Εντυπωσιακό εύρημα επιστημονικής μελέτης για τη συμπεριφορά των αρκούδων στην Ισπανία
Ο άνθρωπος δεν είναι το μοναδικό θηλαστικό που μπορεί να εξαπατά τους ομοίους του. Αυτό δείχνει αυτή η μελέτη, που επικεντρώνεται στις καφέ αρκούδες της Οροσειράς της Κανταβρίας στην Ισπανία και εκπονήθηκε με τη συνεργασία ειδικών αρκετών ισπανικών και ευρωπαϊκών πανεπιστημίων και του Πριγκιπάτου της Αστούριας.
Η μελέτη που δημοσιεύτηκε στο «Journal of Mammalogy» (πηγή στα Ισπανικά) υποστηρίζει ότι μια μειονότητα των αρκούδων που ζουν διασκορπισμένες ανάμεσα στις κορυφές της Λεόν, της Αστούριας και της Καντάβριας μπορεί να «ψεύδεται» για το πραγματικό της μέγεθος για να αποφύγει την αναμέτρηση με μεγαλύτερους αντιπάλους. Πώς; Μέσω των σημαδιών και των ιχνών που αφήνουν αυτά τα θηλαστικά στο περιβάλλον τους για να οριοθετήσουν την επικράτειά τους.
Επτά αρσενικά (το 4,3% των 164 που παρακολουθήθηκαν) άφησαν σημάδια σε υπερβολικά μεγάλο ύψος, σκαρφαλώνοντας ή χρησιμοποιώντας κορμούς ή άλλα φυσικά στηρίγματα ώστε να αφήσουν το ίχνος τους σε ύψος μεγαλύτερο από αυτό που επιτρέπει το πραγματικό τους μέγεθος. Από αυτά, το 57,1% ήταν ενήλικα και το 42,9% νεαρά. «Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι οι καφέ αρκούδες μπορούν να χειρίζονται ίχνη που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αδύνατο να παραποιηθούν, γεγονός που προσθέτει πολυπλοκότητα στο σύστημα επικοινωνίας τους», συνοψίζουν οι συγγραφείς.
Για να διερευνήσουν αυτή τη συμπεριφορά, οι ερευνητές παρακολούθησαν 14 σημεία στα Κανταβρικά όρη με συνολικά 117.552 ώρες καταγραφής την περίοδο 2021-2024. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα επτά αυτά "πονηρά" αρσενικά σκαρφάλωναν στα δέντρα για να αφήσουν χημικά και οπτικά σήματα σε ύψος μεγαλύτερο από αυτό που τους επιτρέπει το πραγματικό τους ανάστημα.
Οι καφέ αρκούδες συνήθως αφήνουν τα σημάδια τους στο μέγιστο ύψος που φτάνουν όταν στέκονται όρθιες στα πίσω πόδια τους, περίπου στα δύο μέτρα. Ωστόσο, οι ερευνητές εντόπισαν ένα οπτικό σημάδι στα τρία μέτρα, ένα ύψος απρόσιτο για οποιοδήποτε ζώο που πατά στο έδαφος. Ο εντοπισμός ενός σπασμένου κλαδιού ακριβώς κάτω από το σημάδι υποδηλώνει ότι το ζώο σκαρφάλωσε για να το αφήσει.
«Για ένα μη κυρίαρχο αρσενικό ή ένα νεαρό άτομο, η στρατηγική αυτή μπορεί να προσφέρει πλεονεκτήματα, καθώς, δείχνοντας ότι είναι μεγαλύτερο, μπορεί να αποθαρρύνει μεγαλύτερους ανταγωνιστές, μειώνοντας την πιθανότητα άμεσης σύγκρουσης, αποφεύγοντας το κόστος που αυτή μπορεί να συνεπάγεται και ακόμη ενισχύοντας τις αναπαραγωγικές ευκαιρίες του. Πρόκειται για στρατηγική που θυμίζει περιπτώσεις εξαπάτησης που έχουν περιγραφεί σε άλλα θηλαστικά, αλλά μέχρι σήμερα δεν είχε ποτέ τεκμηριωθεί σε αρκούδες», σημειώνει ο ερευνητής Βιντσέντσο Πεντεριάνι, από το Εθνικό Μουσείο Φυσικών Επιστημών.
Ωστόσο, τόσο ο ίδιος όσο και οι συνάδελφοί του είναι επιφυλακτικοί στο να χαρακτηρίσουν τον Ursus arctos ως είδος που καταφεύγει συστηματικά στην εξαπάτηση, καθώς τα «τεχνάσματα» που μελετήθηκαν είναι λίγα και εντοπίζονται σε πολύ συγκεκριμένες από τις περιοχές που εξετάστηκαν. «Η δουλειά μας αναδεικνύει μια συναρπαστική συμπεριφορική ικανότητα των αρκούδων, που δικαιολογεί τη διενέργεια περισσότερων παρατηρησιακών και πειραματικών μελετών», τονίζει ο Πεντεριάνι.
Οι πληθυσμοί των καφέ αρκούδων στην Ισπανία, στην Κανταβρία και τα Πυρηναία, ξεπερνούν σήμερα τα 400 ζώα, αφού έφτασαν ένα βήμα πριν από την εξαφάνιση τις δεκαετίες του 1970 και του 1980. Αν και οι αρκούδες αυτές εξακολουθούν να θεωρούνται είδος υπό εξαφάνιση, έχουν πλέον βγει από την κατηγορία του κρισίμως απειλούμενου είδους, χάρη στις προσπάθειες των υπέρμαχων της προστασίας της φύσης.