Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας αποσύρεται από το Καταστατικό της Ρώμης: καταγγέλλει μεροληψία του ΔΠΔ κατά Αφρικής και Λατινικής Αμερικής, ενώ το δικαστήριο επισημαίνει ότι οφείλει να συνεργάζεται για ακόμη έναν χρόνο.
Η Βενεζουέλα ενημέρωσε τα Ηνωμένα Έθνη για την απόφασή της να αποχωρήσει από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ). Το έκανε μέσω της επίσημης οδού: με κοινοποίηση προς τον γενικό γραμματέα, Αντόνιο Γκουτέρες, στην οποία το Καράκας καταγγέλλει το Καταστατικό της Ρώμης και δρομολογεί, σύμφωνα με τα δικά του λόγια, μια «σταθερή και αμετάκλητη» αποχώρηση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την είδηση γνωστοποίησε ο υπουργός Εξωτερικών, Φέλιξ Πλασένσια, με μήνυμα που ανάρτησε στην πλατφόρμα X. Σε αυτό υποστηρίζει ότι η δράση του Δικαστηρίου ακολουθεί ένα μοτίβο που έχει βλάψει κυρίως αφρικανικές και λατινοαμερικανικές χώρες, κάτι που, όπως λέει, δεν είναι τυχαίο αλλά αποτέλεσμα ενός θεσμού που υπηρετεί συμφέροντα με ελάχιστη σχέση με τη δικαιοσύνη. Μίλησε, κυριολεκτικά, για «lawfare» σε βάρος του βενεζουελάνικου λαού.
Λίγες ώρες αργότερα, η υπηρεσιακή πρόεδρος, Ντέλσι Ροντρίγκες, ενίσχυσε αυτό το μήνυμα κατά τη διάρκεια στρατιωτικής τελετής που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση. Προχώρησε ακόμη περισσότερο, μιλώντας για έναν συσσωρευμένο φάκελο υποθέσεων σε βάρος των χωρών του «παγκόσμιου Νότου», στις οποίες συμπεριέλαβε τη Βενεζουέλα, και υπερασπίστηκε αυτό που αποκάλεσε διεθνή σχέση βασισμένη στον σεβασμό του δικαίου, και όχι σε δικαστήρια που, σύμφωνα με την ίδια, λειτουργούν μεροληπτικά.
Τι λέει το ΔΠΔ
Η απάντηση από τη Χάγη ήρθε γρήγορα, αν και με ορισμένες διευκρινίσεις. Το Δικαστήριο εξέφρασε τη λύπη του για την απόφαση της Βενεζουέλας, αλλά ήταν σαφές σε ένα σημείο: η αποχώρηση δεν είναι άμεση. Σύμφωνα με το άρθρο 127 του Καταστατικού της Ρώμης, η καταγγελία παράγει αποτελέσματα έναν χρόνο μετά την παραλαβή της επίσημης κοινοποίησης από τον ΟΗΕ, κάτι που το Δικαστήριο διαβεβαίωσε ότι ακόμη δεν έχει λάβει μέσω της Υπηρεσίας Συνθηκών.
Αυτό σημαίνει, στην πράξη, ότι η Βενεζουέλα θα παραμείνει κράτος-μέλος κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και διατηρεί την υποχρέωση να συνεργάζεται με τις έρευνες και τις διαδικασίες που έχουν ήδη ανοίξει. Το ΔΠΔ υπενθύμισε επίσης κάτι που συνηθίζει να τονίζει σε τέτοιες περιπτώσεις: η απόφαση να προσχωρήσει ή να αποχωρήσει από μια διεθνή συνθήκη είναι, πράγματι, κυριαρχικό δικαίωμα κάθε κράτους.
Μεταξύ αυτών των διαδικασιών περιλαμβάνεται η έρευνα για ενδεχόμενα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, την οποία η Εισαγγελία του Δικαστηρίου έχει αναθέσει σε ομάδα που συνεχίζει να εργάζεται από τη Χάγη, παρά το κλείσιμο του τεχνικού γραφείου που διατηρούσε το Δικαστήριο στο Καράκας.
Ένα προαναγγελθέν τέλος
Τίποτα από αυτά δεν προέκυψε ξαφνικά. Η ρήξη ωριμάζει από τον Δεκέμβριο, όταν η Εθνοσυνέλευση της Βενεζουέλας, όπου την πλειοψηφία έχει το τσαβικό στρατόπεδο, ενέκρινε ομόφωνα έναν νόμο για την κατάργηση της προσχώρησης της χώρας στο Καταστατικό της Ρώμης. Ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου, Χόρχε Ροντρίγκες, είχε τότε παρουσιάσει το μέτρο ως τρόπο να αναδείξει διεθνώς αυτό που χαρακτήρισε ως αχρησία και υποταγή του ΔΠΔ σε ξένα συμφέροντα.
Ο νόμος αυτός ήρθε λίγες ημέρες μετά την ανακοίνωση της ίδιας της Εισαγγελίας του Δικαστηρίου ότι κλείνει το γραφείο της στο Καράκας, καθώς δεν διαπίστωσε ουσιαστική πρόοδο στον λεγόμενο «κανόνα της συμπληρωματικότητας», δηλαδή την απαίτηση να είναι η ίδια η χώρα που διερευνά με σοβαρότητα τα εγκλήματα που της αποδίδονται, πριν παρέμβει το Δικαστήριο.
Η Βενεζουέλα υπέγραψε το Καταστατικό της Ρώμης το 1998 και το επικύρωσε δύο χρόνια αργότερα. Έκτοτε, η σχέση της με το Δικαστήριο πέρασε από διάφορες φάσεις: από το άνοιγμα γραφείου του ΔΠΔ στο Καράκας το 2022 μέχρι την αρχειοθέτηση, από το ίδιο το Δικαστήριο, των βενεζουελάνικων καταγγελιών κατά των αμερικανικών κυρώσεων. Με την ανακοίνωση της Παρασκευής, αυτό το κεφάλαιο κλείνει, τουλάχιστον τυπικά, σε έναν χρόνο.