Στη σκιά της κρίσης στη Θέουτα η Κομισιόν υποχρεώνεται να σκληρύνει τη στάση της για την αντιμετώπιση των παράτυπων αφίξεων - Τρία βασικά σενάρια στο τραπέζι ενόψει ομιλίας για την Κατάσταση της Ένωσης
Σημαντικές αλλαγές προς την κατεύθυνση της αυστηροποίησης των πολιτικών της Ένωσης στο μεταναστευτικό προωθεί η Κομισιόν με φόντο της κρίση στη Θέουτα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι νέες προτάσεις αναμένεται να υλοποιηθούν τους επόμενους μήνες και είναι πιθανόν να ανακοινωθούν από την πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης αυτή την εβδομάδα.
Τα γεγονότα της 30ής Ιουλίου συνιστούν τη μεγαλύτερη εισροή παράτυπων μεταναστών των τελευταίων ετών, με περίπου 80.000 ανθρώπους να εισέρχονται στον ισπανικό θύλακα μέσα σε μία ημέρα, γεγονός που επισπεύδει την υλοποίηση πρωτοβουλιών για την υλοποίηση της ήδη σαφούς πολιτικής πρωτοβουλίας για αυστηρότερους κανόνες στη διαχείριση του μεταναστευτικού σε επίπεδο ΕΕ.
Παρά τη σταθερή μείωση τόσο των παράτυπων διελεύσεων (πηγή στα Αγγλικά) όσο και των αιτήσεων ασύλου στην ΕΕ από το 2023, τρεις νέες επιλογές βρίσκονται πλέον στο τραπέζι για την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης και την αύξηση των επιστροφών παράτυπων μεταναστών, σύμφωνα με στελέχη της ΕΕ, διπλωμάτες και ευρωβουλευτές που μίλησαν στο Euronews.
«Οι εικόνες που είδαμε αυτό το καλοκαίρι είναι υπερβολικά ανησυχητικές για τους Ευρωπαίους», δήλωσε ένας αξιωματούχος της ΕΕ. «Κάτι μεγάλο στον τομέα της μετανάστευσης πρέπει οπωσδήποτε να ανακοινωθεί».
Οι επιλογές δεν αλληλοαποκλείονται και η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν θα μπορούσε τελικά να αποφασίσει να προωθήσει περισσότερες από μία.
Προσωρινή αναστολή του δικαιώματος στο άσυλο
Η πιο ανατρεπτική πρόταση που συζητείται αυτή τη στιγμή αφορά την προσωρινή αναστολή των κανόνων ασύλου σε περιπτώσεις αιφνίδιων, μαζικών αφίξεων.
Αυτό θα σήμαινε ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ δεν θα υποχρεούνται πλέον να εξετάζουν αιτήματα ασύλου από ανθρώπους που έχουν εισέλθει παράτυπα, υπό συνθήκες όπως αυτές που καταγράφηκαν στη Θέουτα.
«Η ιδέα αυτή κυκλοφορεί και θα συνιστούσε σημαντική αλλαγή», ανέφερε άλλος αξιωματούχος της ΕΕ στο Euronews.
Με βάση τους ισχύοντες κανόνες, κάθε υπήκοος τρίτης χώρας που βρίσκεται σε κράτος μέλος της ΕΕ έχει δικαίωμα να ζητήσει άσυλο, ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο εισήλθε στην Ευρώπη, με την αίτησή του να αξιολογείται ξεχωριστά.
Την αλλαγή προωθούν ορισμένα κράτη μέλη που έχουν ήδη υιοθετήσει παρόμοια μέτρα τα τελευταία χρόνια.
Η Ελλάδα ανέστειλε για τρεις μήνες την εξέταση αιτημάτων ασύλου για μετανάστες που έφθαναν διά θαλάσσης από τη Λιβύη τον Ιούλιο του 2025, ενώ η Πολωνία έχει επιβάλει παρόμοια απαγόρευση για μετανάστες που περνούν τα σύνορα από τη Λευκορωσία από τον Μάρτιο του 2025.
Η επιβολή του μέτρου θα αποτελούσε ένα ακόμη βήμα στη συρρίκνωση των δικαιωμάτων ασύλου, μετά τους νέους κανόνες που τέθηκαν σε ισχύ τον περασμένο Ιούνιο και επιταχύνουν τη διαδικασία ασύλου μέσω «διαδικασίας στα σύνορα» για άτομα που φτάνουν από χώρες που θεωρούνται ασφαλείς.
Περισσότερες αρμοδιότητες στη Frontex
Η επιθυμία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ενισχύσει τόσο τις αρμοδιότητες όσο και το μέγεθος της υπηρεσίας φύλαξης συνόρων Frontex δεν είναι καινούργια, αλλά, σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ, έχει αποκτήσει νέα δυναμική μετά όσα συνέβησαν στη Θέουτα.
Η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν υποσχέθηκε (πηγή στα Αγγλικά) να τριπλασιάσει το προσωπικό της ευρωπαϊκής υπηρεσίας επιτήρησης των συνόρων στην ομιλία της για την επανεκλογή της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Ιούλιο του 2024, ανεβάζοντας τον αριθμό των στελεχών σε 30.000. Η Frontex αναμένεται επίσης να λάβει χρηματοδότηση 12 δισ. ευρώ στο επόμενο επταετές προϋπολογιστικό πλαίσιο της ΕΕ, ποσό διπλάσιο από την προηγούμενη κατανομή.
Μια ευρείας κλίμακας μεταρρύθμιση της εντολής της αναμένεται μέχρι το τέλος του έτους, αν και οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς.
«Οι αλλαγές μπορεί να περιλαμβάνουν συμμετοχή στις επιστροφές μεταναστών, ευρύτερη συνεργασία με τρίτες χώρες και πιο ενεργό ρόλο στην επιτήρηση», δήλωσε στέλεχος της Frontex στο Euronews, προσθέτοντας ότι ένα συγκεκριμένο σχέδιο πρότασης πιθανότατα θα παρουσιαστεί τον Οκτώβριο.
Σε αυτό το στάδιο, ακόμη και το διοικητικό συμβούλιο της υπηρεσίας δεν έχει πλήρη εικόνα για τα σχέδια της Επιτροπής, ενώ ο διευθυντής Χανς Λάιτενς δεν έχει ενημερωθεί από το γραφείο της φον ντερ Λάιεν για το περιεχόμενο της ομιλίας.
«Το βασικό ερώτημα είναι αν η Frontex θα μπορέσει να αναλάβει από τις εθνικές αρχές σε καταστάσεις κρίσης όπως αυτή στη Θέουτα», δήλωσε ανώτερος ευρωβουλευτής με γνώση του θέματος στο Euronews, εκφράζοντας αμφιβολίες ότι κάτι τέτοιο είναι εφικτό.
Αντίθετα, στην υπηρεσία θα μπορούσε να ανατεθεί ρόλος στις απελάσεις παράτυπων μεταναστών προς τρίτες χώρες πέραν της χώρας καταγωγής τους, όπως προβλέπει ο νέος Κανονισμός για τις Επιστροφές, που αναμένεται να υιοθετηθεί επίσημα το φθινόπωρο.
Κονδύλια της ΕΕ για κέντρα απελάσεων
Τα κέντρα απέλασης που προβλέπει ο κανονισμός αποτελούν έναν ακόμη τομέα όπου η Επιτροπή θα μπορούσε να κάνει μια πιο τολμηρή κίνηση.
Η νομοθεσία δίνει στα κράτη μέλη ευρεία αυτονομία στη διαμόρφωση συμφωνιών με τρίτες χώρες που θα φιλοξενήσουν τα λεγόμενα «κέντρα επιστροφής». Πέντε κράτη μέλη της ΕΕ βρίσκονται ήδη σε προχωρημένες συνομιλίες με ορισμένες χώρες-εταίρους, τα ονόματα των οποίων δεν έχουν αποκαλυφθεί, με στόχο την έναρξη απελάσεων έως το 2026.
Οι ισχύοντες κανόνες δεν προβλέπουν οικονομική συμμετοχή της ΕΕ σε αυτές τις συμφωνίες. Οι εθνικές κυβερνήσεις αναμένεται να χρηματοδοτήσουν εξ ολοκλήρου τα κέντρα και μπορούν επίσης να προσφέρουν πρόσθετη χρηματοδότηση, εμπορικές συνεργασίες ή άλλα κίνητρα στις χώρες εταίρους.
Η μεγάλη καινοτομία θα μπορούσε να είναι η δέσμευση για χρηματοδότηση των κέντρων μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ, καθώς η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει 74 δισ. ευρώ για τη διαχείριση της μετανάστευσης την περίοδο 2028-2034.
«Η πλειονότητα των κρατών μελών έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για αυτό το είδος σχεδίων. Δεν μπορεί να αποκλειστεί μια κοινή μορφή χρηματοδότησής τους στο μέλλον», ανέφερε αξιωματούχος της ΕΕ στο Euronews, παραπέμποντας σε μια κοινή επιστολή (πηγή στα Αγγλικά) του Ιουνίου στην οποία 19 χώρες της ΕΕ χαιρέτιζαν «καινοτόμες λύσεις» για τη μείωση των ροών παράτυπης μετανάστευσης.
Πέρα από την υποστήριξη της πλειονότητας των κρατών μελών, και οι τρεις προτάσεις έχουν τη στήριξη του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ), γεγονός που θα μπορούσε να διευκολύνει την έγκρισή τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Όπως έχει συμβεί με όλα τα νομοθετήματα που αφορούν τη μετανάστευση στο πλαίσιο της ισχύουσας νομοθεσίας, το ΕΛΚ θα μπορούσε να εξασφαλίσει την έγκριση των αλλαγών με μια πλειοψηφία που βασίζεται στη στήριξη δεξιών, συντηρητικών και ακροδεξιών ευρωβουλευτών.
Αντιθέτως, ΜΚΟ, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και αριστερές πολιτικές ομάδες αναμένεται να αμφισβητήσουν όσα ανακοινωθούν στην ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης, έχοντας ήδη ασκήσει δριμεία κριτική στις πρόσφατες κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη μεταναστευτική πολιτική.
«Το να συνεχίσουμε προς την ίδια κατεύθυνση είναι τρομερό λάθος», δήλωσε στο Euronews η ευρωβουλευτής των Πρασίνων Μελίσα Καμάρα.