Ποια ευρωπαϊκή οικονομία αναπτύσσεται ταχύτερα το 2026;

Η οικονομική ανάπτυξη της ευρωζώνης συνεχίζει να απογοητεύει.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Σύμφωνα με τη δεύτερη εκτίμηση της Eurostat που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, το ΑΕΠ στην ευρωζώνη αυξήθηκε μόλις κατά 0,1% το πρώτο τρίμηνο του 2026 σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο και μόλις κατά 0,8% σε ετήσια βάση.

Πρόκειται για απότομη επιβράδυνση από το 1,3% του τέταρτου τριμήνου του 2025 και σχεδόν μία ποσοστιαία μονάδα χαμηλότερα από το σημείο εκκίνησης του έτους για το μπλοκ.

Η ευρύτερη Ευρωπαϊκή Ένωση τα πήγε ελαφρώς καλύτερα, με ανάπτυξη 0,2% σε τριμηνιαία βάση και 1,0% σε ετήσια. Και οι δύο ενδείξεις υπολείπονται σημαντικά των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,7% σε ετήσια βάση την ίδια περίοδο.

Πίσω όμως από αυτή τη γενικευμένη επιβράδυνση του μπλοκ, μια μικρή ομάδα οικονομιών απομακρύνεται έντονα από τον μέσο όρο. Τρία κράτη μέλη της ΕΕ με διαθέσιμα στοιχεία για το πρώτο τρίμηνο ξεχωρίζουν ως οι σαφείς κερδισμένοι: η Κύπρος, η Βουλγαρία και η Ισπανία.

Καθεμία αναπτύσσεται με ρυθμό πάνω από τριπλάσιο της ευρωζώνης. Παράλληλα, καθεμία αντιμετωπίζει ένα πολύ διαφορετικό σύνολο κινδύνων πίσω από αυτόν τον συνολικό αριθμό.

Η Κύπρος στην κορυφή με ανάπτυξη 3,0%

Η οικονομία του νησιού αναπτύχθηκε κατά 3,0% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2026, την υψηλότερη επίδοση μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ με διαθέσιμα στοιχεία για το συγκεκριμένο τρίμηνο. Αυτό φέρνει τον ρυθμό ανάπτυξης της Κύπρου σχεδόν τετραπλάσιο του μέσου όρου της ευρωζώνης.

Πρόκειται ωστόσο για επιβράδυνση σε σχέση με το 4,3% που είχε καταγραφεί το τέταρτο τρίμηνο του 2025, τον ταχύτερο ετήσιο ρυθμό των τελευταίων τριών ετών και τον δεύτερο ταχύτερο τότε στην ΕΕ. Οι παράγοντες που στηρίζουν αυτή την επέκταση είναι γνωστοί.

Η φθινοπωρινή πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2025 αποδίδει την ισχυρή επίδοση στην ανθεκτική ιδιωτική κατανάλωση, στην επιτάχυνση των επενδύσεων που στηρίζονται από τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ και σε μια τουριστική σεζόν με ιστορικά ρεκόρ.

Η Επιτροπή προβλέπει ετήσια αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,6% το 2026 και 2,4% το 2027, ποσοστά σαφώς υψηλότερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.

Αυτό που αλλάζει είναι το εξωτερικό περιβάλλον.

Ο οικονομολόγος έρευνας της Eurobank, Μιχαήλ Βασιλειάδης, έγραψε σε πρόσφατο σημείωμά του ότι η Κύπρος μπήκε στη χρονιά από θέση ανθεκτικότητας, όμως οι ανανεωμένες πιέσεις στις τιμές ενέργειας που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δοκιμάζουν πλέον τον πληθωρισμό, τη δυναμική της αγοράς εργασίας και τη δημοσιονομική πολιτική.

Η εικόνα του πληθωρισμού έχει ανατραπεί γρήγορα.

Ο γενικός πληθωρισμός επιταχύνθηκε από 0,9% σε ετήσια βάση τον Φεβρουάριο σε 1,5% τον Μάρτιο και 3,0% τον Απρίλιο, με τον μέσο όρο της περιόδου Ιανουαρίου–Απριλίου στο 1,7%. Οι τιμές ενέργειας μόνο εκτινάχθηκαν κατά 8,7% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο, αντιστρέφοντας τη μικρή ή αρνητική συμβολή της ενέργειας που είχε καταγραφεί σε όλο το 2025.

Ο Βασιλειάδης προειδοποίησε ότι η μετακύλιση στις οικογένειες και τις επιχειρήσεις είναι πιθανό να γίνει πιο ορατή μέσω της μείωσης του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος και της συρρίκνωσης των περιθωρίων κέρδους.

Ο τουρισμός, που αντιστοιχεί περίπου στο 14% του κυπριακού ΑΕΠ, είναι το πιο εκτεθειμένο κανάλι.

Η FocusEconomics ανέφερε ότι οι αφίξεις τουριστών μειώθηκαν κατά 30% τον Μάρτιο μετά τις επιθέσεις με drones του Ιράν σε βρετανικές αεροπορικές βάσεις στο νησί, προκαλώντας την πρώτη τριμηνιαία συρρίκνωση του τουρισμού από το πρώτο τρίμηνο του 2021, όταν η πανδημία είχε πλήξει τον κλάδο.

Ο Βασιλειάδης επεσήμανε ότι ο αριθμός των ανέργων στον κλάδο καταλυμάτων αυξήθηκε κατά 2,6% στο πρώτο τετράμηνο του έτους σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, την ώρα που η συνολική ανεργία αυξήθηκε μόλις κατά 0,1%.

Το θετικό στοιχείο παραμένουν τα δημόσια οικονομικά.

Η γενική κυβέρνηση κατέγραψε πλεόνασμα 573,3 εκατ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2026, ισοδύναμο με το 1,5% του ΑΕΠ, σε γενικές γραμμές ευθυγραμμισμένο με το πλεόνασμα των 600,6 εκατ. ευρώ της αντίστοιχης περιόδου του 2025.

Αυτό το δημοσιονομικό «μαξιλάρι», έγραψε ο Βασιλειάδης, δίνει στη Λευκωσία περιθώριο να διατηρήσει υποστηρικτική πολιτική χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τη συνολική βιωσιμότητα.

Η οικονομία της Βουλγαρίας καταγράφει ανάπτυξη 2,9% με την ένταξη στο ευρώ

Η Βουλγαρία κατέγραψε ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 2,9% το πρώτο τρίμηνο του 2026, σταθερό σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο και τον δεύτερο ταχύτερο στην ΕΕ.

Το αποτέλεσμα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Βουλγαρία υιοθέτησε το ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2026, γινόμενη το 21ο μέλος της ζώνης του ενιαίου νομίσματος.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, σε ομιλία της στη Σόφια πριν από την αλλαγή νομίσματος, περιέγραψε την κίνηση ως το φυσικό τελικό στάδιο μιας μακράς διαδικασίας σύγκλισης.

Τόνισε ότι το 65% των βουλγαρικών εξαγωγών κατευθύνεται ήδη σε άλλες χώρες της ΕΕ και το 45% σε οικονομίες της ευρωζώνης, ενώ η αυτοκινητοβιομηχανία της χώρας προμηθεύει περίπου το 80% των ηλεκτρονικών εξαρτημάτων που χρησιμοποιούνται στα ευρωπαϊκά οχήματα. Ο οικονομικός κύκλος της Βουλγαρίας, όπως είπε η Λαγκάρντ, κινείται ήδη σε στενό συγχρονισμό με αυτόν της ευρωζώνης.

Η φθινοπωρινή πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2025 εκτιμά ότι ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ θα φτάσει το 2,7% το 2026 και το 2,1% το 2027, με κινητήριες δυνάμεις τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ, τις αμυντικές δαπάνες και την ανθεκτική ιδιωτική κατανάλωση.

Ωστόσο, οι προειδοποιήσεις για τη σύνθεση αυτής της ανάπτυξης πληθαίνουν. Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, η ίδια Βουλγάρα, αξιοποίησε μια ομιλία της στη Σόφια τον Νοέμβριο για να επισημάνει ότι η οικονομία λειτουργεί αυτή τη στιγμή «υπερθερμασμένη», με την αύξηση των μισθών να υπερβαίνει τα κέρδη παραγωγικότητας, την πιστωτική επέκταση να καλπάζει και τις τιμές των κατοικιών να ανεβαίνουν γρήγορα.

Κατά την άποψη του ΔΝΤ, η υιοθέτηση του ευρώ θα μπορούσε να ανεβάσει το κατά κεφαλήν εισόδημα της Βουλγαρίας στο μέσο επίπεδο της ΕΕ μέσα σε μια δεκαετία, μόνο εφόσον συνοδευτεί από δημοσιονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Αυτή η δημοσιονομική πειθαρχία βρίσκεται πλέον υπό αμφισβήτηση.

Η Eurobank Research σημείωσε ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2025 διευρύνθηκε στο 3,5% του ΑΕΠ, υπερβαίνοντας το όριο του 3,0% που ενεργοποιεί την αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για πιθανή διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος.

Οι πρωτογενείς δαπάνες της βουλγαρικής γενικής κυβέρνησης αυξήθηκαν, σύμφωνα με εκτιμήσεις, κατά 13% έως 14% σε ετήσια βάση, πολύ πάνω από το ανώτατο όριο 6,2% που είχε τεθεί στο Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο.

Η Eurobank προειδοποίησε ότι σημαντικό μέρος αυτής της αύξησης φαίνεται διαρθρωτικό, ιδιαίτερα στις δαπάνες προσωπικού, γεγονός που αυξάνει ουσιαστικά την πιθανότητα η Βουλγαρία να υπαχθεί σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος από το 2027 και μετά.

Μόνο στο πρώτο τρίμηνο του 2026, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης εκτινάχθηκε κατά 55,2% σε ετήσια βάση, πριν ληφθούν υπόψη τυχόν μέτρα που σχετίζονται με τον πόλεμο στο Ιράν.

Ταυτόχρονα έχει αλλάξει και το πολιτικό σκηνικό. Το κόμμα Προοδευτική Βουλγαρία (PB), που συνδέεται με τον πρώην πρόεδρο Ρούμεν Ράντεφ, εξασφάλισε για πρώτη φορά μετά από σχεδόν τρεις δεκαετίες απόλυτη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο, κερδίζοντας 131 από τις 240 έδρες.

Η νέα κυβέρνηση κληρονομεί τόσο τη δημοσιονομική χαλάρωση όσο και ένα πρόβλημα πληθωρισμού που εξελίσσεται γρήγορα στο χειρότερο της ΕΕ: ο γενικός πληθωρισμός επιταχύνθηκε στο 6,2% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο, από 2,8% τον Μάρτιο, με τις τιμές της ενέργειας να αυξάνονται κατά 16,1% και τον πληθωρισμό στις υπηρεσίες να φτάνει το 8,3%.

Η Ισπανία προηγείται μεταξύ των μεγάλων οικονομιών με ρυθμό 2,7%

Μεταξύ των τεσσάρων μεγαλύτερων οικονομιών της ευρωζώνης, η Ισπανία αναδεικνύεται και πάλι με διαφορά η ισχυρότερη.

Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής της Ισπανίας (INE), το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,6% σε τριμηνιαία βάση και 2,7% σε ετήσια το πρώτο τρίμηνο του 2026, σημειώνοντας μικρή επιτάχυνση από το 2,6% του τέταρτου τριμήνου του 2025.

Η αντίθεση με τις υπόλοιπες βαριές οικονομίες της ευρωζώνης είναι έντονη. Η Γερμανία αναπτύχθηκε μόλις κατά 0,3% σε ετήσια βάση την ίδια περίοδο, η Γαλλία κατά 1,1% και η Ιταλία κατά 0,7%. Μόνον η Ισπανία ισοφαρίζει τις Ηνωμένες Πολιτείες ως προς τον ετήσιο ρυθμό.

Η σύνθεση της ισπανικής ανάπτυξης συμβάλλει στην εξήγηση αυτής της ανθεκτικότητας. Η εγχώρια ζήτηση συνέβαλε με 3,4 ποσοστιαίες μονάδες στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ, με την κατανάλωση των νοικοκυριών να ενισχύεται κατά 3,2% και τον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου κατά 5,8%. Η εξωτερική ζήτηση αφαίρεσε 0,7 μονάδες, καθώς οι εισαγωγές αυξήθηκαν ταχύτερα από τις εξαγωγές, αλλά η εγχώρια μηχανή ανάπτυξης υπερκάλυψε το αρνητικό αυτό αποτέλεσμα.

Η εξωτερική ζήτηση αφαίρεσε 0,7 ποσοστιαίες μονάδες, καθώς οι εισαγωγές αυξήθηκαν ταχύτερα από τις εξαγωγές.

Η BBVA Research, στην έκθεση Spain Economic Outlook του Μαρτίου 2026, εκτίμησε ότι το ισπανικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,8% το 2025 και προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 2,4% τόσο για το 2026 όσο και για το 2027.

Η τράπεζα αποδίδει την επίδοση στην αξιοποίηση των κονδυλίων του Next Generation EU, στη συνεχιζόμενη μετανάστευση που διευρύνει την προσφορά εργασίας και στην αύξηση των επενδύσεων σε άμυνα και υποδομές. Το ποσοστό ανεργίας στην Ισπανία έχει υποχωρήσει στο 10,5%, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2008, ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών συνεχίζουν να αυξάνονται πολύ ταχύτερα από το ΑΕΠ.

Η BBVA Research επισημαίνει επίσης τις δομικές αδυναμίες.

Η παραγωγικότητα ανά απασχολούμενο έχει βελτιωθεί ελάχιστα από το 2019, η προσφορά κατοικιών παραμένει ανεπαρκής σε σχέση με τη ζήτηση και το δημόσιο χρέος πλησιάζει το 100% του ΑΕΠ.

Η τράπεζα εκτιμά ότι η κλιμάκωση των γεωπολιτικών κινδύνων θα μπορούσε να αφαιρέσει περίπου 0,2 ποσοστιαίες μονάδες από το ΑΕΠ του 2026 και να προσθέσει 0,3 μονάδες στον μέσο πληθωρισμό, με τις υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου να αποτελούν το βασικό κανάλι μετάδοσης.

Άλλες χώρες που ξεχωρίζουν

Άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες κατέγραψαν επίσης ισχυρές επιδόσεις στο πρώτο τρίμηνο, έστω κι αν δεν βρέθηκαν στην κορυφή της κατάταξης σε ετήσια βάση.

Η Ουγγαρία σημείωσε την ταχύτερη τριμηνιαία επέκταση μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών, με 0,8% σε τριμηνιαία βάση και 1,7% σε ετήσια, ενώ η Φινλανδία εξέπληξε θετικά με ανάπτυξη 0,9% σε τριμηνιαία βάση και 1,3% σε ετήσια.

Για ορισμένες οικονομίες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης εκκρεμεί ακόμη η ανακοίνωση των στοιχείων πρώτου τριμήνου, μεταξύ των οποίων για την Πολωνία και την Κροατία, που και οι δύο είχαν καταγράψει ισχυρή ανάπτυξη στο τέταρτο τρίμηνο.

Η ING αναμένει ότι το πολωνικό ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 3,6% έως 3,8% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο του 2026, με τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης να προβλέπεται στο 3,7%, σαφώς πάνω από την πορεία της ευρωζώνης.

Προς το παρόν, ο χάρτης της ευρωπαϊκής ανάπτυξης για το 2026 αναδιαμορφώνεται γύρω από τη νότια και ανατολική περιφέρεια και όχι γύρω από την παραδοσιακή βιομηχανική «καρδιά» του μπλοκ.