Τρεις από τις πιο πολύτιμες εταιρείες στην ιστορία ετοιμάζονται να εισαχθούν στο χρηματιστήριο με λίγους μήνες διαφορά. Η αξία των SpaceX, OpenAI και Anthropic μπορεί να φτάσει τα 4 τρισ. δολάρια (3,44 τρισ. ευρώ). Η Wall Street είναι ενθουσιασμένη αλλά και ανήσυχη.
Στην ιστορία των χρηματοπιστωτικών αγορών δεν έχει υπάρξει ποτέ κάτι παρόμοιο με αυτό που αναμένεται να συμβεί το 2026.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι SpaceX, OpenAI και Anthropic, τρεις ιδιωτικοί κολοσσοί με συνολική εκτιμώμενη αποτίμηση που πλησιάζει τα 4 τρισ. δολάρια (3,44 τρισ. ευρώ), ετοιμάζονται να κάνουν την είσοδό τους στις δημόσιες αγορές μέσα σε λίγους μόλις μήνες.
Το μέγεθος της κίνησης αυτής επισκιάζει οτιδήποτε έχει προηγηθεί και εγείρει ένα ερώτημα που τραπεζίτες, διαχειριστές κεφαλαίων και απλοί επενδυτές διατυπώνουν πλέον με ολοένα μεγαλύτερη επιτακτικότητα: έχουν οι χρηματιστηριακές αγορές τη δυνατότητα να απορροφήσουν και τις τρεις;
Η απάντηση, τουλάχιστον προς το παρόν, φαίνεται να είναι θετική, αν και με σημαντικές επιφυλάξεις και με την προοπτική μιας δύσκολης περιόδου «χώνεψης» μπροστά.
Η SpaceX βγαίνει πρώτη και σε μεγάλη κλίμακα
Πρώτη από τις τρεις που θα δοκιμάσει τις δημόσιες αγορές θα είναι η SpaceX, η εταιρεία πυραύλων και δορυφόρων του Ίλον Μασκ, η οποία στοχεύει σε ντεμπούτο στο Nasdaq με σύμβολο διαπραγμάτευσης «SPCX» αυτή την Παρασκευή.
Τον Φεβρουάριο η εταιρεία εξαγόρασε την xAI, μία ακόμη εταιρεία του Μασκ, σε συναλλαγή εξ ολοκλήρου με μετοχές που αποτίμησε τη SpaceX στο 1 τρισ. δολάρια (842 δισ. ευρώ) και την xAI στα 250 δισ. δολάρια (210 δισ. ευρώ), δημιουργώντας έναν όμιλο με αναφερόμενη αποτίμηση 1,25 τρισ. δολάρια (1,05 τρισ. ευρώ) εκείνη την περίοδο και προσθέτοντας έκθεση στην τεχνητή νοημοσύνη στο χαρτοφυλάκιο της SpaceX.
Σύμφωνα με έγγραφο που υποβλήθηκε στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ (SEC) την περασμένη Τετάρτη, η εταιρεία όρισε σταθερή τιμή 135 δολάρια ανά μετοχή, επιδιώκοντας άντληση 75 δισ. δολαρίων (64,5 δισ. ευρώ) με αποτίμηση περίπου 1,75 τρισ. δολαρίων (1,5 τρισ. ευρώ).
Μόνη της η «μηχανική» της συγκεκριμένης τιμολόγησης είναι αξιοσημείωτη. Οι εταιρείες που προετοιμάζονται για εισαγωγή στο χρηματιστήριο συνήθως ορίζουν ένα εύρος τιμών, αφήνοντας τη ζήτηση των επενδυτών να καθορίσει την τελική τιμή.
Η SpaceX έχει εγκαταλείψει πλήρως αυτή τη συνήθη πρακτική, δημοσιοποιώντας σταθερή τιμή πριν ακόμη ξεκινήσει το roadshow της. Σύμφωνα με πολλαπλές αναφορές, επενδυτές με γνώση της συμφωνίας χαρακτήρισαν την προσφορά ως κάτι διαφορετικό από κάθε προηγούμενη διαδικασία IPO, κάτι που δεν προκαλεί ίσως έκπληξη, δεδομένου ότι στοχεύει σε ιστορικό ρεκόρ άντλησης κεφαλαίων.
Την προσφορά ηγείται η Goldman Sachs, μαζί με τις Morgan Stanley, Bank of America, Citigroup και JPMorgan Chase.
Αν η SpaceX αντλήσει τα 75 δισ. δολάρια (64,5 δισ. ευρώ) όπως προγραμματίζεται, θα ξεπεράσει με άνεση το σημερινό ρεκόρ κεφαλαίων που έχουν αντληθεί μέσω IPO, το οποίο κατέχει η Saudi Aramco. Ο σαουδαραβικός πετρελαϊκός κολοσσός του κράτους άντλησε 29,4 δισ. δολάρια (25,3 δισ. ευρώ) όταν εισήχθη στο χρηματιστήριο του Ριάντ το 2019 και αργότερα, το 2020, όταν η εταιρεία άσκησε την επιλογή υπερκάλυψης για να πουλήσει επιπλέον μετοχές.
Η IPO της SpaceX έρχεται με τέτοια ορμή, ώστε οι χρηματοπιστωτικές αγορές ήδη αναδιαμορφώνονται εν αναμονή της.
Οι πάροχοι δεικτών αναθεωρούν τους κανόνες ένταξης στα benchmarks, με τον Nasdaq-100 και τη FTSE Russell να μειώνουν τον απαιτούμενο αριθμό ημερών διαπραγμάτευσης για να αρχίσουν τα παθητικά κεφάλαια να συσσωρεύουν μετοχές, από μερικούς μήνες στην πρώτη κιόλας εβδομάδα.
Την περασμένη Πέμπτη, ο οίκος S&P Dow Jones Indices ανακοίνωσε ότι «δεν θα υπάρξουν αλλαγές στην υφιστάμενη μεθοδολογία για αυτή την οικογένεια δεικτών», διευκρινίζοντας ότι δεν θα ακολουθήσει την ίδια κατεύθυνση και ότι προτεραιότητά του είναι η προστασία των επενδυτών.
Οι εταιρείες παθητικής διαχείρισης επενδύσεων τρέχουν μοντέλα για τις αυτόματες ροές αγορών που θα πυροδοτήσει η ένταξή της, οι εκδότες ETF σπεύδουν να λανσάρουν προϊόντα γύρω από την εισαγωγή και οι τράπεζες έχουν μειώσει τις κεφαλαιακές απαιτήσεις για τους πελάτες που θέλουν να επενδύσουν.
Για παράδειγμα, η Fidelity κατέβασε το ελάχιστο απαιτούμενο υπόλοιπο λογαριασμού για συμμετοχή στην IPO από τα 500.000 δολάρια (430.500 ευρώ) στα μόλις 2.000 δολάρια (1.700 ευρώ).
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Ίλον Μασκ επιδιώκει επίσης να δεσμεύσει έως και το 30% των μετοχών για ιδιώτες επενδυτές από την πρώτη στιγμή, προσφέροντας πρωτοφανώς ευρεία πρόσβαση. Σε IPO μεγάλων κεφαλαιοποιήσεων, οι ιδιώτες αγοραστές λάμβαναν ιστορικά μόνο το 5 έως 10% των προσφερόμενων μετοχών.
Η SpaceX χαρακτηρίζει τη συμμετοχή των ιδιωτών επενδυτών ως προτεραιότητα, κατευθύνοντας τους ενδιαφερόμενους σε λίστα χρηματιστηριακών εταιρειών, μεταξύ των οποίων οι SoFi, Robinhood, E*Trade, Schwab και Fidelity.
Ο Μασκ επιδιώκει να συγκεντρώσει ρευστότητα από κάθε διαθέσιμη πηγή, καθώς η SpaceX πρόσθεσε επίσης προειδοποίηση κινδύνου ότι η συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών θα μπορούσε να οδηγήσει σε έντονη μεταβλητότητα στη διαπραγμάτευση.
OpenAI και Anthropic ακολουθούν
Στο παρασκήνιο περιμένουν η Anthropic και η OpenAI, οι δύο κυρίαρχοι παίκτες στην κούρσα για την ανάπτυξη της επόμενης γενιάς μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.
Η Anthropic, η εταιρεία πίσω από την οικογένεια συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης Claude, κατέθεσε εμπιστευτικά φάκελο στην SEC τη Δευτέρα, λίγες μόλις ημέρες αφότου ολοκλήρωσε γύρο χρηματοδότησης Series H ύψους 65 δισ. δολαρίων (56 δισ. ευρώ) με μεταχρηματοδοτική αποτίμηση 965 δισ. δολαρίων (831 δισ. ευρώ), σύμφωνα με την ίδια την εταιρεία.
Ο συγκεκριμένος γύρος ώθησε την ιδιωτική αποτίμηση της Anthropic πάνω από εκείνη της OpenAI για πρώτη φορά.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι τραπεζίτες τοποθετούν την αποτίμηση της Anthropic κατά την είσοδό της στο χρηματιστήριο κοντά στο 1 τρισ. δολάρια (861 δισ. ευρώ), στηριζόμενοι εν μέρει σε ετήσιο ρυθμό εσόδων περίπου 47 δισ. δολάρια (40,4 δισ. ευρώ) τον Μάιο, από περίπου 10 δισ. δολάρια (8,6 δισ. ευρώ) έναν χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με την εταιρεία.
Η OpenAI, δημιουργός του ChatGPT και μία από τις κορυφαίες εταιρείες ανάπτυξης τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο, κατέθεσε εμπιστευτικά φάκελο στα τέλη Μαΐου 2026, με τις Goldman Sachs και Morgan Stanley ως συμβούλους.
Η εταιρεία άντλησε 122 δισ. δολάρια (105 δισ. ευρώ) με ιδιωτική αποτίμηση 852 δισ. δολαρίων (733,7 δισ. ευρώ) τον Μάρτιο του 2026, σύμφωνα με αρκετές αναφορές.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η OpenAI στοχεύει σε δημόσια αποτίμηση μεταξύ αυτού του επιπέδου και του 1 τρισ. δολαρίων (861 δισ. ευρώ), με παράθυρο εισαγωγής ήδη από τον Σεπτέμβριο και σχέδιο άντλησης τουλάχιστον 60 δισ. δολαρίων (51,6 δισ. ευρώ).
Μαζί, οι SpaceX, Anthropic και OpenAI αναμένεται να προσθέσουν έως και 4 τρισ. δολάρια (3,44 τρισ. ευρώ) σε αξία στην αγορά μέσα σε λίγους μήνες, με συνολική άντληση κεφαλαίων που θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 200 δισ. δολάρια (172,2 δισ. ευρώ), σύμφωνα με εκτιμήσεις της Goldman Sachs.
Άνευ προηγουμένου δοκιμασία για τις αγορές;
Για να μπουν τα μεγέθη σε πλαίσιο, η Goldman Sachs είχε προηγουμένως προβλέψει ότι ολόκληρη η αγορά IPO των ΗΠΑ θα μπορούσε να αντλήσει περίπου 160 δισ. δολάρια (137,7 δισ. ευρώ) συνολικά για το 2026.
Οι τρεις αυτές εισαγωγές, αν ολοκληρωθούν κοντά στους στόχους τους, θα ξεπεράσουν αυτό το ποσό από μόνες τους.
Από το 2016 έως το 2025, η συνολική αγορά IPO των ΗΠΑ άντλησε περίπου 469 δισ. δολάρια (403,8 δισ. ευρώ) συνολικά, σύμφωνα με στοιχεία της Renaissance Capital, ερευνητικής εταιρείας που ειδικεύεται στις IPO.
Οι τρεις αυτές εταιρείες, μέσα σε λίγους μήνες, ζητούν σχεδόν το μισό από αυτό το ποσό.
Υπάρχει ωστόσο μια σημαντική τεχνική λεπτομέρεια που μετριάζει την άμεση πίεση στις αγορές.
Οι πάροχοι χρηματιστηριακών δεικτών, συμπεριλαμβανομένων των Nasdaq και FTSE Russell, σταθμίζουν τις νεοεισηγμένες εταιρείες όχι με βάση τη συνολική αποτίμησή τους, αλλά με βάση το «ελεύθερο float», δηλαδή μόνο τις μετοχές που διατίθενται πραγματικά για δημόσια διαπραγμάτευση.
Η SpaceX, για παράδειγμα, θα διαθέσει αρχικά περίπου το 4% του συνολικού μετοχικού της κεφαλαίου, πράγμα που σημαίνει ότι η αρχική της στάθμιση στους δείκτες αναφοράς θα είναι ένα κλάσμα της μίας ποσοστιαίας μονάδας. Τα παθητικά κεφάλαια που παρακολουθούν αυτούς τους δείκτες δεν θα υποχρεωθούν, συνεπώς, να προχωρήσουν άμεσα σε μεγάλες αγορές.
Την ίδια άποψη συμμερίζεται και η Citi. Σε σημείωμα προς επενδυτές την περασμένη εβδομάδα, ο αναλυτής JP Coviello έγραψε ότι το κύμα των mega-IPO «μοιάζει μεγάλο με ιστορικά κριτήρια, ωστόσο πιστεύουμε ότι η αγορά μπορεί να το απορροφήσει», προσθέτοντας ότι «οι αρχικές σταθμίσεις στους δείκτες πιθανότατα θα είναι περιορισμένες και θα αυξάνονται μόνο σταδιακά».
Η Morgan Stanley, η οποία συν-συμβουλεύει την εισαγωγή της OpenAI, έχει αντίστοιχα θετική ανάγνωση για το ευρύτερο περιβάλλον της αγοράς.
Ο Eddie Molloy, συνεπικεφαλής του παγκόσμιου τμήματος αγορών μετοχικού κεφαλαίου της τράπεζας, περιέγραψε το τρέχον περιβάλλον ως μια περίοδο όπου «η δραστηριότητα IPO ενισχύεται σε πολλούς κλάδους, με κινητήριο δύναμη τη στροφή των επενδυτών σε μακροπρόθεσμα διαρθρωτικά θέματα», αναφερόμενος ειδικότερα στην ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης και στις τεχνολογίες αεροδιαστημικής και διαστήματος ως τις δύο δυνάμεις που αναδιαμορφώνουν τη δεξαμενή των υποψήφιων εισαγωγών.
Οι συμφωνίες περιορισμού διάθεσης μετοχών (lock-up) θα παρατείνουν περαιτέρω αυτή τη δυναμική. Τα περισσότερα ποσοστά εσωτερικών μετόχων στη SpaceX δεν μπορούν να πωληθούν για τουλάχιστον έναν χρόνο, ενώ παρόμοιες προβλέψεις αναμένεται να ισχύσουν και για την Anthropic και την OpenAI.
Το πλήρες βάρος αυτών των εισαγωγών στις δημόσιες αγορές θα αποκαλυφθεί, επομένως, σε ορίζοντα ετών και όχι εβδομάδων, προσφέροντας ορισμένη προστασία από το ενδεχόμενο ξαφνικού σοκ ρευστότητας που έχει προκαλέσει ανησυχίες.
Δικαιολογούνται οι αποτιμήσεις τρισεκατομμυρίων;
Ανοιχτό παραμένει το ερώτημα αν οι αποτιμήσεις που επιδιώκονται μπορούν να δικαιολογηθούν από τις ίδιες τις επιχειρήσεις.
Καμία από τις τρεις εταιρείες δεν είναι κερδοφόρα με συμβατικούς όρους. Οι εσωτερικές προβολές της OpenAI κάνουν λόγο για ζημίες 14 δισ. δολαρίων (12 δισ. ευρώ) μόνο το 2026, ενώ η Anthropic προβλέπει λειτουργικό περιθώριο γύρω στο 5% για το δεύτερο τρίμηνο, ιδιαίτερα περιορισμένο για εταιρεία που επιδιώκει αποτίμηση κοντά στο 1 τρισ. δολάρια (861 δισ. ευρώ).
Μελέτες που παρακολούθησαν την απόδοση των IPO από το 1980 έως το 2024 έχουν διαπιστώσει ότι εταιρείες με αποτίμηση άνω των 40 φορές τα έσοδά τους υποαπέδωσαν σε σχέση με τις ευρύτερες αγορές κατά τα επόμενα τρία χρόνια.
Η SpaceX, στη προτεινόμενη αποτίμηση των 1,75 τρισ. δολαρίων (1,5 τρισ. ευρώ), θα αρχίσει να διαπραγματεύεται με πολλαπλάσιο άνω των 90 φορών σε σχέση με τα έσοδα του 2025, ύψους 18,7 δισ. δολαρίων (16,1 δισ. ευρώ), όπως αναφέρεται στην κατάθεσή της στην SEC.
Το επιχείρημα όσων αντιτείνουν στους σκεπτικιστές βασίζεται σε κάτι πιο δύσκολα μετρήσιμο: την πιθανότητα η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης να μετασχηματίσει πραγματικά την παραγωγικότητα με τρόπο που να ανατρέπει τα συμβατικά πλαίσια αποτίμησης.
Ο ΟΟΣΑ, στην έκθεση Economic Outlook που δημοσίευσε αυτό τον μήνα, επισημαίνει το εμπόριο που σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη ως έναν από τους βασικούς πυλώνες της παγκόσμιας ανάπτυξης το 2025, σημειώνοντας ότι οι ισχυροί όγκοι εμπορίου συνδεόμενοι με την τεχνητή νοημοσύνη συνέβαλαν στην αύξηση του εμπορίου αγαθών κατά 5% το περασμένο έτος, με ιδιαίτερα έντονη επίδραση στις οικονομίες της Ασίας.
Ο οργανισμός αναγνωρίζει επίσης τις επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη ως έναν από τους βασικούς παράγοντες ανόδου για τις προβλέψεις της παγκόσμιας ανάπτυξης, σημειώνοντας ότι «η επίδραση στην οικονομική μεγέθυνση θα μπορούσε να ενισχυθεί, αν τέτοιες δαπάνες μεταφράζονταν σε διατηρήσιμη βελτίωση της συνολικής παραγωγικότητας».
Ο ΟΟΣΑ προσθέτει ακόμη ότι η εμπιστοσύνη των επενδυτών στις προοπτικές αύξησης της παραγωγικότητας χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη έχει συμβάλει στη διατήρηση ευνοϊκών αποτιμήσεων στις αγορές και ευνοϊκών συνθηκών χρηματοδότησης, παρότι οι γεωπολιτικές εντάσεις έχουν επιβαρύνει το κλίμα.
Πρόκειται για μια σημαντική θεσμική επιβεβαίωση της βασικής υπόθεσης που στηρίζει αυτές τις αποτιμήσεις, ακόμη κι αν ο ΟΟΣΑ σπεύδει να επισημάνει ότι «η έκταση και ο χρονισμός των κερδών παραγωγικότητας που συνδέονται με την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης παραμένουν εξαιρετικά αβέβαια».
Παρά ταύτα, ορισμένοι αναλυτές και διαχειριστές κεφαλαίων έχουν γίνει διαφωνούντες σε ό,τι αφορά τους τρέχοντες στόχους αποτίμησης της SpaceX. Για παράδειγμα, η ερευνητική επενδυτική εταιρεία Morningstar αποτιμά τη SpaceX σε λιγότερο από το μισό της χρηματιστηριακής αξίας 1,75 τρισ. δολαρίων (1,5 τρισ. ευρώ) που επιδιώκει στην IPO της.
«Πιστεύουμε ότι οι μακροπρόθεσμοι επενδυτές που ανυπομονούν να συμμετάσχουν στις μελλοντικές προσπάθειες και τη δυνητική επιτυχία της SpaceX θα έχουν την ευκαιρία να το κάνουν με μεγαλύτερο περιθώριο ασφάλειας από αυτό που είναι πιθανό να προσφέρει η αρχική δημόσια προσφορά», ανέφερε σχετικό σημείωμα της εταιρείας.
Το επενδυτικό στοίχημα στην τεχνητή νοημοσύνη δεν έχει ακόμη δικαιωθεί. Είναι όμως αρκετά αξιόπιστο ώστε μερικές από τις μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο, μεταξύ των οποίων οι Amazon, Nvidia και SoftBank – όλες συμμετείχαν στον γύρο χρηματοδότησης της OpenAI τον Μάρτιο – να έχουν ήδη τοποθετήσει τεράστια κεφάλαια.
Αυτό που είναι σαφές είναι ότι οι επόμενοι μήνες θα αποτελέσουν μία από τις σημαντικότερες δοκιμασίες αντοχής που έχουν αντιμετωπίσει ποτέ οι δημόσιες αγορές μετοχών. Αν το ντεμπούτο της SpaceX σκοντάψει, ενδέχεται να μην επηρεάσει μόνο τους μετόχους της εταιρείας.
Οι εταιρείες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη αντιπροσωπεύουν ήδη περίπου τα δύο πέμπτα της συνολικής αξίας του δείκτη S&P 500, σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς.
Ένα αδύναμο ντεμπούτο από οποιαδήποτε από τις τρεις IPO θα πυροδοτούσε αναπόφευκτα έναν ευρύτερο διάλογο για το αν οι αποτιμήσεις των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης συνολικά έχουν ξεφύγει μπροστά από τα διαθέσιμα στοιχεία.