Από τη δεκαετία του 1960, η υπερθέρμανση που προκαλεί ο άνθρωπος είναι ο κύριος λόγος που ανεβαίνουν τα επίπεδα της θάλασσας, δείχνει νέα έρευνα.
Οι ακραίες πλημμύρες, που κάποτε ήταν σπάνιο φαινόμενο για τις παράκτιες κοινότητες, γίνονται πλέον πολύ συχνότερες, καθώς η κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τον άνθρωπο ανεβάζει τη στάθμη της θάλασσας, σύμφωνα με νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στις 10 Ιουνίου.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι ειδικοί λένε ότι τα ευρήματα είναι κρίσιμα για τον σχεδιασμό απέναντι στις πλημμύρες και τις παράκτιες υποδομές, καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται.
Αυτές οι μεγάλες παράκτιες πλημμύρες συμβαίνουν όταν οι μεγάλες παλίρροιες και οι θυελλώδεις κυματισμοί συνδυάζονται με ήδη αυξημένα επίπεδα της θάλασσας. Σε αυτά προστίθενται τα φυσικά κλιματικά μοτίβα και άλλες ανθρώπινες επιδράσεις.
Η κλιματική αλλαγή έχει ενισχύσει καταιγίδες όπως ο τυφώνας Ίαν, που προκάλεσε εκτεταμένες πλημμύρες το 2022, σύμφωνα με τους επιστήμονες. Κάθε χρόνο οι πλημμύρες απειλούν εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε παράκτιες περιοχές χαμηλού υψομέτρου σε όλο τον κόσμο. Προκαλούν επίσης ζημιές δισεκατομμυρίων ευρώ και μπορεί να αποδειχθούν θανατηφόρες.
Πλημμύρες που ιστορικά είχαν πιθανότητα 1% να πλήξουν σε έναν χρόνο μια ακτογραμμή είναι σήμερα, κατά μέσο όρο, περίπου 12 φορές πιο πιθανό να συμβούν, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη στην επιθεώρηση Nature Climate Change. Τα συγκεκριμένα φαινόμενα έχουν γίνει περίπου τέσσερις φορές πιθανότερα εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής που προκαλεί ο άνθρωπος, δείχνει η έρευνα.
«Κάθε παράκτια πλημμύρα σήμερα φέρει το ανθρώπινο αποτύπωμα»
Οι ερευνητές εξέτασαν πόσο συχνά συμβαίνουν ακραία φαινόμενα στάθμης της θάλασσας – που προκαλούν παράκτιες πλημμύρες – αξιοποιώντας μακροχρόνια δεδομένα από παλιρροιογράφους σε περισσότερα από 100 σημεία, καθώς και κλιματική μοντελοποίηση.
Η μελέτη εξέτασε την αύξηση από το 1900 έως το 2005. Περιορίστηκε έως το 2005 επειδή στη συνέχεια δεν υπήρχαν αρκετά μοντέλα που να μπορούν να αποδώσουν συγκεκριμένα γεγονότα στην κλιματική αλλαγή που προκαλεί ο άνθρωπος. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα ευρήματά τους πιθανότατα υποτιμούν τον σημερινό κίνδυνο, καθώς η ανθρώπινη συμβολή στα ακραία παράκτια φαινόμενα έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο από τότε.
Οι ερευνητές διερεύνησαν ποιες μεταβολές οφείλονται στην ανθρώπινη δραστηριότητα, σε φυσικές δυνάμεις ή σε αλλαγές στο τοπίο. Παρότι οι μεταβολές της στάθμης της θάλασσας στις αρχές του 20ού αιώνα αποδίδονταν κυρίως σε φυσικά αίτια, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι από τη δεκαετία του 1960 και μετά η θέρμανση που προκαλεί ο άνθρωπος είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο ανεβαίνει η στάθμη της θάλασσας.
Μια ξεχωριστή μελέτη, που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη στην επιθεώρηση Science Advances, στηρίζει επίσης την άποψη ότι τα ακραία ύψη της θάλασσας οφείλονται στην κλιματική αλλαγή, συγκεκριμένα για περίπου το 58% των ημερών με μεγάλες πλημμύρες την περίοδο 2000-2018. Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, η κλιματική αλλαγή έχει επίσης, κατά μέσο όρο, σχεδόν τριπλασιάσει από τη δεκαετία του 1970 τον αριθμό των ημερών κατά τις οποίες η θάλασσα υπερβαίνει τα επίπεδα ακραίας πλημμύρας.
«Ουσιαστικά κάθε παράκτια πλημμύρα σήμερα φέρει το ανθρώπινο αποτύπωμα μέσω της κλιματικής αλλαγής», λέει ο Μπεν Στράους, επικεφαλής επιστήμονας της Climate Central και συν-συγγραφέας της μελέτης στο Science Advances. «Χωρίς το επιπλέον τμήμα ανόδου της στάθμης της θάλασσας που προκαλεί η υπερθέρμανση του πλανήτη, τα περισσότερα από αυτά τα γεγονότα δεν θα έφταναν να χαρακτηριστούν πλημμύρες».
Η καύση ορυκτών καυσίμων, «κυρίαρχος παράγοντας» στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας
Η έρευνα στο Nature Climate Change δεν εξέτασε αναλυτικά τους επιμέρους ανθρώπινους παράγοντες, λέει ο Σένκε Ντάνγκεντορφ, ο κύριος συγγραφέας, σημειώνει όμως ότι τα αέρια του θερμοκηπίου – αποτέλεσμα της καύσης ορυκτών καυσίμων όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και ο άνθρακας – είναι τα πιο σημαντικά.
«Από τη δεκαετία του 1970 και μετά, είναι με διαφορά ο κυρίαρχος παράγοντας, και αυτό φυσικά δεν είναι καλό νέο», λέει ο Ντάνγκεντορφ, που είναι επίσης αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Τουλέιν. Προσθέτει ότι η απειλή αυξάνεται και ότι οι κοινότητες πρέπει να κάνουν περισσότερα για να προετοιμαστούν.
Ο Τζεφ Γουίλιαμς, συνταξιούχος ωκεανογράφος της Γεωλογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ που δεν συμμετείχε σε καμία από τις δύο μελέτες, λέει ότι η έρευνα δείχνει πως οι υπεύθυνοι σχεδιασμού πρέπει να λάβουν υπόψη τους την αυξανόμενη απειλή. Πρέπει επίσης, τονίζει, να σκεφτούν πόσα χρήματα θα χρειαστούν για την ενίσχυση της παράκτιας προστασίας και ποιος θα τα πληρώσει.
Για παράδειγμα, τα σημερινά έργα προστασίας της Νέας Ορλεάνης στις ΗΠΑ «πιθανότατα δεν θα είναι επαρκή πέρα από τις επόμενες δύο δεκαετίες», εκτιμά ο Γουίλιαμς.
Χώρες σε όλο τον κόσμο στρέφονται ολοένα και περισσότερο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η ηλιακή και η αιολική. Πέρυσι, η παραγωγή καθαρής ενέργειας ξεπέρασε την αύξηση της συνολικής παγκόσμιας ζήτησης ηλεκτρισμού, ενώ το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ξεπέρασε για πρώτη φορά το ένα τρίτο του παγκόσμιου ενεργειακού μείγματος ηλεκτρισμού.
Ακόμη και στις ΗΠΑ, όπου η κυβέρνηση Τραμπ ενίσχυσε τα ορυκτά καύσιμα, η ηλιακή ενέργεια αναπτύσσεται καθώς η παραγωγή από άνθρακα μειώνεται. Ως αποτέλεσμα, επιστήμονες δήλωσαν πρόσφατα ότι ο κόσμος δεν βρίσκεται πλέον στην πορεία προς το χειρότερο σενάριο υπερθέρμανσης – αλλά ούτε και στην τροχιά για το καλύτερο δυνατό σενάριο.
«Οι επιπτώσεις, ακόμη και από μια σχετικά μικρή άνοδο της στάθμης της θάλασσας, μπορεί να είναι ιδιαίτερα αισθητές στις ακτές μας», λέει ο Ντάνγκεντορφ.
«Υπάρχει όμως και μια αχτίδα αισιοδοξίας, επειδή ελέγχουμε το πόσο εκπέμπουμε, σωστά;» λέει. «Μπορούμε λοιπόν να ανακόψουμε αυτή την πορεία, έστω σε κάποιον βαθμό».