Πρώτος σταθμός του Αντόνιο Γκουτέρες ήταν το αρχηγείο της νέας δύναμης καταστολής των συμμοριών, την οποία ενέκρινε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες επισκέφθηκε την Αϊτή την Τρίτη, όπου η κλιμακούμενη βία των συμμοριών έχει αφήσει περισσότερο από το ένα δέκατο του πληθυσμού χωρίς στέγη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Νέα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα ο ΟΗΕ δείχνουν ότι 2.300 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί σε όλη την Αϊτή από την αρχή του έτους, άλλοι 100 έχουν απαχθεί, ενώ 1,5 εκατομμύριο έχουν εκτοπιστεί.
Η μονοήμερη επίσκεψη του Γκουτέρες στο Πορτ-ο-Πρενς πραγματοποιείται αφού, το περασμένο Σαββατοκύριακο, περισσότεροι από 30 άνθρωποι σκοτώθηκαν, τραυματίστηκαν ή αγνοούνται στη Σιτέ Σολέιγ, μια παράκτια παραγκούπολη, σύμφωνα με την οργάνωση Cooperative for Peace and Development, τοπική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
«Η βία των συμμοριών παραλύει την Αϊτή, την οικονομία της, το εκπαιδευτικό σύστημα και τη διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας. Αλλά η κατάσταση μπορεί να αναστραφεί», έγραψε ο Αντόνιο Γκουτέρες σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X.
Η αυτοκινητοπομπή του ΓΓ του ΟΗΕ πέρασε με ταχύτητα από μια γειτονιά που κάποτε ελεγχόταν πλήρως από συμμορίες, οι οποίες άφησαν πίσω τους λεηλατημένες αντιπροσωπείες αυτοκινήτων, εγκαταλελειμμένα σπίτια και δεκάδες κτίρια από μπετόν γεμάτα τρύπες από σφαίρες.
Σε έναν ετοιμόρροπο τσιμεντένιο τοίχο ήταν γραμμένο με σπρέι το σύνθημα: «Κάτω η Viv Ansanm, ζήτω η αστυνομία».
Η Viv Ansanm είναι ένα ισχυρό συνδικάτο συμμοριών, την οποία η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει χαρακτηρίσει ξένη τρομοκρατική οργάνωση και εκτιμάται ότι ελέγχει το 70% του Πορτ-ο-Πρενς.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες πέρασε δίπλα από δεκάδες Αϊτινούς που έχουν διαφύγει από τις συγκρούσεις και πλέον ζουν σε πρόχειρες κατασκευές κάτω από μεγάλα κομμάτια μουσαμά δεμένα με φθαρμένα σχοινιά.
Ανήκουν στους περισσότερους από 300.000 ανθρώπους που έχουν εκτοπιστεί λόγω της βίας των συμμοριών σε ολόκληρο το Πορτ-ο-Πρενς. Ανάμεσά τους είναι πάνω από 18.000 άνθρωποι που εγκατέλειψαν την παραγκούπολη Σιτέ Σολέιγ τον Μάιο, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης του ΟΗΕ (πηγή στα Αγγλικά) (IOM).
«Η κρίση εκτοπισμού στην Αϊτή εισέρχεται σε μια ακόμη πιο ανησυχητική φάση», ανέφερε σε πρόσφατη δήλωσή του ο Γκρεγκουάρ Γκούντσταϊν, επικεφαλής της αποστολής του IOM στην Αϊτή.
Πρώτος σταθμός του Γκουτέρες ήταν τα κεντρικά της νέας δύναμης καταστολής των συμμοριών, την οποία ενέκρινε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο.
Η δύναμη αυτή αντικαθιστά αποστολή με την υποστήριξη του ΟΗΕ, με επικεφαλής την αστυνομία της Κένυας, που στόχευε να βοηθήσει την Εθνική Αστυνομία της Αϊτής στην καταπολέμηση των συμμοριών, αλλά παρέμεινε υποχρηματοδοτούμενη και με ελλιπές προσωπικό.
Μέχρι στιγμής, η Τζαμάικα, το Τσαντ, το Ελ Σαλβαδόρ και η Γουατεμάλα έχουν αναπτύξει συνολικά λιγότερους από 1.000 στρατιώτες, που αποτελούν μέρος της αναπτυσσόμενης δύναμης, η οποία αναμένεται να ξεκινήσει επιχειρήσεις τις προσεχείς εβδομάδες.
Αναμένεται να συνεργαστούν με την Εθνική Αστυνομία της Αϊτής και τις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας, την ώρα που εκατοντάδες Αϊτινοί άνδρες και λίγες γυναίκες, σχηματίζουν ουρά ελπίζοντας να περάσουν από συνέντευξη για να ενταχθούν.
Στη συνέχεια, ο Αντόνιο Γκουτέρες συναντήθηκε κεκλεισμένων των θυρών με τον πρωθυπουργό Αλίξ Ντιντιέ Φιλς-Εμέ, ο οποίος δέχεται πιέσεις να προκηρύξει εκλογές στη χώρα των σχεδόν 12 εκατομμυρίων κατοίκων, που δεν έχει πρόεδρο από τότε που ο Ζοβενέλ Μοΐζ δολοφονήθηκε στο σπίτι του τον Ιούλιο του 2021.
«Είχαμε μια ειλικρινή συζήτηση για όσα συμβαίνουν στην Αϊτή, για το όραμα που έχει η κυβέρνηση για το μέλλον», δήλωσε ο Φιλς-Εμέ μετά τη συνάντηση.
Τόνισε ότι προτεραιότητα είναι η ασφάλεια, ώστε η μεταβατική κυβέρνηση να μπορέσει να διεξαγάγει εκλογές και «να επιστρέψουμε στην κοινοβουλευτική δημοκρατία». Ο Φιλς-Εμέ πρόσθεσε ότι ο Γκουτέρες μπορεί να συμβάλει σε αυτή την προσπάθεια, διασφαλίζοντας ότι οι χώρες που στηρίζουν τη δύναμη καταστολής των συμμοριών «θα τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους».
«Δεν έχουμε ζωή εδώ»
Ο Αντόνιο Γκουτέρες επισκέφθηκε επίσης έναν πρόχειρο καταυλισμό σε ένα παλιό σχολείο, όπου δεκάδες από τους διαμένοντες τον περικύκλωσαν.
Αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους όταν οι συμμορίες γάζωσαν τη γειτονιά τους με πυρά και την πυρπόλησαν, με ορισμένους να ζουν εκεί έως και τέσσερα χρόνια.
«Η Σολίνο δεν είναι έτοιμη», είπε για την επιστροφή στη γειτονιά του ο 31χρονος Κλίφορντ Λάλα. Ήταν μία από τις τελευταίες γειτονιές στο Πορτ-ο-Πρενς που άντεχαν, μέχρι που την κατέλαβαν οι συμμορίες.
Ο Γκουτέρες μπήκε σε μια αποπνικτική αίθουσα διδασκαλίας και συναντήθηκε κατ’ ιδίαν με μια ομάδα έξι γυναικών, οι οποίες κατήγγειλαν την έλλειψη ιδιωτικότητας στον καταυλισμό, ακόμη και για να κάνουν ντους ή να χρησιμοποιήσουν την τουαλέτα, και εξέφρασαν την ανησυχία τους για τα μικρά παιδιά τους.
«Είμαστε κυριολεκτικά ο ένας πάνω στον άλλο», είπε μία από τις γυναίκες.
Στον καταυλισμό ζουν πάνω από 1.200 άνθρωποι, που κοιμούνται ο ένας δίπλα στον άλλο, ενώ εξασφαλίζεται μόνο ένα γεύμα την ημέρα.
«Σας ζητάω συγγνώμη που δεν μπόρεσα να κινητοποιήσω τη διεθνή κοινότητα», τους είπε ο επικεφαλής του ΟΗΕ. «Ξέρουμε πόσο υποφέρετε, κι ήρθα εδώ κυρίως για να σας ακούσω», συνέχισε, εκφράζοντας την απογοήτευσή του για το γεγονός ότι το σχέδιο των Ηνωμένων Εθνών με σκοπό τη χορήγηση ανθρωπιστικής βοήθειας στη χώρα το 2026, κοστολογημένο στα 880 εκατομμύρια δολάρια, δεν έχει χρηματοδοτηθεί παρά κατά λιγότερο από το ένα τέταρτο.
Έξω, ένας άνδρας άρχισε να χτυπά τη μεταλλική επένδυση του κτιρίου και να φωνάζει: «Θέλουμε να γυρίσουμε στο σπίτι μας!». Η φωνή του γινόταν όλο και πιο δυνατή και οργισμένη, καθώς οι άνδρες ασφαλείας μπήκαν στην αίθουσα και απομάκρυναν τον Γκουτέρες.
Ο 26χρονος Γουέντι Σεζούρ δήλωσε στο ειδησεογραφικό πρακτορείο AP ότι ο ίδιος και η οικογένειά του ζουν στο σχολείο εδώ και ενάμιση χρόνο.
«Όσο είμαστε ζωντανοί έχουμε ελπίδα, αλλά... τα πράγματα είναι δύσκολα», είπε. «Ζητάμε... να επιστρέψουμε στη γειτονιά μας για να ζήσουμε καλύτερα, γιατί εδώ δεν έχουμε ζωή».
Μια ημέρα πριν από την επίσκεψη του Γκουτέρες, η Human Rights Watch δημοσίευσε επιστολή με την οποία τον καλεί να προστατεύσει τον πληθυσμό και να στοχεύσει τις ρίζες της βίας και των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η οργάνωση ζήτησε επίσης «πλήρη αποστολή του ΟΗΕ» στην Αϊτή.
«Ακόμη και όταν θα έχει πλήρη στελέχωση και πόρους, τα μέτρα ασφαλείας από μόνα τους δεν θα αρκούν για να αντιμετωπίσουν αυτή την κατάσταση», σημείωσε η οργάνωση.
«Κάθε ουσιαστική στρατηγική θα πρέπει να περιλαμβάνει αποτελεσματική προστασία των θυμάτων βίας, αξιόπιστους δρόμους απεμπλοκής από τα εγκληματικά δίκτυα, λογοδοσία για τις παραβιάσεις και έναν συντονισμένο ανθρωπιστικό μηχανισμό για την αποκατάσταση της πρόσβασης σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες».
Το φτωχότερο κράτος της Καραϊβικής παραμένει ατελείωτα χρόνια τώρα βυθισμένο σε πολυδιάστατη κρίση, πολιτική, οικονομική και ασφαλείας. Η κατάσταση όμως χειροτέρεψε περαιτέρω τα τελευταία χρόνια.
Το τελευταίο διάστημα, επιχειρήσεις δυνάμεων επιβολής της τάξης, με τη συμμετοχή της αϊτινής αστυνομίας, ιδιωτικών εταιρειών ασφάλειας, που χρησιμοποιούν μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα, καθώς και παραστρατιωτικών οργανώσεων πολιτών, φρενάρουν την εξάπλωση των συμμοριών στην πρωτεύουσα, την οποία εκτιμάται πως ελέγχουν κατά 90%, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση ειδικών εντεταλμένων από το Συμβούλιο Ασφαλείας, που δημοσιοποιήθηκε τον Απρίλιο.
Η αιματοχυσία συνεχίζεται. «Η βία των συμμοριών είχε αποτέλεσμα τουλάχιστον 2.300 θανάτους, 1.100 τραυματισμούς και 99 απαγωγές από την αρχή της χρονιάς», τόνιζε προχθές Δευτέρα ο Ύπατος Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, ο Φόλκερ Τουρκ.
Παρ’ όλ’ αυτά, ο Αντόνιο Γκουτέρες θέλει να αισιοδοξεί για την επιτυχία της ΔΚΣ. «Φεύγω από την Αϊτή με μήνυμα ελπίδας, για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, βλέπουμε την άκρη του τούνελ», διαβεβαίωσε.