Δάνεια νόμου Κατσέλη: Τι αλλάζει για περισσότερους από 100.000 δανειολήπτες

Μια εκκρεμότητα που συνδέεται με τον νόμο Κατσέλη και απασχολεί εδώ και χρόνια χιλιάδες δανειολήπτες επιχειρεί να κλείσει η κυβέρνηση μέσω νέας νομοθετικής ρύθμισης, η οποία ενσωματώνει την πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα δάνεια που έχουν υπαχθεί σε δικαστική προστασία.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης κατά τη συζήτηση του σχετικού νομοσχεδίου στη Βουλή, περισσότεροι από 100.000 δανειολήπτες αναμένεται να δουν σημαντικές μειώσεις στις μηνιαίες δόσεις τους, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις η ελάφρυνση μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 300 ευρώ τον μήνα.

Η παρέμβαση αφορά δανειολήπτες που είχαν ενταχθεί στις διατάξεις του νόμου 3869/2010, γνωστού ως νόμου Κατσέλη, ο οποίος θεσπίστηκε στα χρόνια της οικονομικής κρίσης για την προστασία υπερχρεωμένων νοικοκυριών και της κύριας κατοικίας τους.

Η δικαστική διαμάχη που οδήγησε στη ρύθμιση

Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρέθηκε ο τρόπος υπολογισμού των τόκων στις δικαστικά ρυθμισμένες οφειλές.

Για χρόνια υπήρχαν διαφορετικές ερμηνείες σχετικά με το αν οι τόκοι έπρεπε να υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης που όριζε η δικαστική απόφαση ή επί του συνόλου του ανεξόφλητου κεφαλαίου του δανείου.

Η δεύτερη προσέγγιση είχε ως αποτέλεσμα υψηλότερες χρεώσεις και μεγαλύτερο συνολικό κόστος εξυπηρέτησης για πολλούς δανειολήπτες.

Το ζήτημα οδηγήθηκε στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου μέσω της διαδικασίας της πιλοτικής δίκης, προκειμένου να δοθεί ενιαία ερμηνεία που θα εφαρμοζόταν σε όλες τις αντίστοιχες υποθέσεις.

Η Ολομέλεια αποφάσισε ότι οι τόκοι πρέπει να υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί από το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου. Η απόφαση θεωρήθηκε κομβικής σημασίας, καθώς επηρεάζει άμεσα χιλιάδες υφιστάμενες ρυθμίσεις δανείων.

Η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου εκδόθηκε με πλειοψηφία 35 ψήφων υπέρ έναντι 12 κατά, βάζοντας τέλος σε πολυετή διχογνωμία μεταξύ των δικαστηρίων.

Τι προβλέπει η νέα νομοθετική παρέμβαση

Η κυβέρνηση αποφάσισε να μην περιοριστεί μόνο στην εφαρμογή της δικαστικής απόφασης για το μέλλον, αλλά να προχωρήσει σε καθολική εφαρμογή της για όλες τις ενεργές ρυθμίσεις που εμπίπτουν στο συγκεκριμένο πλαίσιο.

Σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών, η ρύθμιση θα εφαρμοστεί χωρίς να απαιτούνται νέες δικαστικές προσφυγές ή πρόσθετες διαδικασίες από τους δανειολήπτες.

Το βασικότερο στοιχείο είναι ότι τα ποσά που έχουν καταβληθεί επιπλέον εξαιτίας του προηγούμενου τρόπου υπολογισμού των τόκων δεν χάνονται.

Αντίθετα, θα αναγνωρίζονται ως αποπληρωμή κεφαλαίου και θα συμψηφίζονται με το υπόλοιπο της οφειλής.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι μειώνεται το ανεξόφλητο υπόλοιπο του δανείου, περιορίζεται ο χρόνος αποπληρωμής και σε πολλές περιπτώσεις μειώνεται περαιτέρω η μηνιαία δόση.

Το παράδειγμα που παρουσίασε ο Πιερρακάκης

Προκειμένου να εξηγήσει τον τρόπο λειτουργίας της ρύθμισης, ο Κυριάκος Πιερρακάκης παρουσίασε σχετικό παράδειγμα κατά τη διάρκεια του 5ου Cantina Academy στα Ιωάννινα.

Όπως ανέφερε, σε περίπτωση δανειολήπτη με υπόλοιπο οφειλής 144.500 ευρώ και διάρκεια αποπληρωμής 300 μηνών, η μηνιαία δόση με το προηγούμενο καθεστώς ανερχόταν στα 731 ευρώ.

Με την εφαρμογή του νέου τρόπου υπολογισμού των τόκων, η δόση διαμορφώνεται στα 483 ευρώ.

Η διαφορά ανέρχεται σε περίπου 248 ευρώ μηνιαίως.

Ο υπουργός εξήγησε επίσης ότι εάν ο συγκεκριμένος δανειολήπτης κατέβαλλε τη δόση των 731 ευρώ από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, έχει πληρώσει επιπλέον περίπου 7.440 ευρώ.

Με βάση τη νέα ρύθμιση, το ποσό αυτό θα αφαιρεθεί από τις μελλοντικές υποχρεώσεις του και θα υπολογιστεί ως αποπληρωμή κεφαλαίου, μειώνοντας το συνολικό χρέος που απομένει.

Το συγκεκριμένο παράδειγμα αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργήσει ο συμψηφισμός για χιλιάδες αντίστοιχες περιπτώσεις.

Πόσοι επηρεάζονται και ποιο είναι το κόστος

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο υπουργός στη Βουλή, περισσότεροι από 100.000 δανειολήπτες αναμένεται να ωφεληθούν από τη ρύθμιση.

Το συνολικό δημοσιονομικό και χρηματοοικονομικό αποτύπωμα υπολογίζεται σε περίπου 700 εκατ. ευρώ.

Από αυτά, περίπου 500 εκατ. ευρώ αφορούν τη μελλοντική ελάφρυνση των δανειοληπτών λόγω της νέας μεθόδου υπολογισμού των τόκων, ενώ περίπου 200 εκατ. ευρώ σχετίζονται με την αναγνώριση και τον συμψηφισμό ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί.

Σύμφωνα με την κυβέρνηση, το κόστος θα επιμεριστεί μεταξύ των τραπεζών και του σχήματος κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής», ανάλογα με τις εισπράξεις που έχουν πραγματοποιηθεί.

Τι ισχύει για τον εξωδικαστικό μηχανισμό

Η κυβέρνηση διευκρίνισε ότι οι υφιστάμενες ρυθμίσεις που έχουν συναφθεί μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού δεν επηρεάζονται από τη συγκεκριμένη διάταξη.

Οι όροι αυτών των ρυθμίσεων παραμένουν σε ισχύ και τα επιτόκια δεν μεταβάλλονται.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει πρόσθετες παρεμβάσεις για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους.

Μεταξύ άλλων:

• μειώνεται το κατώτατο όριο ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό από 10.000 σε 5.000 ευρώ,
• παρέχεται δυνατότητα ρύθμισης οφειλών προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία σε έως 72 δόσεις,
• αυξάνεται το ακατάσχετο όριο από 1.250 σε 1.600 ευρώ,
• ενισχύεται το πλαίσιο προστασίας της κύριας κατοικίας μέσω των διαδικασιών του εξωδικαστικού μηχανισμού.

Η θέση της κυβέρνησης

Κατά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Τασούλα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη ρύθμιση ως μια παρέμβαση που «κλείνει μία εκκρεμότητα η οποία έρχεται από το παρελθόν», επισημαίνοντας ότι στόχος είναι να υπάρξει δικαιότερη μεταχείριση για τους δανειολήπτες που παρέμειναν συνεπείς στις υποχρεώσεις τους.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Οικονομικών, στην ομιλία του στη βουλή, ανέφερε ότι «η πολιτική ευθύνη δεν εξαντλείται στη στενή νομική συμμόρφωση. Και αυτό πρέπει να ειπωθεί, χωρίς περιστροφές. Η κυβέρνηση δεν ήταν υποχρεωμένη να νομοθετήσει αναδρομικότητα.»

Πολιτική αντιπαράθεση

Η ρύθμιση αποτέλεσε αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στη Βουλή.

Κόμματα της αντιπολίτευσης υποστήριξαν ότι η κυβέρνηση προχώρησε στην παρέμβαση μόνο μετά την έκδοση της απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, όταν δηλαδή ουσιαστικά δεν είχε άλλη επιλογή.

Παράλληλα, η αντιπολίτευση ζητά περαιτέρω διεύρυνση της παρέμβασης, με έμφαση στις περιπτώσεις δανειοληπτών που έχασαν τις ρυθμίσεις τους λόγω των αυξημένων επιβαρύνσεων από τον τρόπο υπολογισμού των τόκων από τις τράπεζες και τους servicers. Επίσης, ζητήθηκε να εξεταστεί η επιστροφή ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί καθώς και η περαιτέρω απομείωση του οφειλόμενου κεφαλαίου για όσους εξακολουθούν να εξυπηρετούν τις οφειλές τους.

Τι σημαίνει στην πράξη για τους δανειολήπτες

Για όσους έχουν ενεργές ρυθμίσεις δανείων στο πλαίσιο του νόμου Κατσέλη, η νέα νομοθετική παρέμβαση αναμένεται να μεταφραστεί σε χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις και σε μείωση του συνολικού υπολοίπου της οφειλής.

Παράλληλα, όσοι έχουν καταβάλει μεγαλύτερα ποσά εξαιτίας του προηγούμενου τρόπου υπολογισμού των τόκων θα δουν αυτές τις καταβολές να συνυπολογίζονται ως αποπληρωμή κεφαλαίου.

Η ρύθμιση έρχεται να δώσει ενιαία εφαρμογή στην απόφαση του Αρείου Πάγου και να αποσαφηνίσει ένα ζήτημα που παρέμενε αντικείμενο διαφορετικών ερμηνειών για χρόνια, επηρεάζοντας σημαντικό αριθμό νοικοκυριών που εξακολουθούν να εξυπηρετούν δάνεια τα οποία είχαν ενταχθεί σε καθεστώς δικαστικής προστασίας.

Η απόφαση του Αρείου Πάγου χαιρετίστηκε από φορείς προστασίας καταναλωτών. Η ΕΚΠΟΙΖΩ, η οποία είχε παρέμβει στη σχετική διαδικασία, επισημαίνει ότι η απόφαση αφορά όλους τους δανειολήπτες με θετικές αποφάσεις του νόμου Κατσέλη για την προστασία της κύριας κατοικίας τους και ξεκαθαρίζει ότι οι τόκοι πρέπει να υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής.

«Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, χιλιάδες νοικοκυριά βλέπουν μια πραγματική προοπτική ανακούφισης, όχι μόνο για το μέλλον, αλλά και για το παρελθόν, όπου πολλοί υπερχρεώθηκαν εξαιτίας λανθασμένων υπολογισμών και αυθαίρετων πρακτικών» γράφει στη σχετική ανακοίνωση.