«Μας λείπει απλώς το ένα τρίτο του όγκου νερού που κανονικά θα διαχειρίζονταν τα υδροηλεκτρικά μας εργοστάσια.»
Η ροή των υδάτων για υδροηλεκτρική παραγωγή στην περιοχή των Άλπεων βρίσκεται «κοντά σε ιστορικό χαμηλό» εν μέσω της επιδεινούμενης θερινής ξηρασίας στην Ευρώπη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μετά από διαδοχικούς καύσωνες, που τροφοδοτούνται από την κλιματική αλλαγή που προκαλεί ο άνθρωπος, και ελάχιστες βροχοπτώσεις, μεγάλο μέρος της ηπείρου έχει ξεραθεί. Αυτό έχει αυξήσει τον κίνδυνο θανατηφόρων δασικών πυρκαγιών, που έχουν πλήξει χώρες όπως η Γαλλία, η Ισπανία, η Ελλάδα και η Τουρκία και έχουν αναγκάσει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους να απομακρυνθούν.
Έχουν ενταθεί και οι φόβοι για ελλείψεις τροφίμων, καθώς οι αγρότες προειδοποιούν ότι δισεκατομμύρια ευρώ σε καλλιέργειες έχουν καταστραφεί από την ακραία ζέστη.
Σύμφωνα με τον Σύνθετο Δείκτη Ξηρασίας (Combined Drought Indicator, CDI), στα μέσα Ιουλίου συνθήκες ξηρασίας επιπέδου συναγερμού επιμένουν σε τμήματα της Ουκρανίας, της Λευκορωσίας και της Πολωνίας, εμφανίστηκαν στο βορειοανατολικό τμήμα της Ιβηρικής χερσονήσου και επιδεινώθηκαν στο νότιο Ηνωμένο Βασίλειο, τη βόρεια Ιταλία και την κεντρική Ευρώπη, από τη Γαλλία και τη νότια Γερμανία έως την Ουγγαρία και τη Ρουμανία, επηρεάζοντας επίσης την Ελβετία, την Αυστρία, την Τσεχία, τη Σλοβακία και τη Σερβία.
Η παρατεταμένη ανομβρία έχει επηρεάσει και το μείγμα καθαρής ενέργειας της Ευρώπης, καθώς τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα νερού στον ποταμό Δούναβη σημαίνουν ότι η Ουγγαρία θα μειώσει τη λειτουργία του πυρηνικού σταθμού Πάκς, που καλύπτει σχεδόν τη μισή ηλεκτροπαραγωγή της χώρας, για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν μισό αιώνα.
Πώς η ευρωπαϊκή ξηρασία επηρεάζει την υδροηλεκτρική παραγωγή
Σύμφωνα με την εταιρεία ενεργειακής ανάλυσης Montel (πηγή στα Αγγλικά), οι εισροές στους ταμιευτήρες και τους παραποτάμιους υδροηλεκτρικούς σταθμούς σε Αυστρία και Ελβετία ήταν τον Ιούλιο σχεδόν 50% κάτω από τον μέσο όρο.
Η συνολική υδροηλεκτρική παραγωγή της Αυστρίας τον Ιούλιο έφτασε μόλις στο 51% των κανονικών επιπέδων (σε σύγκριση με τον μέσο όρο των τελευταίων 15 ετών) λόγω των χαμηλών βροχοπτώσεων, προσθέτει η Montel. Αντίστοιχα, η Ελβετία κατέγραψε το 48% της συνήθους παραγωγής, ενώ και η Γερμανία (63%) και η Γαλλία (68%) επηρεάστηκαν σημαντικά.
Η υδροηλεκτρική ενέργεια είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πηγή ανανεώσιμης ηλεκτροπαραγωγής στην ΕΕ, καλύπτοντας το 28% της ηλεκτρικής ενέργειας του μπλοκ το πρώτο τρίμηνο του 2026. Πρόκειται για μεγαλύτερο μερίδιο από αυτό της ηλιακής ενέργειας (17,3%), των καυσίμων από ανανεώσιμες πηγές (9,4%) και της γεωθερμικής και άλλων μορφών ενέργειας (0,4%).
«Μας λείπει απλώς το ένα τρίτο του όγκου νερού που οι υδροηλεκτρικοί μας σταθμοί επεξεργάζονται συνήθως», λέει ο Μίχαελ Στρούγκλ, διευθύνων σύμβουλος της Verbund, της μεγαλύτερης ενεργειακής εταιρείας της Αυστρίας.
Ο ανώτερος αναλυτής υδρολογίας της Montel, Άιλερτ, προειδοποιεί ότι οι αλπικές χώρες θα πρέπει να περιμένουν έως τον Σεπτέμβριο για να φανούν τα πρώτα σημάδια βελτίωσης, καθώς οι μετεωρολογικές προβλέψεις κάνουν λόγο για ακόμη αρκετές εβδομάδες ζεστού και ξηρού καιρού.
Μπορεί η Ευρώπη να τα βγάλει πέρα χωρίς υδροηλεκτρική ενέργεια;
Πολλές χώρες, όπως η Πορτογαλία και η Αυστρία, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την υδροηλεκτρική ενέργεια, πράγμα που σημαίνει ότι σημαντικές μειώσεις στην παραγωγή μπορεί να τις αναγκάσουν να στραφούν ξανά στα ρυπογόνα ορυκτά καύσιμα.
Για παράδειγμα, η ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο στην ΕΕ αυξήθηκε πέρυσι κατά 8% (σε σύγκριση με το 2024). Η δεξαμενή σκέψης για την ενέργεια Ember εκτιμά ότι αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη μειωμένη υδροηλεκτρική παραγωγή, καθώς οι καιρικές συνθήκες προκάλεσαν πτώση 12% στην ετήσια παραγωγή.
Οι ίδιες όμως καιρικές συνθήκες (που οδήγησαν επίσης σε μείωση κατά 2% της αιολικής παραγωγής) ενίσχυσαν τη χρήση της ηλιακής ενέργειας.
Έτσι, το 2025 η ηλιακή ενέργεια παρήγαγε στην ΕΕ περισσότερο ρεύμα από ποτέ, με αύξηση άνω του 20%. Αυτό υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι οι χώρες να διαφοροποιήσουν το μείγμα των ανανεώσιμων πηγών τους, ώστε να αντέξουν τα ακραία καιρικά φαινόμενα που τροφοδοτεί η κλιματική αλλαγή.
Η υδροηλεκτρική ενέργεια λειτουργεί επίσης συμπληρωματικά με λιγότερο ευέλικτες μορφές καθαρής ενέργειας, όπως η αιολική και η ηλιακή, ουσιαστικά σαν μπαταρίες κατά παραγγελία που μπορούν να αυξάνουν γρήγορα την παραγωγή όταν μεγαλώνει η κατανάλωση ρεύματος ή να λειτουργούν σε χαμηλή ισχύ στις ώρες χαμηλής ζήτησης.
Αντί η καθαρή ενέργεια από τον ήλιο και τον άνεμο να σπαταλιέται λόγω περιορισμών του δικτύου, οι ειδικοί λένε ότι η Ευρώπη μπορεί να στραφεί στην «υβριδοποίηση», που συνδυάζει τεχνολογίες όπως η αιολική, η ηλιακή και η αποθήκευση πίσω από ένα και μόνο σημείο σύνδεσης με το δίκτυο. Σκεφτείτε το σαν τρεις πηγές που μοιράζονται την ίδια «πρίζα» στο ηλεκτρικό δίκτυο.
«Προσθέτοντας αιολικά ή φωτοβολταϊκά στο ίδιο σημείο σύνδεσης με έναν υδροηλεκτρικό σταθμό, οι επενδυτές μπορούν να συνδεθούν στο δίκτυο γρηγορότερα και οι διαχειριστές να αξιοποιούν πιο αποδοτικά τις υφιστάμενες υποδομές, κατά μέσο όρο διπλασιάζοντας τη χρήση τους, χωρίς να υπερβαίνουν τα όρια εξαγωγής», εξηγεί η Ελίζαμπεθ Κρεμόνα, επικεφαλής ενεργειακών υποδομών στην Ember.
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Ember, σε όλη την Αυστρία, τη Βουλγαρία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία και την Ισπανία – τις βασικές αγορές υδροηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ – η υβριδοποίηση θα μπορούσε να ενσωματώσει το 18% των νέων ανανεώσιμων πηγών που αναμένεται να εγκατασταθούν έως το 2030, χωρίς να απαιτείται επιπλέον χωρητικότητα του δικτύου.