει την εμπιστοσύνη στην ικανότητα της κεντρικής τράπεζας να ελέγχει τις τιμές.
Σε πιο κανονικές συνθήκες, ο χρυσός τείνει να ανεβαίνει όταν τα επιτόκια μειώνονται, όχι όταν αυξάνονται.
Την ημέρα που τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά, οι τιμές του πετρελαίου θα υποχωρήσουν και η Fed θα ανακτήσει περιθώριο για να μειώσει τα επιτόκια. Η πορεία του χρυσού πιθανότατα θα αντιστραφεί για ακόμη μία φορά. Μέχρι τότε, ο πόλεμος που υποτίθεται ότι θα έκανε τον χρυσό να λάμψει έχει πετύχει το ακριβώς αντίθετο.