Ο Πούτιν υπογράφει διάταγμα που επιτρέπει στο κράτος να αναλαμβάνει κρίσιμες υποδομές απροστάτευτες από ουκρανικά drones, προκαλώντας φόβους για «υβριδική κρατικοποίηση» χωρίς δικαστικές αποφάσεις.
Ο πρόεδρος της Ρωσίας υπέγραψε διάταγμα για τη μεταβίβαση κρίσιμων υποδομών σε προσωρινή κρατική διαχείριση, των οποίων οι ιδιοκτήτες δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν την ασφάλειά τους, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας από «απειλές επίθεσης με τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών».
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το διάταγμα αριθ. 604 (πηγή στα Ρωσικά) «Για τα μέτρα διασφάλισης της ασφάλειας των κρίσιμων υποδομών της Ρωσικής Ομοσπονδίας», που δημοσιεύθηκε στην επίσημη διαδικτυακή πύλη νομικών πράξεων, αιτιολογεί την ανάγκη λήψης τέτοιων μέτρων με την «αύξηση των απειλών για την ασφάλεια» των ίδιων των υποδομών, σε συνθήκες συνεχιζόμενου πολέμου με την Ουκρανία.
Στο διάταγμα, που τέθηκε σε ισχύ την ημέρα της υπογραφής του, ως «κρίσιμες υποδομές» νοούνται: υποδομές του ενεργειακού τομέα, της βιομηχανίας, των τηλεπικοινωνιών, της ηλεκτροπαραγωγής (συμπεριλαμβανομένης της πυρηνικής), των κοινωφελών υπηρεσιών, των μεταφορών και της εφοδιαστικής, πιθανώς επικίνδυνα αντικείμενα (χωρίς να διευκρινίζεται ποια), καθώς και άλλες «ιδιαίτερης σημασίας για τη διασφάλιση της ασφάλειας, της οικονομικής σταθερότητας της Ρωσίας και της ζωτικής δραστηριότητας του πληθυσμού».
Τα μέτρα που περιγράφονται στο διάταγμα θα ληφθούν στις περιπτώσεις «μη λήψης ή εκπρόθεσμης λήψης από τον οικονομικό φορέα μέτρων για την ασφάλεια», παραβίασης από αυτόν των απαιτήσεων ασφαλείας ή δημιουργίας «απειλής για την ασφάλεια και την ομαλή λειτουργία» των υποδομών, καθώς και «μη αποκατάστασης ή εκπρόθεσμης αποκατάστασης» τους.
Ενδεικτικό είναι ότι σε όλες τις περιπτώσεις η προσωρινή κρατική διαχείριση θα επιβάλλεται βάσει εντολής του προέδρου της Ρωσίας προς την κυβέρνηση, χωρίς δικαστική απόφαση.
«Υβριδική εθνικοποίηση»;
Μια σειρά ειδικών που μίλησαν σε ανεξάρτητα ρωσικά μέσα ενημέρωσης θεωρούν ότι το διάταγμα αυτό του Πούτιν δεν είναι τίποτε άλλο παρά «ένας νέος τρόπος αναδιανομής της περιουσίας στο όνομα της ασφάλειας».
Έτσι, ο δικηγόρος Αντρέι Γκρίφτσοφ από το γραφείο «Korvus» τονίζει (πηγή στα Ρωσικά) ότι η εξαιρετικά ευρεία ερμηνεία των μέτρων για τη διασφάλιση της ασφάλειας «κρίσιμων υποδομών» αφήνει αναπάντητο το ερώτημα ποιος και με ποια κριτήρια θα αξιολογεί τις παραβιάσεις. «Υβριδική εθνικοποίηση» αποκαλεί την πρωτοβουλία ο πολιτικός αναλυτής Αμπάς Γκαλιάμοφ, φοβούμενος τις συνέπειες αυτού του βήματος για το επενδυτικό κλίμα: «Αφού πρώτα σε βομβαρδίσουν, θα έρθει το κράτος και, κατηγορώντας σε ότι δεν μπόρεσες να προστατευθείς από την επίθεση, θα σου αφαιρέσει την επιχείρηση».
Σύμφωνα με τους ειδικούς που μίλησαν στο Forbes (πηγή στα Ρωσικά), ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι ως «κρίσιμες υποδομές» στο διάταγμα μπορεί να χαρακτηριστεί σχεδόν οτιδήποτε. Ως αποτέλεσμα, ο ρωσικός επιχειρηματικός κόσμος βρίσκεται σε σύγχυση.
Εικοσιτέσσερις ώρες μετά τη δημοσίευση, ούτε οι εκπρόσωποι των διυλιστηρίων πετρελαίου που έχουν δεχθεί επιθέσεις ουκρανικών drones ούτε οι πλατφόρμες Wildberries και Ozon θέλησαν να σχολιάσουν το διάταγμα. Εκπρόσωπος ενός από τους μεγαλύτερους αγροτικούς ομίλους, μιλώντας ανώνυμα στο Forbes, εξέφρασε αυτό που σκέφτονται πολλοί, χαρακτηρίζοντας το διάταγμα «εργαλείο που θα επιτρέψει στο κράτος να αφαιρεί από τις επιχειρήσεις σημαντικά περιουσιακά στοιχεία με πρόσχημα τη μη τήρηση των μέτρων ασφαλείας».
Ο ειδικός του Ιδρύματος Εθνικής Ενεργειακής Ασφάλειας Στανισλάβ Μιτραχόβιτς επισημαίνει ότι οι επιχειρήσεις μπορούν μόνο να προσαρμοστούν στους στρατιωτικούς κινδύνους και, σε αυτό το πλαίσιο, «η θέσπιση από το κράτος φορολογικών ελαφρύνσεων για όσους εγκαταστήσουν» μέσα προστασίας θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη.
Κατά τον σύμβουλο του επενδυτικού ταμείου «Industrial Code» Μαξίμ Σαποσνίκοφ, ορισμένες διατάξεις για την πυρασφάλεια, οι απαιτήσεις της Roskomnadzor και η αντιδιαφθορά νομοθεσία έρχονται σε αντίθεση μεταξύ τους, γι’ αυτό, όπως λέει, το «διατυπωμένο αρκετά αυστηρά» προεδρικό διάταγμα πρέπει να συνοδευτεί από διευκρινίσεις «για το πώς ακριβώς οι ιδιοκτήτες ενεργειακών υποδομών πρέπει να οργανώσουν την προστασία τους, ώστε να μην υπαχθούν σε εξωτερική διαχείριση».
Η λέξη «προσωρινό» δεν πρέπει να παραπλανά
Η «εξωδικαστική διαδικασία μεταβίβασης των υποδομών στο κράτος» ανησυχεί ιδιαίτερα τους ειδικούς και τον ίδιο τον επιχειρηματικό κόσμο.
Ο δικηγόρος Αντόν Σαμοχβάλοφ διευκρινίζει ότι η εντολή του προέδρου μπορεί να δοθεί και προφορικά, χωρίς να απαιτείται καταχώριση στοιχείων στο Ενιαίο Κρατικό Μητρώο Νομικών Προσώπων ή στα μητρώα μετόχων. Επισημαίνει ότι η διαδικασία επιβολής προσωρινής διαχείρισης υπάρχει ήδη στη νομοθεσία και εφαρμόστηκε με το προεδρικό διάταγμα «Για την προσωρινή διαχείριση ορισμένων περιουσιακών στοιχείων» του 2023 (πηγή στα Ρωσικά), και ότι η επιβολή προσωρινής διαχείρισης είναι δυνατή ως απάντηση σε «μη φιλικές» ενέργειες ξένων ιδιοκτητών ρωσικών θυγατρικών διεθνών εταιρικών ομίλων.
Η λέξη «προσωρινό» δεν πρέπει να παραπλανά, θεωρεί ένας άλλος νομικός, ο Σεργκέι Ουτσιτέλ. Στο διάταγμα Πούτιν, οι αρμοδιότητες διάθεσης της περιουσίας υπερβαίνουν τον όρο «προσωρινή κρατική διαχείριση», σημειώνει, προσθέτοντας ότι, όπως δείχνει η πρακτική, η εξωτερική διαχείριση μπορεί συχνά να σημαίνει ουσιαστική απώλεια ελέγχου της επιχείρησης επί της λειτουργικής δραστηριότητας, αδυναμία καθορισμού της στρατηγικής της και μετέπειτα πώληση του περιουσιακού στοιχείου με όρους που δύσκολα μπορούν να χαρακτηριστούν «εθελοντικοί».
Σύννεφα καπνού από την αποθήκη του διαδικτυακού καταστήματος Wildberries στην Αγία Πετρούπολη υψώνονται στον ουρανό μετά από επίθεση ουκρανικού drone· στο προσκήνιο ο Καθεδρικός Ναός του Αγίου Ισαάκ, 24 Ιουλίου 2026.Σύννεφα καπνού από την αποθήκη του διαδικτυακού καταστήματος Wildberries στην Αγία Πετρούπολη υψώνονται στον ουρανό μετά από επίθεση ουκρανικού drone· στο προσκήνιο ο Καθεδρικός Ναός του Αγίου Ισαάκ, 24 Ιουλίου 2026.
Μία από τις Ρωσίδες που μίλησαν στο Euronews, εργαζόμενη σε μεγάλη ενεργειακή εταιρεία, η οποία αποφάσισε να παραμείνει ανώνυμη για ευνόητους λόγους, ανησυχεί για την εξής διατύπωση: η προσωρινή διαχείριση μπορεί να επιβληθεί «σε περίπτωση διαπίστωσης αναποτελεσματικότητας της υλοποίησης μέτρων» για την αποτροπή απειλών. Φοβάται ότι θα ενταθεί η ένταση στα επιτελεία εταιρειών που δέχονται επιθέσεις με drones, συγκεκριμένα ότι θα αυξηθούν οι καταγγελίες κατά της διοίκησης σε περίπτωση εσωτερικών συγκρούσεων.
Σύμφωνα με το The Insider (πηγή στα Ρωσικά), τρεις ημέρες πριν από την υπογραφή του διατάγματος ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Αλεξάντρ Νόβακ ζήτησε από τις πετρελαϊκές εταιρείες να επανεξετάσουν τα χρονοδιαγράμματα επισκευών των διυλιστηρίων, ώστε να μην επιδεινωθεί η έλλειψη καυσίμων. Πλέον, η καθυστέρηση στην αποκατάσταση των υποδομών μπορεί να έχει άμεσες συνέπειες για τους ιδιοκτήτες, σημειώνει το μέσο.
Μόνο στο πρώτο εξάμηνο, ουκρανικά drones πέτυχαν τουλάχιστον 194 επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, αριθμός 11 φορές μεγαλύτερος από την αντίστοιχη περίοδο του 2025, σύμφωνα με υπολογισμούς της Financial Times (πηγή στα Ρωσικά). Από τις 18 Ιουλίου στο στόχαστρο συστηματικών επιθέσεων βρέθηκε και η αποθηκευτική υποδομή της Wildberries: έως τις 19 Αυγούστου, το The Insider είχε καταγράψει 21 εγκαταστάσεις του marketplace που δέχθηκαν επίθεση σε 16 ρωσικές περιοχές και στο προσαρτημένο Συμφερόπολ. Από τις 22 Αυγούστου, τα ουκρανικά drones στράφηκαν στο συγκρότημα εφοδιαστικής της Ozon, πλήττοντας μέσα σε τρεις ημέρες έξι αποθήκες.
Η Ουκρανία από τις αρχές του καλοκαιριού έχει εντείνει τα πλήγματα σε ρωσικές υποδομές logistics και ενέργειας, σε απάντηση στους τακτικούς βομβαρδισμούς του ρωσικού στρατού κατά ουκρανικών χωριών και πόλεων, που προκαλούν τον θάνατο αμάχων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΗΕ, τον Ιούλιο σκοτώθηκαν στην Ουκρανία τουλάχιστον 437 άμαχοι, ο υψηλότερος αριθμός από τον Μάιο του 2022 (30% περισσότεροι σε σχέση με τον Ιούνιο και 70% περισσότεροι σε σχέση με τον περσινό Ιούλιο). Στο Κίεβο υπογραμμίζουν επίσης ότι οι ρωσικές δυνάμεις πλήττουν στοχευμένα κρίσιμες πολιτικές υποδομές, τροφοδοτώντας φόβους για έναν ακόμη δύσκολο χειμώνα.
Το νέο προεδρικό διάταγμα «θα εφαρμόζεται στοχευμένα, δεν τίθεται θέμα εθνικοποίησης», έσπευσε να διαβεβαιώσει την ίδια ημέρα ο πρώτος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ντένις Μαντούροφ. Οι αποφάσεις θα λαμβάνονται στο ανώτατο επίπεδο, επιβεβαίωσε, ενώ μηχανισμός μαζικής επιβολής προσωρινής διαχείρισης δεν προβλέπεται.
«Στις σημερινές απειλές οι ιδιοκτήτες επιχειρήσεων ανταποκρίνονται με διαφορετικό βαθμό υπευθυνότητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ασφάλεια των εγκαταστάσεων και των εργαζομένων, δυστυχώς, δεν αποτελεί για αυτούς προτεραιότητα», δήλωσε. «Ακριβώς σε αυτές τις περιπτώσεις το κράτος θα αναλάβει την ευθύνη».