Η οικονομία δείχνει σημάδια σταθερής βελτίωσης, με χαμηλότερο κόστος δανεισμού και αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον. Ο ESM και ο MSCI αναγνωρίζουν την πρόοδο, προειδοποιώντας όμως για κινδύνους από ένα πιο αβέβαιο διεθνές περιβάλλον.
Η ελληνική οικονομία φαίνεται να έχει διανύσει μεγάλη απόσταση από τα χρόνια της κρίσης. Το κόστος δανεισμού έχει μειωθεί αισθητά, η πρόσβαση στις αγορές είναι σαφώς ευκολότερη και η χώρα αντιμετωπίζεται πλέον με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη από τους διεθνείς επενδυτές. Την ίδια ώρα, η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά στην προοπτική μιας ακόμη σημαντικής αλλαγής: Την πιθανή επιστροφή της στις ανεπτυγμένες αγορές, έπειτα από περισσότερο από μία δεκαετία.
Οι εξελίξεις αυτές σκιαγραφούν μια εικόνα σταθεροποίησης και προόδου. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν διεθνείς θεσμοί και αναλυτές, η επιστροφή στην «κανονικότητα» συνοδεύεται και από νέους κινδύνους, καθώς η ελληνική οικονομία γίνεται ολοένα και πιο εκτεθειμένη σε εξωτερικούς κραδασμούς.
Χαμηλότερο κόστος δανεισμού και σύγκλιση με την Ευρώπη
Σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), από τον αναλυτή Ματίας Γκνέβουχ οι ευρωπαϊκές αγορές κρατικών ομολόγων έχουν επανενοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό από το 2019 και μετά, έπειτα από χρόνια κατακερματισμού που ακολούθησαν την κρίση χρέους της ευρωζώνης. Για την Ελλάδα, αυτή η εξέλιξη μεταφράζεται σε σαφή βελτίωση των συνθηκών χρηματοδότησης.
Τον Μάιο του 2025, το ελληνικό κρατικό spread (η διαφορά απόδοσης του 10ετούς ελληνικού ομολόγου έναντι του γερμανικού Bund) υποχώρησε κάτω από τις 80 μονάδες βάσης για πρώτη φορά από το 2007. Πρόκειται για επίπεδα που παραπέμπουν στην προ κρίσης περίοδο, όταν τα κρατικά ομόλογα της ευρωζώνης θεωρούνταν σχεδόν ισοδύναμα από τις αγορές.
Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την ανάλυση, αντανακλά την ισχυρή ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια, με θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, διατηρήσιμα δημοσιονομικά πλεονάσματα και σταθερή αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ από το 2021 και μετά.
Η επιστροφή των επενδυτών και το επόμενο βήμα
Παράλληλα με τη βελτίωση στο κόστος δανεισμού, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δεύτερη κρίσιμη εξέλιξη. Ο MSCI Inc. έχει ξεκινήσει δημόσια διαβούλευση για την ενδεχόμενη αναταξινόμηση της ελληνικής χρηματιστηριακής αγοράς από την κατηγορία των Αναδυόμενων Αγορών σε εκείνη των Ανεπτυγμένων Αγορών.
O MSCI Inc. είναι ένας από τους σημαντικότερους παγκόσμιους παρόχους χρηματιστηριακών δεικτών, δεδομένων και αναλύσεων για τις διεθνείς αγορές. Οι δείκτες του χρησιμοποιούνται από επενδυτές, διαχειριστές κεφαλαίων, τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες σε όλο τον κόσμο για τη λήψη επενδυτικών αποφάσεων και τη δημιουργία χρηματοοικονομικών προϊόντων. Μέσω της ανάλυσης κινδύνων και ευκαιριών, ο MSCI λειτουργεί ως «κοινή γλώσσα» για τις παγκόσμιες αγορές, επηρεάζοντας άμεσα το πού κατευθύνονται τα διεθνή κεφάλαια.
Σε πρακτικό επίπεδο, μια τέτοια αναβάθμιση θα σήμαινε ότι η ελληνική αγορά θα αντιμετωπίζεται από τους διεθνείς επενδυτές ως πιο ώριμη και αξιόπιστη. Πολλά μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια, όπως ασφαλιστικά ταμεία και θεσμικοί επενδυτές, τοποθετούν τα χρήματά τους με βάση τους δείκτες του MSCI. Η ένταξη στις ανεπτυγμένες αγορές καθιστά μια χώρα «ορατή» σε ένα ευρύτερο και πιο σταθερό επενδυτικό κοινό.
Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυξημένες εισροές κεφαλαίων στο ελληνικό χρηματιστήριο, μεγαλύτερη ρευστότητα για τις εισηγμένες εταιρείες και χαμηλότερο κόστος χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις. Παράλληλα, λειτουργεί ως σήμα εμπιστοσύνης για τη συνολική εικόνα της χώρας στο εξωτερικό.
Ο MSCI έχει ήδη αναγνωρίσει ότι η Ελλάδα πληροί τα κριτήρια οικονομικής ανάπτυξης και έχει σημειώσει πρόοδο σε ζητήματα προσβασιμότητας και λειτουργίας της αγοράς. Το βασικό εμπόδιο στο παρελθόν αφορούσε τα κριτήρια μεγέθους και ρευστότητας, τα οποία πλέον επανεξετάζονται στο πλαίσιο της ευρύτερης ευρωπαϊκής ενοποίησης των αγορών. Η τελική απόφαση αναμένεται έως τα τέλη Μαρτίου 2026, με πιθανή εφαρμογή από την αναθεώρηση δεικτών του Αυγούστου της ίδιας χρονιάς.
Νέοι κίνδυνοι σε ένα πιο «ενοποιημένο» περιβάλλον
Ωστόσο, τόσο ο αναλυτής του ESM όσο και άλλοι θεσμοί επισημαίνουν ότι η επανένταξη της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό οικονομικό «ρεύμα» δεν συνεπάγεται μόνο οφέλη. Οι πιο ενοποιημένες αγορές σημαίνουν και ισχυρότερες διαχυτικές επιδράσεις μεταξύ χωρών.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων επηρεάζονται πλέον πολύ περισσότερο από τις εξελίξεις στις μεγάλες οικονομίες της ευρωζώνης. Η ανακοίνωση μεγάλης δημοσιονομικής επέκτασης στη Γερμανία τον Μάρτιο του 2025, για παράδειγμα, οδήγησε σε άνοδο περίπου 35 μονάδων βάσης της απόδοσης του γερμανικού 10ετούς ομολόγου, με την ελληνική απόδοση να ακολουθεί σχεδόν την ίδια πορεία.
Παρότι αυτή η συσχέτιση αποτελεί ένδειξη επιστροφής στην ευρωπαϊκή κανονικότητα, ταυτόχρονα αυξάνει την έκθεση της Ελλάδας σε εξωτερικούς κινδύνους που δεν σχετίζονται άμεσα με τις εγχώριες οικονομικές επιδόσεις.
Ισορροπία μεταξύ προόδου και προσοχής
Ο αναλυτής του ESM προειδοποιεί ότι, παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση των spreads, ο κίνδυνος νέας διεύρυνσής τους παραμένει, ιδίως σε περίπτωση γενικευμένης επιδείνωσης των οικονομικών συνθηκών στην ευρωζώνη ή διεθνών αναταράξεων. Επεισόδια όπως οι εμπορικές εντάσεις ή απρόβλεπτες δημοσιονομικές εξελίξεις σε μεγάλες οικονομίες μπορούν να επηρεάσουν άμεσα το κόστος δανεισμού της χώρας.
Σε αυτό το περιβάλλον, η πρόοδος που έχει σημειωθεί θεωρείται σημαντική, αλλά όχι δεδομένη. Η διατήρηση συνετής δημοσιονομικής πολιτικής, η περαιτέρω μείωση του χρέους και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας της οικονομίας παραμένουν βασικές προϋποθέσεις ώστε τα οφέλη της επιστροφής στην ευρωπαϊκή «κανονικότητα» να έχουν διάρκεια.