Παρά τα τέσσερα χρόνια πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας του Ευξείνου Πόντου επιστρέφει σταδιακά σε «σχεδόν κανονικούς ρυθμούς», σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα του, Λαζάρ Κομανέσκου
Σε συνέντευξή του στο Euronews, με αφορμή τη συμμετοχή του στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ο Λαζάρ Κομανέσκου (Lazar Comănescu) υποστηρίζει ότι ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας του Ευξείνου Πόντου (Black Sea Economic Cooperation, BSEC) επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, ενώ —παρά τις περί του αντιθέτου πιθανές υποθέσεις— παραμένει πεδίο αποτελεσματικής συνεργασίας ακόμη και μεταξύ χωρών με διαχρονικές εντάσεις, όπως η Ελλάδα και η Τουρκία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Παράδειγμα συνεργασίας» Ελλάδα και Τουρκία
Σε μια περίοδο όπου οι ελληνοτουρκικές σχέσεις χαρακτηρίζονται από διακυμάνσεις, ο Κομανέσκου δίνει μια διαφορετική εικόνα εκ των έσω του οργανισμού :
«Μπορώ να πω χωρίς καμία επιφύλαξη ότι η συνεργασία των εκπροσώπων Ελλάδας και Τουρκίας στον οργανισμό είναι από τις πιο αποτελεσματικές», σημειώνει χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι πρόκειται για μια συνεργασία «αμοιβαία επωφελή», η οποία «θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα».
Η συνεργασία αυτή δεν είναι θεωρητική, αλλά αποτυπώνεται σε συγκεκριμένα έργα. Ο ίδιος αναφέρεται σε πρωτοβουλίες στον τομέα του περιβάλλοντος, όπως ο Blue Port Index, ένας δείκτης αξιολόγησης που μετρά την απόδοση των λιμανιών της Μαύρης Θάλασσας, εστιάζοντας στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα, την ψηφιοποίηση και την πράσινη ανάπτυξη.
«Είναι κάτι που έχω ζήσει προσωπικά μέσα στον οργανισμό», επισημαίνει, προσθέτοντας ότι η συνεργασία των δύο πλευρών είναι «πραγματικά αποτελεσματική».
Ιδιαίτερη σημασία έχει, όπως σημειώνει, το γεγονός ότι αυτό συμβαίνει σε έναν οργανισμό που συγκεντρώνει «υψηλή πυκνότητα ευαισθησιών» μεταξύ των κρατών-μελών — γεγονός που καθιστά τη λειτουργική συνεργασία ακόμη πιο αξιοσημείωτη.
Η σημασία του BSEC για την Ελλάδα
Ως ιδρυτικό μέλος και σταθερός υποστηρικτής του οργανισμού, η Ελλάδα συμμετέχει θεσμικά, αλλά υπάρχουν και πρωτοβουλίες στις οποίες ακόμα δεν έχει ενταχθεί - παρά την προφανή τους σημασία.
Μία από αυτές είναι το σύστημα αδειών BSEC (BSEC permit system), το οποίο έχει συμβάλει ουσιαστικά στη διευκόλυνση των διασυνοριακών μεταφορών και στην ενίσχυση του εμπορίου στην ευρύτερη περιοχή.
«Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που βοήθησε πολύ στη διευκόλυνση της μεταφοράς αγαθών», σημειώνει ο Κομανέσκου, υπογραμμίζοντας ότι αποτελεί απτό αποτέλεσμα της συνεργασίας στο πλαίσιο του οργανισμού.
Η Ελλάδα μετέχει πάντως σε:
- κοινά περιβαλλοντικά projects
- συνεργασίες στον τουρισμό (π.χ. θεματικές διαδρομές πολιτισμού και γαστρονομίας)
- ερευνητικά προγράμματα στον αγροτικό τομέα
- ανταλλαγή τεχνογνωσίας μέσω τεχνικών ομάδων.
Ο Κομανέσκου δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο των ειδικών και της επιχειρηματικής κοινότητας:
«Η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ ειδικών —στην ενέργεια, το περιβάλλον, την ψηφιοποίηση— φέρνει πραγματική προστιθέμενη αξία για κάθε κράτος-μέλος», αναφέρει.
Η Ελλάδα αναλαμβάνει την προεδρία
Από τον Ιούλιο, η Ελλάδα αναλαμβάνει την εκ περιτροπής προεδρία του BSEC, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την περιοχή.
Ο Κομανέσκου υπογραμμίζει ότι βασική πρόκληση θα είναι η διατήρηση της λειτουργικότητας του οργανισμού εν μέσω των γεωπολιτικών εντάσεων.
Παράλληλα, εκφράζει την προσδοκία ότι η ελληνική προεδρία θα συμβάλει στην ενίσχυση της συνεργασίας του Οργανισμού με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως σε τομείς όπως η συνδεσιμότητα και οι υποδομές.
«Το βασικό ζητούμενο είναι να διατηρηθεί ο οργανισμός σε πλήρη λειτουργία», σημειώνει, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο για πιο ουσιαστική σύγκλιση μεταξύ των πρωτοβουλιών της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας και των ευρωπαϊκών στρατηγικών.
Μαύρη Θάλασσα: κόμβος της νέας «παγκοσμιοποίησης»
Η σημασία της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας ξεπερνά κατά πολύ τα γεωγραφικά της όρια.
Ο Κομανέσκου υπογραμμίζει ότι η Μαύρη Θάλασσα βρίσκεται στο επίκεντρο των νέων εμπορικών και ενεργειακών διαδρομών, σε μια περίοδο που περιγράφει ως «επανα- παγκοσμιοποίηση» (re-globalisation).
Μεγάλα projects όπως:
- ο Μεσαίος Διάδρομος (Middle Corridor)
- ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης IMEC
- οι ευρύτερες διαδρομές Ευρώπης–Ασίας
δεν μπορούν να υλοποιηθούν χωρίς τη διέλευση από τη Μαύρη Θάλασσα.
«Δεν μπορείς να ενισχύσεις τη συνδεσιμότητα Ευρώπης–Ασίας χωρίς να περάσεις από τη Μαύρη Θάλασσα», επισημαίνει, αναδεικνύοντας τη σημασία έργων όπως ο αυτοκινητόδρομος Black Sea Ring Highway, ένα φιλόδοξο έργο οδικής υποδομής 7.140 χιλιομέτρων που στοχεύει να συνδέσει περιμετρικά τις χώρες γύρω από τη Μαύρη Θάλασσα.
«Σχεδόν κανονικότητα» παρά τον πόλεμο
Ο πόλεμος στην Ουκρανία προκάλεσε σοβαρή αναστολή της λειτουργίας του οργανισμού, με πολλές δραστηριότητες να «παγώνουν».
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Κομανέσκου, η κατάσταση βελτιώνεται σταδιακά.
«Βήμα-βήμα καταφέραμε να επιστρέψουμε σε μια κατάσταση που θα χαρακτήριζα σήμερα ως σχεδόν κανονική», σημειώνει.
Καθοριστικής σημασίας ήταν η υιοθέτηση της νέας Οικονομικής Ατζέντας BSEC 2023–2032, η οποία συμφωνήθηκε από όλα τα κράτη-μέλη — συμπεριλαμβανομένων της Ρωσίας και της Ουκρανίας — και θέτει προτεραιότητες σε 18 τομείς, από τις μεταφορές έως την αγροτική ανάπτυξη.
Η συνάντηση με Λαβρόφ
Ο Λαζάρ Κομανέσκου είναι ένας από τους ελάχιστους Ευρωπαίους διπλωμάτες που είχε κατ' ιδίαν συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Λαβρόφ. Η συνάντηση πραγματοποίηθηκε στις 20 Ιουνίου 2025, στην Αγία Πετρούπολη.
Απαντώντας στην σχετική ερώτηση του euronews, ο Κομανέσκου ξεκαθάρισε ότι η συνάντηση δεν συνιστά πολιτική στήριξη, αλλά εντάσσεται στον θεσμικό του ρόλο, καθώς η Ρωσία παραμένει μέλος του BSEC.
Η συνάντηση προκάλεσε αντιδράσεις σε ευρωπαϊκούς κύκλους.
Ο Κομανέσκου ξεκαθάρισε ότι ο διάλογος δεν συνεπάγεται αποδοχή.
«Το να συνομιλείς με έναν εκπρόσωπο χώρας που βρίσκεται σε πόλεμο δεν σημαίνει ότι υιοθετείς τη θέση της», υπογράμμισε.
Το βασικό του μήνυμα προς τη ρωσική πλευρά ήταν η ανάγκη για τερματισμό του πολέμου και επιστροφή σε συνθήκες που θα επιτρέψουν την ομαλή λειτουργία του οργανισμού.
Παράλληλα, τόνισε τη σημασία της διατήρησης διαύλων επικοινωνίας, προκειμένου να υπάρχει καλύτερη κατανόηση των εξελίξεων — ιδίως σε τομείς όπως η ενέργεια και το περιβάλλον.
Ένας εύθραυστος αλλά αναγκαίος μηχανισμός
Το βασικό μήνυμα του Κομανέσκου είναι σαφές: η γεωγραφία δεν αλλάζει και η συνεργασία στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας παραμένει αναγκαία, ακόμη και εν μέσω συγκρούσεων.
Ο BSEC δεν μπορεί να λύσει τις γεωπολιτικές αντιθέσεις. Μπορεί όμως να προσφέρει έναν λειτουργικό χώρο διαλόγου και πρακτικής συνεργασίας σε μια βαθιά κατακερματισμένη περιοχή.