Οι αγορές πετρελαίου αντιμετωπίζουν περίοδο πρωτοφανούς αστάθειας, μετά την ανακοίνωση των ΗΑΕ ότι αποχωρούν από τον OPEC και την OPEC+.
Οι αγορές πετρελαίου αντιμετωπίζουν εκ νέου αστάθεια, μετά την επίσημη αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον Οργανισμό Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών (OPEC) και τη διευρυμένη συμμαχία του (OPEC+), η οποία ανακοινώθηκε την Τρίτη και τίθεται σε ισχύ την Παρασκευή.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η κίνηση αυτή, που βάζει τέλος σε δεκαετίες συμμετοχής, γίνεται σε μια στιγμή που η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να δοκιμάζεται από τον συνεχιζόμενο πόλεμο με το Ιράν, ενώ ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ παραμένει σε ισχύ.
Οι επενδυτές σταθμίζουν αυτή τη στιγμή τη δυνατότητα για υψηλότερη μελλοντική παραγωγή από τα ΗΑΕ έναντι των άμεσων και οξέων κινδύνων για τις παγκόσμιες διαδρομές εφοδιασμού, αλλά και της αυξημένης πιθανότητας να αποχωρήσουν και άλλα κράτη από τον OPEC και τον OPEC+.
Μετά την ανακοίνωση, οι αγορές αντέδρασαν άμεσα, καθώς τιμολογήθηκε η πιθανότητα υπερπροσφοράς από τα ΗΑΕ. Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν κατά 2% έως 3%, ιδίως στα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης με ορίζοντα μερικών μηνών.
Ωστόσο, η κίνηση αυτή αντισταθμίστηκε εξίσου γρήγορα από το ασφάλιστρο κινδύνου που συνδέεται με τη σύρραξη στη Μέση Ανατολή και την τρέχουσα παύση στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν.
Τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές, το αμερικανικό σημείο αναφοράς WTI διαπραγματευόταν πάνω από 105 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, βρισκόταν πάνω από τα 112 δολάρια. Και οι δύο τιμές είναι περίπου 4% υψηλότερες την Τετάρτη σε σχέση με το χαμηλό που σημειώθηκε μετά την ανακοίνωση των ΗΑΕ.
Η απόφαση των ΗΑΕ έρχεται έπειτα από χρόνια υποβόσκουσας έντασης ανάμεσα στο Άμπου Ντάμπι και τη Ριάντ για τις ποσοστώσεις παραγωγής. Τα ΗΑΕ έχουν επενδύσει πάνω από 150 δισ. δολάρια (128 δισ. ευρώ) στην κρατική εταιρεία Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC), ώστε να αυξήσουν τη δυναμικότητά της στα πέντε εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Ωστόσο, στο περιοριστικό πλαίσιο του OPEC, μεγάλο μέρος αυτής της δυναμικότητας έμενε ανεκμετάλλευτο, γεγονός που ωθεί τώρα την κυβέρνηση να δώσει προτεραιότητα στο εθνικό της συμφέρον.
Η αποχώρηση του τρίτου μεγαλύτερου παραγωγού του ομίλου αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τη συνοχή του 60χρονου οργανισμού. Ο Μαουρίτσιο Καρούλι, αναλυτής παγκόσμιας ενέργειας στην Quilter Cheviot, υπογράμμισε τους περιορισμούς που επιφέρει αυτή η έξοδος στα υπόλοιπα μέλη.
«Όσο η ναυτιλιακή κίνηση στα Στενά του Ορμούζ δεν είναι ακόμη ασφαλής, η ικανότητα του OPEC να σταθεροποιεί τις τιμές είναι έντονα περιορισμένη, ενώ οι αμερικανοί παραγωγοί έχουν αποκτήσει δυσανάλογα μεγάλη επιρροή», εξήγησε ο Καρούλι.
Παρότι τα ΗΑΕ έχουν δεσμευθεί να φέρουν πρόσθετη παραγωγή στην αγορά με «σταδιακό και μετρημένο» τρόπο, η αιφνίδια έλλειψη συντονισμού εντός του OPEC προσθέτει ένα νέο επίπεδο αβεβαιότητας.
Για τα ΗΑΕ, ο αποκλεισμός λειτούργησε ως τελικός καταλύτης για την αποχώρησή τους. Με την κύρια εξαγωγική τους οδό να απειλείται, το Άμπου Ντάμπι επιδιώκει τη διπλωματική ευελιξία για να συνάπτει αυτόνομα συμφωνίες ασφάλειας και εμπορίου πέρα από την παραδοσιακή δομή του καρτέλ.
Παρά τη γεωπολιτική αναταραχή, οι μετοχές του κλάδου ενέργειας παραμένουν ανθεκτικές.
Σύμφωνα με τον Καρούλι, «οι ολοκληρωμένες μεγάλες εταιρείες, όπως οι BP, Shell, TotalEnergies, ENI, Chevron και ExxonMobil, ωφελούνται από την άνοδο των τιμών, η οποία μπορεί να προσθέσει 5–10% στις λειτουργικές ταμειακές ροές για κάθε αύξηση κατά 10 δολάρια στην τιμή του πετρελαίου».
Αδιέξοδο στα στενά του Ορμούζ
Σε μια ξεχωριστή αλλά συναφή εξέλιξη, η κατάσταση ασφάλειας στη Μέση Ανατολή παραμένει επισφαλής, παρά την εύθραυστη εκεχειρία. Το Ιράν έχει πρόσφατα καταθέσει μια πρόταση δέκα σημείων για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Σε αντάλλαγμα για την επαναφορά της ναυσιπλοΐας, η Τεχεράνη ζητά την πλήρη απομάκρυνση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και τον τερματισμό των τρεχουσών εχθροπραξιών.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος πρόσφατα παρέτεινε τη διεβδομαδιαία εκεχειρία που διαμεσολάβησε το Πακιστάν, χαρακτήρισε την τελευταία ιρανική πρόταση «πολύ καλύτερη» από τις προηγούμενες εκδοχές, αλλά δεν αποδέχθηκε τους όρους.
Λίγο αργότερα, ο Τραμπ ανήρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι το Ιράν βρίσκεται σε δεινή και απελπισμένη κατάσταση, χωρίς διαπραγματευτικά περιθώρια.
Η Ουάσινγκτον συνεχίζει να επιμένει σε μια μόνιμη διευθέτηση για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και σε «άνευ όρων» επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού πριν αρθούν οι κυρώσεις.
Ο αντίκτυπος αυτού του αποκλεισμού στην παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια είναι καθοριστικός.
«Η παρατεταμένη διακοπή της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ έχει αφαιρέσει περίπου το 12% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου από την αγορά, σύμφωνα με τη ΔΟΕ, πρόκειται για διαταραχή μεγαλύτερη από τον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ, τη σύγκρουση Ιράν–Ιράκ, την εισβολή στο Κουβέιτ ή ακόμη και τις επιπτώσεις από την Ουκρανία», σημείωσε ο Καρούλι.