Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο λέει ότι το 3,8% των δαπανών της ΕΕ παραβίασε τους κανόνες, προειδοποιεί για δανεισμό 1 τρισ. € ως το 2027 και ότι ο επόμενος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός ίσως επαναλάβει τα λάθη του ταμείου ανάκαμψης COVID, ενώ η Κομισιόν υπερασπίζεται τους ελέγχους της.
Ο δημοσιονομικός επόπτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης επισημαίνει τη διόγκωση του χρέους και την άνοδο του ποσοστού λαθών στις δαπάνες, στην τελευταία του έκθεση που δημοσιεύτηκε την Πέμπτη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Καλεί τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής που διαπραγματεύονται τον προϋπολογισμό 2028-2034 να αποφύγουν τις αδυναμίες του πακέτου στήριξης της πανδημίας, το οποίο σε μεγάλο βαθμό αντικατοπτρίζει η νέα πρόταση, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι αυστηροί έλεγχοι διασφαλίζουν τα χρήματά της.
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ECA), ο ανεξάρτητος εξωτερικός ελεγκτής της ΕΕ, εκτιμά ότι το 3,8% των περσινών δαπανών του προϋπολογισμού της ΕΕ, χωρίς το ταμείο ανάκαμψης, παραβίασε τους κανόνες χρηματοδότησης της ΕΕ ή των κρατών μελών, ποσοστό αυξημένο από το 3,6% το 2024 και πολύ πάνω από το όριο του 2% για τα λάθη.
Το ποσοστό αυτό δεν αποτυπώνει την απάτη, αν και οι ελεγκτές διαβίβασαν χωριστά 17 ύποπτες υποθέσεις απάτης στις αρχές της ΕΕ.
Ενώ οι λογαριασμοί έλαβαν για άλλη μια φορά «καθαρή» γνώμη, οι δαπάνες του προϋπολογισμού της ΕΕ έλαβαν αρνητική, για έβδομη συνεχόμενη χρονιά, πράγμα που σημαίνει ότι τα λάθη ήταν ουσιώδη και εκτεταμένα.
Τα υψηλότερα ποσοστά λαθών καταγράφηκαν στα κονδύλια συνοχής για την απασχόληση, την ανάπτυξη και την περιφερειακή πολιτική, που αυξήθηκαν από 5,7% σε 6,6%, και στη γεωργία και το περιβάλλον, που ανέβηκαν από 2,6% σε 3,9%.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που εποπτεύει τον προϋπολογισμό της ΕΕ, υπολόγισε το δικό της ποσοστό σφαλμάτων στα κονδύλια συνοχής στο 2,3%, όμως οι ελεγκτές ανέφεραν ότι τα στοιχεία της είναι «πιθανό να υποεκτιμούν» την πραγματική εικόνα.
Η Επιτροπή δήλωσε την Πέμπτη ότι το ποσοστό λαθών ήταν «συγκρίσιμο» με της προηγούμενης χρονιάς και «σημαντικά χαμηλότερο» από το 2023 και το 2022, όταν οι ελεγκτές το είχαν τοποθετήσει στο 5,6% και 4,2% αντίστοιχα.
Πρόσθεσε ότι οι δικές της εκτιμήσεις και εκείνες των ελεγκτών «δεν είναι άμεσα συγκρίσιμες λόγω των διαφορετικών εντολών τους», επικαλούμενη προληπτικά και διορθωτικά μέτρα ύψους 9 δισ. ευρώ πέρυσι και τελικό ποσοστό λαθών κάτω του 2% για τα προγράμματα με βάση το κόστος, μετά τις διορθώσεις.
Το χρέος οδεύει προς το 1 τρισ. ευρώ
Το εκκρεμές χρέος της ΕΕ αυξήθηκε πάνω από 20% στα 738,9 δισ. ευρώ πέρυσι και, σύμφωνα με τους ελεγκτές, θα μπορούσε να φτάσει το 1 τρισ. ευρώ έως το 2027, κυρίως λόγω του πακέτου ανάκαμψης NextGenerationEU (NGEU).
Το χρέος του NGEU πρέπει να αποπληρωθεί μεταξύ 2028 και 2058.
Για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF) 2028-2034, τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, η Επιτροπή έχει προτείνει σταθερό ποσό 24 δισ. ευρώ τον χρόνο για την αποπληρωμή του χρέους που αντλήθηκε για τις επιχορηγήσεις του NGEU, με προτεραιότητα στην πληρωμή των τόκων.
Ωστόσο, μόνο οι τόκοι θα μπορούσαν να φτάσουν περίπου τα 93 δισ. ευρώ σε επτά χρόνια, πάνω από τα μισά από τα συνολικά 168 δισ. ευρώ.
«Το αναμενόμενο κόστος δανεισμού για το NGEU στο τρέχον MFF παραμένει διπλάσιο των αρχικών εκτιμήσεων», έγραψαν οι ελεγκτές, σημειώνοντας ότι «η Επιτροπή δεν έχει δημοσιεύσει συνολική στρατηγική αποπληρωμής του NGEU έως το 2058».
Οι υποχρεώσεις που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, κυρίως δάνεια, μεταξύ άλλων προς την Ουκρανία, θα μπορούσαν να φτάσουν έως και τα 664 δισ. ευρώ μέχρι το 2027.
Αν οι δανειολήπτες δεν αποπληρώσουν, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει επιπλέον εισφορές από τα κράτη μέλη.
Μαθήματα από το ταμείο ανάκαμψης
Η πρόταση της Επιτροπής, σχεδόν 2 τρισ. ευρώ για το επόμενο MFF, θα διοχετεύσει μεγάλο μέρος των πόρων της μέσα από εθνικά και περιφερειακά σχέδια που είναι σε μεγάλο βαθμό βασισμένα στον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), την κεντρική δράση του NGEU, ο οποίος καταβάλλει χρήματα όταν οι κυβερνήσεις πετυχαίνουν συμφωνημένα ορόσημα και στόχους, αντί να αποζημιώνει δαπάνες.
Ωστόσο, εννέα από τις 37 πληρωμές επιχορηγήσεων του RRF που έγιναν πέρυσι παραβίασαν τους προβλεπόμενους κανόνες και όρους, συμπεριλαμβανομένων απαιτήσεων για τα ορόσημα και τους στόχους, τις δημόσιες συμβάσεις και τις κρατικές ενισχύσεις.
«Παρά ταύτα, η Επιτροπή προχώρησε στις αντίστοιχες πληρωμές», αναφέρει η έκθεση.
Στην απάντησή της, η Επιτροπή υποστήριξε ότι οι δαπάνες του RRF «ενέχουν χαμηλό επίπεδο κινδύνου», καθώς ελέγχει τα ορόσημα πριν πληρώσει και «δεν καταβάλλει το σύνολο ή μέρος της χρηματοδοτικής συνεισφοράς» αν διαπιστώσει ότι δεν εκπληρώθηκαν.
Οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι σε ορισμένες κυβερνήσεις επιτράπηκε να χαλαρώσουν τις δεσμεύσεις τους.
Από τις 32 αλλαγές που εξετάστηκαν, οι 29 δεν διέθεταν επαρκή τεκμηρίωση, ενώ 13 από τα 20 ορόσημα και στόχους τροποποιήθηκαν αφού είχε ζητηθεί η πληρωμή.
«Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο οι χώρες να λάβουν χρήματα της ΕΕ για να παραδώσουν λιγότερα από όσα είχαν αρχικά υποσχεθεί», προειδοποίησε το ECA.
Περισσότερα από 122 δισ. ευρώ, πάνω από το ένα τρίτο των επιχορηγήσεων του RRF, παρέμεναν απλήρωτα μπαίνοντας στο τελευταίο του έτος.
Μόνο η Γαλλία, η Αυστρία και η Κροατία είχαν λάβει το 80% ή περισσότερο των επιχορηγήσεών τους.
«Φιλόδοξοι προϋπολογισμοί απαιτούν εξίσου φιλόδοξες δικλίδες ασφαλείας», δήλωσε ο πρόεδρος του ECA Τόνι Μέρφι, καλώντας την ΕΕ να «μάθει από την εμπειρία» αν τελικά στραφεί σε πληρωμές με βάση ορόσημα αντί για κόστος.
Πίεση στους εθνικούς προϋπολογισμούς
Ο νέος δανεισμός που προβλέπεται στα σχέδια της Επιτροπής θα μπορούσε επίσης να επιβαρύνει τις εθνικές οικονομίες.
«Ένας τέτοιος σχεδιαζόμενος δανεισμός μπορεί να απαιτήσει από τα κράτη μέλη να αυξήσουν τις εθνικές τους εισφορές για την εξυπηρέτηση του χρέους, σε μια περίοδο που οι προϋπολογισμοί είναι ήδη υπό πίεση», έγραψε ο Μέρφι.
Το κόστος δανεισμού της Γαλλίας για δεκαετή ομόλογα έφτασε την περασμένη εβδομάδα στο υψηλότερο επίπεδο από το 2002, ενώ η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κρισταλίνα Γεωργίεβα, κάλεσε την Τετάρτη τις ανεπτυγμένες οικονομίες με υψηλό χρέος να υιοθετήσουν αξιόπιστα σχέδια μείωσης των ελλειμμάτων.
Η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία, η Φινλανδία, η Ολλανδία και η Σουηδία, όλες καθαρές συνεισφέροντες στον προϋπολογισμό της ΕΕ, ζητούν να περικοπούν μερικές εκατοντάδες δισ. ευρώ από την τρέχουσα πρόταση της Επιτροπής, αίτημα που επανέλαβαν τον περασμένο μήνα.
Δεκαεπτά ακόμη χώρες, μεταξύ των οποίων η Ισπανία και η Ιταλία, ζητούν πιο φιλόδοξο προϋπολογισμό για την προστασία της χρηματοδότησης της γεωργίας και της περιφερειακής πολιτικής.
«Την ώρα που σχεδόν όλα τα κράτη μέλη προχωρούν σε επώδυνη δημοσιονομική προσαρμογή, ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν μπορεί να αποτελεί εξαίρεση», ανέφεραν τον Αύγουστο οι έξι «φειδωλοί» ηγέτες, όμως η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αντέτεινε την Τρίτη.
Αναγνωρίζοντας «τη δύσκολη δημοσιονομική κατάσταση στα κράτη μέλη», δήλωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: «Θα ήθελα να προειδοποιήσω κατά των μεγάλων περικοπών. Θα διακινδυνεύαμε να πλήξουμε κρίσιμες προτεραιότητες στις οποίες έχουμε συμφωνήσει από κοινού».
Ζήτησε επίσης νέες πηγές εσόδων για την ΕΕ, λέγοντας ότι «πρέπει να κάνουμε τη δύσκολη δουλειά στην πλευρά των εσόδων».
Οι περισσότερες κυβερνήσεις επιδιώκουν να υπάρξει συμφωνία φέτος, πριν από τις εκλογές του 2027, συμπεριλαμβανομένου του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών στη Γαλλία στις 18 Απριλίου, τον οποίο Ευρωπαίοι διπλωμάτες χαρακτηρίζουν «πολιτικό ναρκοπέδιο».
Οι ηγέτες θα συζητήσουν τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού σε σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες στις 15-16 Οκτωβρίου.
Χωρίς νέες πηγές εσόδων, οι ελεγκτές προειδοποίησαν ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ θα μπορούσε να υπολείπεται σημαντικά, αναγκάζοντας τις πρωτεύουσες είτε να αυξήσουν τις εισφορές τους είτε να περιορίσουν τις φιλοδοξίες του.