Εννέα χώρες στηρίζουν νέα πολυμερή τράπεζα για τον επανεξοπλισμό της Δύσης, αλλά η επιφυλακτική στάση των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων αφήνει ανοιχτό το ζήτημα της χρηματοδότησης της άμυνας
Μια ομάδα, κυρίως μικρότερων συμμάχων του ΝΑΤΟ, έχει ταχθεί υπέρ μιας νέας δομής που έχει συσταθεί για να χρηματοδοτεί την ενίσχυση της στρατιωτικής ισχύος της Δύσης, όμως η διστακτικότητα των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων δημιουργεί αμφιβολίες για το πόση χρηματοδοτική ισχύ θα μπορέσει τελικά να συγκεντρώσει.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Καναδός πρωθυπουργός, Μαρκ Κάρνεϊ, ανακοίνωσε τους εννέα ιδρυτικούς υποστηρικτές της Τράπεζας Άμυνας, Ασφάλειας και Ανθεκτικότητας (Defence, Security and Resilience Bank, DSRB) στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα την Τρίτη, χαρακτηρίζοντάς την βάση για τη συλλογική ασφάλεια των συμμάχων.
Οι υπογράφοντες, ο Καναδάς, η Αλβανία, το Βέλγιο, η Ελλάδα, η Λετονία, το Λουξεμβούργο, η Ρουμανία, η Τουρκία και η Ουκρανία, θα διαμορφώσουν τους αρχικούς κανόνες της τράπεζας πριν από τη σχεδιαζόμενη έναρξη λειτουργίας της το 2027.
Η DSRB, που προτάθηκε για πρώτη φορά το 2024 από ομάδα πρώην συμβούλων του ΝΑΤΟ, ανώτερων στρατιωτικών και τραπεζικών στελεχών, θα έχει την έδρα της στον Καναδά, με ευρωπαϊκή βάση στο Λουξεμβούργο.
Φθηνότερο χρήμα για τον ακριβό επανεξοπλισμό
Ο χρονισμός είναι σκόπιμος. Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συμφώνησαν τον Ιούνιο του 2025 να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες προς το 5% του ΑΕΠ έως το 2035, στόχος που θα απαιτήσει τεράστια νέα κεφάλαια.
Το ζήτημα δεν είναι πλέον απλώς να πειστούν οι κυβερνήσεις να δαπανήσουν περισσότερα για την άμυνα.
Καθώς οι στρατιωτικοί προϋπολογισμοί αυξάνονται σε ολόκληρο το ΝΑΤΟ, πολλοί προμηθευτές αμυντικού υλικού, ιδίως μικρότερες εταιρείες, συνεχίζουν να δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν προσιτή χρηματοδότηση, ενώ οι εμπορικές τράπεζες εμφανίζονται συχνά απρόθυμες να στηρίξουν τον κλάδο.
Η ιδέα της DSRB αντλεί έμπνευση από το μοντέλο των αναπτυξιακών τραπεζών.
Συσσωρεύοντας το κεφάλαιο των μελών και επιδιώκοντας αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας τριπλού Α, η τράπεζα στοχεύει να δανείζεται φθηνά στις διεθνείς αγορές και να μεταφέρει αυτό το χαμηλότερο κόστος μέσω δανείων και εγγυήσεων, συγκεντρώνοντας έως και 100 δισ. λιρών (117 δισ. ευρώ) για αμυντικά έργα.
Τελικός στόχος είναι να διοχετεύσει φθηνότερη, μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση σε κυβερνήσεις και αμυντικές εταιρείες, παρέχοντας παράλληλα εγγυήσεις σε εμπορικές τράπεζες.
Εάν πετύχει, η DSRB θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι δυτικές κυβερνήσεις χρηματοδοτούν την άμυνα και να συμπληρώσει τους ετήσιους αμυντικούς προϋπολογισμούς, αντίστοιχα με τον ρόλο που έχει διαδραματίσει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων στη χρηματοδότηση υποδομών στην Ευρώπη ή η Παγκόσμια Τράπεζα στις αναπτυσσόμενες χώρες.
Μεγάλοι χρηματοδότες, όπως οι JPMorgan, Deutsche Bank, Commerzbank και ING, έχουν ήδη ταχθεί υπέρ του εγχειρήματος, μαζί με τις μεγαλύτερες τράπεζες του Καναδά.
Οι απόντες μεγάλες δυνάμεις
Παρά τη φιλοδοξία, ο κατάλογος των συμμετεχόντων είναι εμφανώς ελλιπής στην κορυφή.
Καμία οικονομία της G7, πέραν του Καναδά, δεν έχει υπογράψει, ενώ οι μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες με υψηλές αμυντικές δαπάνες, η Βρετανία, η Γερμανία και η Γαλλία, κρατούν αποστάσεις, γεγονός που, όπως προειδοποιούν αναλυτές, μπορεί να περιορίσει τη χρηματοδοτική εμβέλεια της τράπεζας.
«Αυτό είναι μια αρχή, αλλά πιθανόν να ήλπιζαν στην υποστήριξη μεγαλύτερων ευρωπαϊκών παικτών», σχολίασε ο Λίνους Τέρχοστ από το Royal United Services Institute, προσθέτοντας πάντως ότι οι σημερινές δεσμεύσεις αρκούν για να «απογειώσουν» την τράπεζα.
Η Γερμανία συμμετέχει στις συζητήσεις ως παρατηρητής, ενώ ο Καναδάς αναφέρει ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συνομιλίες με τη Νότια Κορέα.
Ένας από τους λόγους για τους οποίους ορισμένες μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες δεν έχουν ενταχθεί είναι ότι η Βρετανία στηρίζει μια εν δυνάμει ανταγωνιστική πρωτοβουλία.
Η Βρετανία ηγείται ξεχωριστής πρότασης, του Πολυμερούς Αμυντικού Μηχανισμού (Multilateral Defence Mechanism, MDM), μαζί με την Ολλανδία, τη Φινλανδία και την Πολωνία, η οποία προσχώρησε τη Δευτέρα.
Στοχεύοντας επίσης σε έναρξη λειτουργίας το 2027, ο MDM είναι σχεδιασμένος λιγότερο ως τράπεζα και περισσότερο ως κοινός μηχανισμός προμηθειών, που επιτρέπει στα μέλη να αγοράζουν και να αποθηκεύουν από κοινού εξοπλισμό, κρατώντας τον εκτός των εθνικών ισολογισμών τους.
Η «πολυμερής αμυντική ρύθμιση» θα μας επιτρέψει να προμηθευόμαστε από κοινού και να αποθηκεύουμε εξοπλισμό εκτός ισολογισμού, εξασφαλίζοντας καλύτερη αξία για τους φορολογούμενους, ανέφερε η Βρετανίδα υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς στη Βουλή των Κοινοτήτων τον περασμένο μήνα, κατά τη διάρκεια συζήτησης για το Σχέδιο Επενδύσεων στην Άμυνα.
Αντί να παρουσιάζει τα δύο εγχειρήματα ως ανταγωνιστικά, το Λονδίνο τα περιγράφει ως συμπληρωματικά, με τη Ριβς να δηλώνει ότι η Βρετανία συνεργάζεται με τον Καναδά και για τα δύο και ότι η DSRB τοποθετείται ως ο δανειστής για τις μικρότερες εταιρείες της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η προοπτική επικαλυπτόμενων δομών, σε συνδυασμό με το ίδιο το δανειακό εργαλείο SAFE για την άμυνα της ΕΕ, υπογραμμίζει πόσο επείγον και ταυτόχρονα πειραματικό είναι το εγχείρημα των δυτικών κυβερνήσεων να κινητοποιήσουν ιδιωτικά κεφάλαια για την άμυνα.
Ο Καναδάς επισημαίνει ότι η πόρτα παραμένει ανοιχτή για νέα μέλη.
Το αν οι μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης θα προσχωρήσουν τελικά, θα στηρίξουν ανταγωνιστικές πρωτοβουλίες ή θα συνεχίσουν με τους υφιστάμενους μηχανισμούς της ΕΕ, θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό εάν η DSRB θα εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα της δυτικής αμυντικής χρηματοδότησης ή θα παραμείνει ένας μικρότερος θεσμός.