Οι μισθοί των εκπαιδευτικών διαφέρουν σημαντικά σε όλη την Ευρώπη και παραμένουν μεγάλες ανισότητες ακόμη κι αν συνυπολογιστεί το κόστος ζωής. Οι ειδικοί ζητούν αυξήσεις για να γίνει το επάγγελμα πιο ελκυστικό.
Η αύξηση των αποδοχών των εκπαιδευτικών είναι ένα από τα βασικά αιτήματα των συνδικάτων που βρίσκονται πίσω από τις πρόσφατες κινητοποιήσεις στη Γαλλία, μαζί με την ενίσχυση του προσωπικού και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι ανησυχίες τους αντανακλούν μια ευρύτερη πρόκληση σε όλη την Ευρώπη: πώς θα γίνει το επάγγελμα του εκπαιδευτικού οικονομικά ελκυστικό. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι δάσκαλοι αμείβονται γενικά λιγότερο από εργαζόμενους με αντίστοιχο μορφωτικό επίπεδο, και οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι μισθοί δεν είναι αρκετά ανταγωνιστικοί ώστε να προσελκύουν και να διατηρούν προσωπικό.
Ποιες χώρες, λοιπόν, πληρώνουν τους εκπαιδευτικούς τους καλύτερα; Και πώς κατατάσσονται οι μισθοί όταν λαμβάνεται υπόψη η αγοραστική δύναμη;
Οι μισθοί των εκπαιδευτικών διαφέρουν σημαντικά στην Ευρώπη, σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ Education at a Glance 2026. Στα 28 εκπαιδευτικά συστήματα που συγκρίνονται, οι πραγματικές αποδοχές των δασκάλων δημοτικού το 2025 κυμαίνονται από 18.669 ευρώ στην Τουρκία έως 74.086 ευρώ στη Δανία.
Ως πραγματικοί μισθοί ορίζονται τα ετήσια μέσα κέρδη που λαμβάνουν οι εκπαιδευτικοί πλήρους απασχόλησης ηλικίας 25–64 ετών πριν από τη φορολογία. Περιλαμβάνουν όλες τις πληρωμές που συνδέονται με την εργασία, όπως τον βασικό μισθό, τυχόν μπόνους με βάση την απόδοση, επιπλέον αμοιβή για τις αργίες και άλλες παροχές.
Την πρώτη πεντάδα συμπληρώνουν η Ισλανδία (73.752 ευρώ), η Ιρλανδία (69.747 ευρώ), η Γερμανία (69.453 ευρώ) και η Αυστρία (65.851 ευρώ), όλες πάνω από τα 65.000 ευρώ.
Εκπαιδευτικοί στη Νορβηγία (59.453 ευρώ), στη Φλαμανδική Κοινότητα του Βελγίου (59.105 ευρώ), στη Βόρεια Ιρλανδία (57.838 ευρώ), στη Σκωτία (57.619 ευρώ), στη Γαλλόφωνη Κοινότητα του Βελγίου (55.689 ευρώ), στην Ουαλία (52.894 ευρώ), στη Φινλανδία (52.272 ευρώ) και στην Αγγλία (50.727 ευρώ) κερδίζουν επίσης πάνω από 50.000 ευρώ.
Μεγάλες οικονομίες: υψηλότερες αποδοχές στη Γερμανία, χαμηλότερες στην Ιταλία
Μεταξύ των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών οικονομιών, η Γερμανία πληρώνει τους εκπαιδευτικούς περισσότερο. Ακολουθούν οι τέσσερις χώρες του Ηνωμένου Βασιλείου, όλες με μισθούς άνω των 50.000 ευρώ. Στη Γαλλία οι εκπαιδευτικοί κερδίζουν 41.968 ευρώ, ενώ στην Ιταλία καταγράφονται οι χαμηλότερες αποδοχές, στα 32.100 ευρώ.
Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για την Ισπανία.
Κάτω από 25.000 ευρώ σε αρκετές χώρες
Οι πραγματικοί μισθοί των εκπαιδευτικών είναι κάτω από 25.000 ευρώ σε επτά χώρες: Τσεχία (24.457 ευρώ), Ουγγαρία (23.181 ευρώ), Σλοβακία (22.936 ευρώ), Ρουμανία (20.805 ευρώ), Λετονία (20.516 ευρώ), Ελλάδα (18.746 ευρώ) και Τουρκία (18.669 ευρώ).
«Οι μεγάλες διαφορές στους μισθούς των εκπαιδευτικών στην Ευρώπη αντικατοπτρίζουν διαφορές στα εθνικά επίπεδα εισοδήματος, στις μισθολογικές δομές, στα προσόντα και στην εξέλιξη της σταδιοδρομίας, και όχι έναν μόνο παράγοντα», δήλωσε στο Euronews Business ο Daniel Wisniewski, γενικός γραμματέας της European Federation of Education Employers.
«Οι διαφορές στη φορολογία, στις κοινωνικές παροχές και στα επιδόματα δυσκολεύουν επίσης τις συγκρίσεις μεταξύ των χωρών.»
Οι καθηγητές της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης γενικά κερδίζουν περισσότερα από τους δασκάλους δημοτικού, με εξαίρεση την Τουρκία και τη Βόρεια Ιρλανδία. Στη Σκωτία, τη Λιθουανία και την Εσθονία οι μισθοί είναι ίδιοι και στα δύο επίπεδα.
Οι μισθοί των καθηγητών της ανώτερης δευτεροβάθμιας κυμαίνονται από 17.615 ευρώ στην Τουρκία έως 93.938 ευρώ στην Ισλανδία. Ξεπερνούν επίσης τα 80.000 ευρώ στη Δανία (85.999 ευρώ) και στη Γερμανία (80.163 ευρώ).
Τα μεγαλύτερα χάσματα υπέρ των καθηγητών της ανώτερης δευτεροβάθμιας παρατηρούνται στην Ισλανδία, τη Φινλανδία, το Βέλγιο, τη Δανία, την Αυστρία και τη Γερμανία, όπου αμείβονται με τουλάχιστον 10.000 ευρώ περισσότερα από τους δασκάλους δημοτικού.
Τι μπορούν να αγοράσουν οι εκπαιδευτικοί με τους μισθούς τους;
Οι αριθμοί των μισθών από μόνοι τους δεν λένε όλη την ιστορία. Αν οι τιμές είναι υψηλές σε μια χώρα, ακόμη και σχετικά υψηλές αποδοχές μπορεί να αγοράζουν λιγότερα αγαθά σε σχέση με μια άλλη.
Για να ληφθούν υπόψη οι διαφορές στο κόστος ζωής, το Euronews Business προσαρμόζει τα στοιχεία μισθών του ΟΟΣΑ σε εθνικά νομίσματα, χρησιμοποιώντας τις ισοτιμίες αγοραστικής δύναμης της Eurostat για τις δαπάνες τελικής κατανάλωσης των νοικοκυριών.
Τα αποτελέσματα εκφράζονται σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS), μια κοινή μονάδα που μπορεί να αγοράσει την ίδια ποσότητα αγαθών και υπηρεσιών σε κάθε χώρα. Το μέτρο PPS χρησιμοποιεί τις μέσες τιμές της ΕΕ ως σημείο αναφοράς, ενώ ο ΟΟΣΑ εκφράζει τις συγκρίσεις αγοραστικής δύναμης σε δολάρια ΗΠΑ προσαρμοσμένα ως προς την αγοραστική δύναμη.
Με βάση αυτό, οι εκπαιδευτικοί στη Γερμανία έχουν τη μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη, δηλαδή οι ακαθάριστες αποδοχές τους μπορούν να αγοράσουν τα περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες, μεταξύ των εκπαιδευτικών συστημάτων που συγκρίνονται.
Ο μέσος ετήσιος μισθός των δασκάλων δημοτικού, μετά την προσαρμογή για τις διαφορές στις τιμές, είναι χαμηλότερος στα 21.456 PPS στην Ελλάδα και υψηλότερος στα 64.143 PPS στη Γερμανία.
Ο Wisniewski επισήμανε ότι σημαντικές διαφορές παραμένουν ακόμη και μετά την προσαρμογή για την αγοραστική δύναμη, γεγονός που δείχνει ότι το κόστος ζωής από μόνο του δεν μπορεί να εξηγήσει τη μισθολογική απόκλιση.
«Οι εθνικές πολιτικές αμοιβών, οι απαιτήσεις για προσόντα, οι μισθολογικές κλίμακες, η εμπειρία και τα κέρδη που προσφέρονται σε εναλλακτικά επαγγέλματα για πτυχιούχους συμβάλλουν επίσης σημαντικά στο υπόλοιπο χάσμα», είπε.
Η Γερμανία ακολουθείται από την Αυστρία (58.265 PPS), τη Δανία (53.036 PPS), την Ιρλανδία (51.226 PPS) και τη Φλαμανδική Κοινότητα του Βελγίου (50.846 PPS), που συμπληρώνουν την πρώτη πεντάδα των εκπαιδευτικών συστημάτων όπου οι μισθοί των δασκάλων δημοτικού έχουν τη μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη.
Στο άλλο άκρο της κατάταξης, δίπλα στην Ελλάδα βρίσκονται η Λετονία (24.670 PPS), η Σλοβακία (26.916 PPS), η Τσεχία (27.349 PPS) και η Εσθονία (28.197 PPS), όπου οι μισθοί των δασκάλων δημοτικού έχουν τη μικρότερη αγοραστική δύναμη μεταξύ των συστημάτων που συγκρίνονται.
Για τους καθηγητές ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, η Γερμανία βρίσκεται επίσης στην κορυφή της συνολικής κατάταξης αγοραστικής δύναμης με 74.034 PPS, ενώ η Ελλάδα καταγράφει τη χαμηλότερη τιμή με 23.289 PPS.
Μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρώπης που συγκρίνονται, τελευταία έρχεται η Ιταλία με 36.964 PPS.
Τρεις χώρες του Ηνωμένου Βασιλείου ακολουθούν τη Γερμανία, ενώ η Αγγλία (43.091 PPS) κατατάσσεται κάτω από τη Γαλλία (46.058 PPS).
Ο καθηγητής Mihails Hazans του University of Latvia σημείωσε ότι οι χώρες που βρίσκονται στην κορυφή των κατατάξεων μισθών εκπαιδευτικών σε όρους PPS έχουν επίσης κατά κεφαλήν ΑΕΠ πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
«Οι παράγοντες πίσω από αυτές τις διαφορές περιλαμβάνουν τις παραδόσεις και τους κοινωνικούς κανόνες, τη δύναμη των συνδικάτων των εκπαιδευτικών, καθώς και το πραγματικό φόρτο εργασίας που καλύπτεται από τους τυπικούς μισθούς», είπε στο Euronews Business.
Σημαντικές μεταβολές στις κατατάξεις βάσει PPS
Όταν συγκρίνονται οι κατατάξεις σε ονομαστικούς μισθούς και σε PPS, ορισμένες χώρες αλλάζουν θέση σημαντικά. Για τους δασκάλους δημοτικού, τους μεγαλύτερους «κερδισμένους» καταγράφει η Τουρκία, η οποία ανεβαίνει έξι θέσεις, και η Πολωνία (πέντε θέσεις πάνω). Η Γαλλόφωνη Κοινότητα του Βελγίου και η Ρουμανία ανεβαίνουν αμφότερες κατά τέσσερις θέσεις.
Αυτό σημαίνει ότι αυτές οι χώρες κατατάσσονται ψηλότερα όταν λαμβάνονται υπόψη οι διαφορές στα επίπεδα τιμών.
Η Ισλανδία σημειώνει τη μεγαλύτερη πτώση, από τη δεύτερη στη 12η θέση. Η Σουηδία και η Εσθονία χάνουν επίσης τρεις θέσεις.
Οι κατατάξεις του ΟΟΣΑ βάσει αγοραστικής δύναμης, που βασίζονται σε διεθνή δολάρια ΗΠΑ, διαφέρουν από τους υπολογισμούς του Euronews Business με χρήση των συντελεστών μετατροπής της Eurostat.
Η Τουρκία βρίσκεται σημαντικά ψηλότερα στις κατατάξεις του ΟΟΣΑ. Είναι 11η για τους δασκάλους δημοτικού και 17η για τους καθηγητές ανώτερης δευτεροβάθμιας.
Οι αποδοχές δεν είναι αρκετά ανταγωνιστικές για να προσελκύσουν και να κρατήσουν εκπαιδευτικούς
Ο Daniel Wisniewski επεσήμανε ότι στις χώρες του ΟΟΣΑ, οι πραγματικοί μισθοί των εκπαιδευτικών στην πρωτοβάθμια και τη γενική δευτεροβάθμια εκπαίδευση αντιστοιχούν κατά μέσο όρο μόλις στο 87–95% των κερδών εργαζομένων με τριτοβάθμια εκπαίδευση, πράγμα που σημαίνει ότι άτομα με αντίστοιχα προσόντα μπορούν συχνά να κερδίσουν περισσότερα εκτός σχολικής αίθουσας.
«Οι αποδοχές των εκπαιδευτικών δεν είναι σταθερά αρκετά ανταγωνιστικές ώστε να προσελκύουν και να κρατούν τους εκπαιδευτικούς σε όλη την Ευρώπη», είπε.
Ο Jelmer Evers, Ευρωπαίος διευθυντής στο European Trade Union Committee for Education, υποστήριξε ότι οι εκπαιδευτικοί θα έπρεπε να αμείβονται τουλάχιστον όσο άλλοι εργαζόμενοι με αντίστοιχα προσόντα και ευθύνες, ώστε να αποτυπώνεται η πολυπλοκότητα και η κοινωνική σημασία του επαγγέλματός τους.