Η διήμερη σύνοδος κορυφής των ηγετών της ΕΕ έχει βαρύ πρόγραμμα, με αιχμή τις τιμές ενέργειας, τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό και τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία· υβριδικός πόλεμος, διεύρυνση και μετανάστευση θα βρεθούν επίσης ψηλά στην ατζέντα.
Η εκρηκτική αύξηση στις τιμές της ενέργειας, ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ και η στήριξη στην Ουκρανίας, στον απόηχο της πρόσφατης προσέγγισης Τραμπ - Πούτιν, αναμένεται να κυριαρχήσουν στις συζητήσεις, καθώς οι ηγέτες των «27» συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες για μια διήμερη σύνοδο κορυφής.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Διεύρυνση, υβριδικός πόλεμος, οικονομική στασιμότητα, αυξανόμενο κόστος δανεισμού, εμπορικές ανισορροπίες και παράτυπη μετανάστευση θα βρεθούν επίσης στο τραπέζι των συνομιλιών.
Η συνάντηση θα ξεκινήσει νωρίς την Πέμπτη με μια πολυαναμενόμενη συζήτηση για τις τιμές της ενέργειας, τις οποίες οι εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή έχουν εκτοξεύσει. Το πετρέλαιο παραμένει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, παρά την συντονισμένη αποδέσμευση αποθεμάτων από την G7, ενώ το φυσικό αέριο κινείται στα υψηλότερα επίπεδα από τον χειμώνα του 2022, με τα αποθέματα κάτω από τον μέσο όρο των περασμένων ετών.
Τα σοκ στην αγορά απασχολεί τους ηγέτες της ΕΕ, που βρίσκονται υπό ολοένα μεγαλύτερη πίεση να προσφέρουν απτή ανακούφιση σε νοικοκυριά και βιομηχανίες, καθώς πέφτει η θερμοκρασία και ξεκινά η χειμερινή περίοδος.
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι και ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης έχουν ηγηθεί της προσπάθειας, ζητώντας από τις Βρυξέλλες να χαλαρώσουν οι δημοσιονομικοί κανόνες της Ένωσης, ώστε οι κυβερνήσεις να μπορέσουν να χρηματοδοτήσουν «προσωρινά και στοχευμένα μέτρα» για να μετριάσουν την ενεργειακή κρίση.
Άλλες χώρες, ωστόσο, ανησυχούν ότι υπερβολική ευελιξία θα ενθαρρύνει την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων και θα αποθαρρύνει τις επενδύσεις στην πράσινη μετάβαση.
Την ίδια ώρα, έξι κράτη μέλη (Αυστρία, Γερμανία, Ιταλία, Πολωνία, Πορτογαλία και Ισπανία) έχουν προτείνει την επιβολή ενός πανευρωπαϊκού φόρου έκτακτων κερδών για να αποσπαστούν τα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών εν μέσω εκτόξευσης των τιμών. Όμως η ιδέα διχάζει και δεν έχει συγκεντρώσει επαρκή στήριξη.
Μετά την ενέργεια θα ακολουθήσει μια ακόμη πιεστική οικονομική πρόκληση: η Κίνα.
Με εμπορικό έλλειμμα 1 δισ. ευρώ την ημέρα, οι Βρυξέλλες έστειλαν ένα σαφές μήνυμα, επιβάλλοντας στο Πεκίνο καταληκτική προθεσμία, ώστε να προσφέρει «απτά αποτελέσματα» το αργότερο έως τον Οκτώβριο.
Τα αποτελέσματα αυτά προέκυψαν την περασμένη εβδομάδα κατά την επίσκεψη του επιτρόπου Εμπορίου Μάρος Σέφκοβιτς στο Πεκίνο, όπου εξασφάλισε προκαταρκτικές παραχωρήσεις στα υβριδικά και plug-in υβριδικά αυτοκίνητα, στις σπάνιες γαίες καθώς και στην πρόσβαση των ευρωπαϊκών εταιρειών στην κινεζική αγορά.
«Είμαστε ικανοποιημένοι με τα αποτελέσματα, αλλά για εμάς είναι μόνο ένα πρώτο βήμα, γιατί οι ανισορροπίες δεν περιορίζονται σε έναν κλάδο – υπάρχουν παντού», δήλωσε ένας ανώτερος διπλωμάτης, τονίζοντας ότι το κλειδί θα είναι η εφαρμογή, για να φανεί αν το Πεκίνο είναι πράγματι σοβαρό.
«Γιατί η Κίνα συμφωνεί σε κάτι στο οποίο δεν έχει συμφωνήσει ποτέ μέχρι τώρα; (Γιατί) αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι σκοτώνει τους πελάτες της. Δεν είμαστε αφελείς».
Οι παραχωρήσεις αποτρέπουν, προς το παρόν, έναν ολοκληρωτικό εμπορικό πόλεμο. Αναμένεται οι ηγέτες να καλέσουν την Επιτροπή να συνεχίσει έναν «διάλογο με στόχο τα αποτελέσματα» με την Κίνα και να «ενισχύσει επειγόντως» τα εμπορικά εργαλεία, ώστε να μπορεί να ανταποδώσει αν χρειαστεί, σύμφωνα με το προσχέδιο συμπερασμάτων που έχει δει το Euronews.
Σε ένδειξη αγανάκτησης, η Γερμανία και η Γαλλία έχουν προτείνει έναν «kill switch», έναν μηχανισμό που θα διακόπτει την πρόσβαση της Κίνας στην αγορά της ΕΕ αν το έλλειμμα παραμείνει μη βιώσιμο.
Το χρήμα μιλάει, αλλά ποιος ακούει;
Η πιο ακανθώδης στιγμή της συνόδου αναμένεται το απόγευμα της Πέμπτης, όταν τεθεί επί τάπητος ο επόμενος επταετής προϋπολογισμός της ΕΕ. Η αντιπαράθεση θα διεξαχθεί σε ένα περιβάλλον απότομου αυξημένου κόστους δανεισμού, που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στη Γαλλία.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα έχει απευθύνει έκκληση στα κράτη μέλη να απομακρυνθούν από τις «κόκκινες γραμμές» τους και να καταλήξουν σε συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους, ώστε η πολύπλοκη νομοθετική εργασία να ολοκληρωθεί πλήρως πριν από τον Ιανουάριο του 2028.
Η Ιρλανδία, η χώρα που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία, έχει καταθέσει πρόταση που μειώνει το αρχικό σχέδιο κατά 141 δισ. ευρώ. Όμως το «μαχαίρι» αφήνει σε μεγάλο βαθμό ανέπαφους τους πόρους για τη γεωργία και τη συνοχή και πέφτει αντίθετα στην έρευνα, την τεχνολογία, τη δράση για το κλίμα, την ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική.
Οι λεγόμενοι «φειδωλοί» (Αυστρία, Δανία, Φινλανδία, Ολλανδία, Σουηδία και Γερμανία) λένε ότι οι περικοπές πρέπει να είναι πολύ βαθύτερες και να καλύψουν όλα τα πεδία. Οι 17 «Φίλοι της Συνοχής» υποστηρίζουν το αντίθετο, ότι οι περικοπές έχουν ήδη πάει πολύ μακριά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποιεί ότι το όραμά της για έναν εκσυγχρονισμένο, ευέλικτο προϋπολογισμό βρίσκεται σε πραγματικό κίνδυνο.
Πέρα από όλα αυτά, κανείς δεν συμφωνεί για το ποιους πανευρωπαϊκούς φόρους πρέπει να εγκρίνει η ΕΕ ώστε να συγκεντρωθούν πρόσθετα έσοδα για το κοινό ταμείο.
Η σύγκρουση απόψεων και η απροθυμία για συμβιβασμό δεν προμηνύουν τίποτε καλό για τη φιλοδοξία του Αντόνιο Κόστα να έχει μια ομόφωνη συμφωνία τον Δεκέμβριο. Η αιφνιδιαστική απόφαση του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ να προκηρύξει πρόωρες εκλογές προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας.
«Δεν νομίζω ότι θα έχουμε "αίμα", αλλά σε αυτές τις διαπραγματεύσεις είναι σημαντικό οι ηγέτες να νιώσουν πού βρίσκονται οι αντιφάσεις», δήλωσε ένας ακόμη ανώτερος διπλωμάτης. «Δεν βιαζόμαστε. Χρειαζόμαστε μια καλή συμφωνία. Δεν αισθανόμαστε καμία πίεση χρόνου».
Η πρώτη ημέρα θα κλείσει με μια στρατηγική συζήτηση για το πώς θα προετοιμαστεί το μπλοκ των 27 για την ένταξη νέων κρατών μελών και τη μεταρρύθμιση του εσωτερικού του συστήματος λήψης αποφάσεων. Το Μαυροβούνιο, ο πρωτοπόρος στην κούρσα της προσχώρησης, στοχεύει να κλείσει όλα τα κεφάλαια μέσα στη χρονιά.
Στήριξη στον Ζελένσκι, επίπληξη στον Τραμπ
Η Παρασκευή θα είναι αφιερωμένη στην Ουκρανία, με την παρουσία του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Οι ειρηνευτικές συνομιλίες πήραν δραματική τροπή όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αιφνιδίασε τους Ευρωπαίους κλείνοντας συμφωνία με τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν, για να αποδεσμεύσει δεκάδες χιλιάδες μονάδες ρωσικού ντίζελ στην αμερικανική αγορά. Η Ουάσιγκτον εξέδωσε εξαίρεση από τις κυρώσεις έως τον Απρίλιο του 2027, προκειμένου να καταστεί δυνατή μια πώληση που μέχρι τώρα θα ήταν απαγορευμένη.
Η είδηση συγκλόνισε τους Ευρωπαίους και προκάλεσε έναν αγώνα δρόμου για να κλείσουν οι τάξεις και να στηριχθεί η Ουκρανία, ώστε να ελεγχθούν οι επιπτώσεις μιας μονομερούς, ασυντόνιστης απόφασης που αναζωπύρωσε μνήμες από την αντιπαράθεση Τραμπ - Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο.
Παρότι η συμφωνία για το ντίζελ είναι πιθανό να έχει περιορισμένο αντίκτυπο στις τιμές στα πρατήρια, τις οποίες ο Τραμπ θέλει να μειώσει ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, οι ανησυχίες είναι μεγαλύτερες για τις διπλωματικές συνέπειες της παροχής ανακούφισης στη Ρωσία σε μια στιγμή που κλιμακώνει τις επιθέσεις της για να αποδεκατίσει την ουκρανική οικονομία ενόψει του χειμώνα.
Τα συμπεράσματα της συνόδου έχουν τροποποιηθεί για να προστεθεί μια επίπληξη: «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του για την απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να άρουν προσωρινά τις κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ».
Ο Τραμπ έχει περάσει τις τελευταίες ημέρες καλώντας τον Ζελένσκι να σταματήσει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου και να συμμορφωθεί με την εκεχειρία στην ενέργεια. Ο Ζελένσκι λέει ότι είναι έτοιμος για την ανακωχή, εφόσον η Ρωσία τηρήσει τους όρους, αλλά η Ρωσία συνεχίζει να βομβαρδίζει τις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας.
Οι Ευρωπαίοι διστάζουν να στηρίξουν το αίτημα του Τραμπ, επειδή τα πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς είναι το μεγαλύτερο διαπραγματευτικό χαρτί του Κιέβου απέναντι στη Μόσχα. Η εγκατάλειψή τους θα άλλαζε περαιτέρω τις ισορροπίες του πολέμου.
«Δεν είναι η πρώτη φορά που έχουμε αποκλίσεις με τις ΗΠΑ σε ό,τι αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά δεν θα συμφωνούσα με την άποψη ότι μας αγνοούν», δήλωσε ένας ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ.
«Έχουμε δει ότι ο διάλογος με τις ΗΠΑ δεν οδηγεί πάντα σε πλήρη συμφωνία στον τρόπο που η ΕΕ και οι ΗΠΑ βλέπουν τα πράγματα, αλλά είναι πάντα καλύτερος από το να μην υπάρχει διάλογος», πρόσθεσε ο αξιωματούχος. «Αυτό πρέπει να συνεχίσει να γίνεται. Είναι το φυσιολογικό».
Το τελευταίο θέμα της συνόδου θα είναι μια στρατηγική συζήτηση για τη μετανάστευση, η οποία αναμένεται να φέρει τον Σάντσεθ απέναντι στη πλειοψηφία της αίθουσας που συντάσσεται με τη Μελόνι. Στον απόηχο της κρίσης στα σύνορα της Θέουτα, η Ιταλία επέβαλε ελέγχους στα σύνορα με την Ισπανία και η Ισπανία απάντησε με αντίστοιχα μέτρα.
Οι έλεγχοι, που πραγματοποιούνται τυχαία στα αεροδρόμια, συνεχίζονται μέχρι και σήμερα.