Κίνδυνος μονοπωλίου σε κρίσιμα ορυκτά: Ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί για την "παγκόσμια ασφάλεια εφοδιασμού"

Το Φόρουμ για τα κρίσιμα ορυκτά, που διοργάνωσε ο ΟΟΣΑ στην Κωνσταντινούπολη φέτος, ήταν μια σύνοδος κορυφής όπου συζητήθηκε το μέλλον των πρώτων υλών που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης. Εκπρόσωποι από ένα ευρύ φάσμα χωρών, από τις ανεπτυγμένες οικονομίες έως τις αναπτυσσόμενες χώρες, από τα πλούσια σε πόρους κράτη της Αφρικής έως τα κέντρα παραγωγής της Ασίας, συζήτησαν τις ανισορροπίες στην αλυσίδα εφοδιασμού ορυκτών πόρων, τις απαιτήσεις των χωρών που διαθέτουν πόρους και τα εμπόδια στην πολυμερή συνεργασία.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Σε συνέντευξή του στο Euronews, ο Andreas Schaal, Διευθυντής Παγκόσμιων Υποθέσεων και Συνεργασίας του ΟΟΣΑ, συζήτησε τους στόχους του φόρουμ, την περιφερειακή αποστολή του γραφείου της Κωνσταντινούπολης και το μέλλον του παγκόσμιου εμπορίου ορυκτών πόρων. Ο Schaal τόνισε την ανάγκη διαφοροποίησης της παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού.

Το γραφείο του ΟΟΣΑ στην Κωνσταντινούπολη είναι ένα από τα πιο στρατηγικά κέντρα της Διεύθυνσης Παγκόσμιων Υποθέσεων. Πώς ο ρόλος της Κωνσταντινούπολης στην ανταλλαγή εμπειριών στο πλαίσιο του Φόρουμ για τα κρίσιμα ορυκτά διαμορφώνει τη διπλωματία, ιδίως με τις πλούσιες σε φυσικούς πόρους τρίτες χώρες της περιοχής;

Πρώτα απ' όλα, σας ευχαριστώ για την φιλοξενία, είναι μεγάλη μου χαρά να μιλάω στο Euronews και ίσως θα ήθελα να κάνω ένα βήμα πίσω και να μιλήσω για την βασική αποστολή του συνεδρίου μας εδώ. Όταν πρόκειται για κρίσιμα ορυκτά, έχουμε μια κατάσταση όπου η συγκέντρωση της αγοράς συγκεντρώνεται σε μία ή δύο χώρες. Αυτό δεν είναι ποτέ υγιές, ούτε για τον ανταγωνισμό ούτε για την ασφάλεια της αλυσίδας εφοδιασμού.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η συντριπτική πλειοψηφία των κρατών μελών μας και πολλές κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο αναγνωρίζουν την ανάγκη για μια πιο διαφοροποιημένη αλυσίδα εφοδιασμού. Η προμήθεια κρίσιμων ορυκτών πρέπει να είναι πιο ασφαλής. Από την άλλη πλευρά, πολλές αναπτυσσόμενες χώρες υποστηρίζουν επίσης ότι: Η παραγωγή πρέπει να γίνεται πιο κοντά στην πηγή. Η δημιουργία αξίας πρέπει να επιστρέψει εκεί όπου εξορύσσονται οι πρώτες ύλες - σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, σε πολλές αφρικανικές χώρες.

Ποιο ήταν το κύριο κίνητρο που έφερε το φόρουμ σε αυτό το πλαίσιο; Γιατί υπήρχε ανάγκη για μια τέτοια πλατφόρμα;

Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο δημιουργήσαμε αυτό το φόρουμ ως πλατφόρμα διαλόγου. Στόχος μας είναι να χτίσουμε πραγματικές γέφυρες μεταξύ των αναπτυγμένων οικονομιών, των αναδυόμενων αγορών και των αναπτυσσόμενων οικονομιών. Είναι εξαιρετικά σημαντικό για τις τρεις αυτές ομάδες να κάθονται στο ίδιο τραπέζι όσον αφορά τόσο τις εμπορικές όσο και τις επενδυτικές πολιτικές. Διότι το χάσμα μεταξύ των χωρών που διαθέτουν ορυκτούς πόρους και των χωρών που επεξεργάζονται αυτά τα ορυκτά και τα μετατρέπουν σε τελικά προϊόντα βαθαίνει. Το κλείσιμο αυτού του χάσματος αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη βιώσιμη υλοποίηση του παγκόσμιου ενεργειακού μετασχηματισμού.

Τι είναι λοιπόν αυτό που κάνει την Κωνσταντινούπολη ξεχωριστή ως οικοδεσπότη αυτού του φόρουμ; Γιατί η Κωνσταντινούπολη και όχι κάποια άλλη πόλη;

Το κέντρο της Κωνσταντινούπολης είναι το τέλειο "σπίτι" για τη διοργάνωση αυτού του φόρουμ. Όπως γνωρίζετε, σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας, η Κωνσταντινούπολη αποτελούσε πάντα γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Αλλά όχι μόνο μεταξύ αυτών των δύο ηπείρων- ήταν πάντα μια γέφυρα στους μεγάλους αρχαίους εμπορικούς δρόμους. Η Κωνσταντινούπολη συνέβαλε στη διαφοροποίηση της παγκόσμιας οικονομίας και απέδειξε ότι η παγκοσμιοποίηση μπορεί να λειτουργήσει προς όφελος όλων. Όλα τα αγαθά και οι υπηρεσίες που διακινήθηκαν κατά μήκος της διαδρομής της Κωνσταντινούπολης στην ιστορία τροφοδοτήθηκαν από τη μοναδική θέση αυτής της πόλης. Ως εκ τούτου, η Κωνσταντινούπολη είναι αναμφισβήτητα ο καταλληλότερος χώρος για το πνεύμα αυτού του φόρουμ.

Τι εννοείτε με τον όρο "συγκέντρωση της αγοράς"; Σε ποια ορυκτά και σε ποιες χώρες παρατηρείται αυτή η συγκέντρωση;

Βλέπουμε ότι τα κρίσιμα ορυκτά είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένα σε ορισμένες γεωγραφικές περιοχές τόσο στα στάδια παραγωγής όσο και στα στάδια επεξεργασίας. Στις πρώτες ύλες που αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο του πράσινου μετασχηματισμού, όπως το λίθιο, το κοβάλτιο, το νικέλιο και τα στοιχεία σπάνιων γαιών, υπάρχει μια δομή όπου μία ή δύο χώρες κατέχουν την πλειοψηφία της παγκόσμιας προσφοράς. Η δομή αυτή καθιστά ολόκληρη την παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού εξαιρετικά ευάλωτη σε τυχόν γεωπολιτικές εντάσεις, φυσικές καταστροφές ή περιορισμούς στις εξαγωγές. Η διαφοροποίηση δεν είναι μόνο μια οικονομική επιλογή- είναι πλέον μια στρατηγική αναγκαιότητα.

Πώς αξιολογείτε τις απαιτήσεις των αναπτυσσόμενων χωρών για "μεταφορά της αλυσίδας αξίας πιο κοντά στην πηγή"; Μπορούν να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες των χωρών αυτών;

Αυτό είναι ένα πολύ θεμιτό και κατανοητό αίτημα. Ιστορικά, πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, ιδίως στην Αφρική, εξήγαγαν τις πρώτες ύλες, αλλά έπρεπε να αφήσουν το μεγαλύτερο μέρος της προστιθέμενης αξίας, δηλαδή την επεξεργασία, τον εξευγενισμό και την παραγωγή τελικών προϊόντων, στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι πλούσιες σε πόρους χώρες να μην λαμβάνουν το μερίδιο που τους αναλογεί από αυτή τη διαδικασία. Σήμερα, οι χώρες αυτές δεν είναι πλέον απλώς εξαγωγείς πρώτων υλών- αναζητούν την ευκαιρία να εκβιομηχανιστούν στο έδαφός τους. Στον ΟΟΣΑ, συζητάμε πώς μπορούμε να ενισχύσουμε τα πλαίσια πολιτικής, το επενδυτικό κλίμα και τους μηχανισμούς διεθνούς συνεργασίας για να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις αυτές.

Τέλος, ποια είναι τα συγκεκριμένα βήματα που αναμένετε να προκύψουν από αυτό το φόρουμ;

Το φόρουμ αυτό είναι πρωτίστως μια πλατφόρμα διαλόγου. Οι συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής, η ανταλλαγή ορθών πρακτικών και η ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των χωρών βρίσκονται στο προσκήνιο. Στόχος μας είναι να βοηθήσουμε τόσο τις χώρες μέλη όσο και τις χώρες που δεν είναι μέλη να καταστήσουν τις πολιτικές τους για τα κρίσιμα ορυκτά πιο διαφανείς, προβλέψιμες και δίκαιες. Και η Κωνσταντινούπολη είναι το πιο φυσικό σημείο συνάντησης για τέτοιους πολυμερείς διαλόγους, όπως έχει αποδειχθεί επανειλημμένα στην ιστορία.

Ο Andreas Schaal είναι ο διευθυντής του ΟΟΣΑ για τις παγκόσμιες σχέσεις και τη συνεργασία, ο οποίος συντονίζει τις σχέσεις του οργανισμού με τις χώρες που δεν είναι μέλη. Το Κέντρο του ΟΟΣΑ στην Κωνσταντινούπολη παραμένει ένα από τα κομβικά σημεία του πολιτικού διαλόγου στην περιοχή της Ευρασίας.