Σε όλη την Ευρώπη, το ποσοστό του κόστους εργασίας που απορροφούν φόροι και εισφορές διαφέρει. Το ΗΒ είναι από τα χαμηλότερα, αλλά ο δείκτης αυτός κρύβει διαφορές στη φορολόγηση της εργασίας.
Το φορολογικό βάρος στην εργασία παίζει καθοριστικό ρόλο στο πόσα χρήματα καταλήγουν τελικά στους εργαζόμενους, αλλά δεν πέφτει μόνο στους ίδιους. Και οι εργοδότες σηκώνουν υψηλό κόστος μέσω εισφορών μισθοδοσίας και κοινωνικών εισφορών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι η φορολογική σφήνα.
Μετρά το ποιο μέρος του συνολικού κόστους εργασίας πηγαίνει στο κράτος, μέσω φόρων και κοινωνικών εισφορών, αντί να καταλήγει στον εργαζόμενο ως καθαρός μισθός.
Στη Γερμανία και τη Γαλλία η φορολογική σφήνα είναι περίπου 50% υψηλότερη από ό,τι στο Ηνωμένο Βασίλειο. Και μόνο αυτή η σύγκριση αποτυπώνει το πόσο μεγάλες είναι οι διαφορές σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Ποιες χώρες, λοιπόν, επιβάλλουν τους υψηλότερους φόρους στην εργασία; Και γιατί διαφέρουν τόσο μεταξύ τους;
Τι είναι η φορολογική σφήνα;
Περιλαμβάνει τρία στοιχεία: τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων, τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που πληρώνει ο εργαζόμενος και τις αντίστοιχες εργοδοτικές εισφορές. Με απλά λόγια, αποτυπώνει όχι μόνο το πόσα κερδίζει «στα χαρτιά» ένας εργαζόμενος, αλλά και το επιπλέον κόστος που επωμίζεται ο εργοδότης πάνω από τον μεικτό μισθό.
Σύμφωνα με την έκθεση του Tax Foundation για το 2026, η φορολογική σφήνα κυμαίνεται από 26,4% στην Κύπρο έως 50,8% στο Βέλγιο, σε 28 ευρωπαϊκές χώρες, δηλαδή στα κράτη μέλη της ΕΕ και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τα στοιχεία αντανακλούν τη φορολογία του 2025 για έναν άγαμο εργαζόμενο χωρίς παιδιά που κερδίζει τον μέσο εθνικό μισθό. Τα ποσοστά διαφέρουν ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση και το επίπεδο εισοδήματος.
Γιατί η φορολογική σφήνα στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι τόσο χαμηλή;
Οι διαφορές στη φορολογία της εργασίας στην Ευρώπη αντανακλούν σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις επιλέγουν να χρηματοδοτήσουν τις δημόσιες υπηρεσίες και τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας.
Η Γερμανία και η Γαλλία εφαρμόζουν και οι δύο μοντέλα κοινωνικής ασφάλισης, όπου η υγειονομική περίθαλψη, οι συντάξεις, τα επιδόματα ανεργίας και άλλα ωφελήματα χρηματοδοτούνται κυρίως μέσω υποχρεωτικών εισφορών κοινωνικής ασφάλισης. Αυτές μοιράζονται ανάμεσα σε εργοδότες και εργαζόμενους, αυξάνοντας έτσι τη συνολική φορολογική σφήνα στην εργασία.
Η Γερμανία έχει τη δεύτερη υψηλότερη φορολογική σφήνα, στο 46,6%, ενώ η Γαλλία ακολουθεί από κοντά με 44,6%. Στο Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται μόλις στο 29,2%, το τρίτο χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των 28 χωρών.
Η Ιταλία (42,5%) και η Ισπανία (40,1%) ξεπερνούν επίσης το όριο του 40%.
Αυτό σημαίνει ότι η φορολογική σφήνα στη Γερμανία είναι 59,4% υψηλότερη από ό,τι στο Ηνωμένο Βασίλειο και 52,7% υψηλότερη στη Γαλλία.
«Αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι η βρετανική κυβέρνηση δαπανά μικρότερο μερίδιο του ΑΕΠ [για δημόσια αγαθά και υπηρεσίες και για κοινωνική προστασία] σε σύγκριση με τις άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, πλην της Ισπανίας», δήλωσε στο Euronews Business ο οικονομολόγος του Tax Foundation, Άλεξ Μένγκντεν.
Ο ρόλος του ΦΠΑ και του council tax στο Ηνωμένο Βασίλειο
Ο Μένγκντεν επισήμανε επίσης ότι το Ηνωμένο Βασίλειο χρηματοδοτεί σχετικά μεγάλο μέρος των δαπανών του μέσω δημοσιονομικών ελλειμμάτων, περίπου 5,4% του ΑΕΠ το 2025, αντί μέσω των τρεχόντων φορολογικών εσόδων.
«Ο φόρος προστιθέμενης αξίας και ο council tax, ένας τοπικός φόρος στα νοικοκυριά που συνδέεται με τις αξίες των ακινήτων, συνεισφέρουν μεγαλύτερο μερίδιο στα φορολογικά έσοδα της Βρετανίας, επιτρέποντας χαμηλότερο φορολογικό βάρος στην εργασία», πρόσθεσε.
Ο Μένγκντεν σημείωσε ακόμη ότι οι φόροι στην εργασία στη Γερμανία, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εισφορών, είναι μέτρια προοδευτικοί. Έτσι το βάρος κατανέμεται σε ευρύτερη βάση, με αποτέλεσμα πάνω από τα μισά νοικοκυριά να παραμένουν καθαροί συνεισφερόντες στα δημόσια οικονομικά ανά πάσα στιγμή. Μειώνεται επίσης το αντικίνητρο για εργασία για όσους κερδίζουν πάνω από τον μέσο μισθό.
Το Βέλγιο είναι η μόνη χώρα όπου η φορολογική σφήνα υπερβαίνει το 50%, ενώ η Κύπρος, η Μάλτα, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιρλανδία, η Κροατία και η Ελλάδα επιβάλλουν φόρους κάτω του ενός τρίτου.
Ο μέσος όρος ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου διαμορφώνεται στο 38,9%. Στη συντριπτική πλειονότητα των χωρών της ΕΕ, η φορολογική σφήνα ξεπερνά το 40%.
Σημασία έχει και η σύνθεση της σφήνας
Η φορολογική σφήνα αποτυπώνει το συνολικό μερίδιο του κράτους στο κόστος εργασίας. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο κατανέμεται αυτό το βάρος μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών διαφέρει σημαντικά.
Η Δανία, για παράδειγμα, επιβάλλει τον υψηλότερο συντελεστή φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων, στο 35,3%, αλλά η συνολική της φορολογική σφήνα είναι ελαφρώς χαμηλότερη, χάρη σε χρηματικά επιδόματα και σχεδόν ανύπαρκτες εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, τόσο για εργαζόμενους όσο και για εργοδότες, που είναι κάτω του 1%.
Στον αντίποδα, σε ορισμένες χώρες οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που πληρώνουν οι εργαζόμενοι είναι πολύ υψηλές, φθάνοντας το 34,2% στη Ρουμανία. Οι εργοδοτικές εισφορές ξεπερνούν επίσης το 25% σε χώρες όπως η Σλοβακία.
Το συνολικό ποσοστό της φορολογικής σφήνας, επομένως, λέει μόνο ένα μέρος της ιστορίας. Η ανάλυση της σύνθεσής της δείχνει ποιος σηκώνει πραγματικά το βάρος, ο εργαζόμενος, ο εργοδότης ή και οι δύο.
Μόνο τρεις ακόμη ευρωπαϊκές χώρες παρέχουν επίσης χρηματικά επιδόματα, αν και σε συγκριτικά χαμηλότερα επίπεδα.
Η Ελβετία έχει τη χαμηλότερη φορολογική σφήνα στην Ευρώπη
Ο ΟΟΣΑ καλύπτει αρκετές χώρες που δεν περιλαμβάνονται στην έκθεση του Tax Foundation. Μεταξύ αυτών, η Τουρκία έχει φορολογική σφήνα 40,3% και η Νορβηγία 36,4%. Η Ελβετία, με 23%, έχει το χαμηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη και στα δύο σύνολα δεδομένων. Ο τοπικός φορολογικός ανταγωνισμός μεταξύ καντονιών και δήμων αποτελεί σημαντικό παράγοντα στην Ελβετία.
Οι εκτιμήσεις του Tax Foundation τείνουν να είναι γενικά χαμηλότερες από εκείνες του ΟΟΣΑ, εν μέρει λόγω διαφορών στη μεθοδολογία, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου με τον οποίο μετρώνται η προοδευτικότητα και τα επιδόματα.
Το άρθρο της Euronews «From gross pay to take-home» εξετάζει την πραγματική εικόνα των μισθών στην Ευρώπη για διαφορετικά σενάρια, συμπεριλαμβανομένων των νοικοκυριών με παιδιά και εκείνων με έναν ή δύο εργαζόμενους.