Επτά ευρωπαϊκές χώρες υπερβαίνουν το όριο εταιρικού χρέους της Κομισιόν- Η πολυεθνική χρηματοδότηση και η ανάγκη επέκτασης
Όταν στην Ευρώπη εκφράζονται ανησυχίες για το χρέος, η προσοχή στρέφεται συνήθως στις κυβερνήσεις. Όμως δανείζονται και οι επιχειρήσεις και οι χώρες όπου οι εταιρείες χρωστούν τα περισσότερα δεν είναι απαραίτητα αυτές που θα περίμενε κανείς.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Νέα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι το εταιρικό χρέος διαφέρει σημαντικά μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε επτά κράτη μέλη, το εταιρικό χρέος υπερβαίνει το όριο προειδοποίησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που έχει τεθεί στο 85% του ΑΕΠ, αν και με ορισμένες επιφυλάξεις.
Τα στοιχεία αναδεικνύουν μια εντυπωσιακή αντίθεση: ορισμένες από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης εμφανίζουν σχετικά περιορισμένο εταιρικό χρέος, ενώ αρκετά από τα μικρότερα χρηματοοικονομικά κέντρα της Ένωσης βρίσκονται στην κορυφή της κατάταξης.
Τι δείχνουν τα στοιχεία
Ο δείκτης συγκρίνει το χρέος των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων με το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν κάθε χώρας.
Περιλαμβάνει τραπεζικά δάνεια και τίτλους χρέους, όπως εταιρικά ομόλογα, αλλά εξαιρεί τράπεζες, ασφαλιστικές και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Δάνεια μεταξύ επιχειρήσεων που βρίσκονται στην ίδια χώρα διαγράφονται επίσης, ώστε να αποφεύγεται η διπλή καταμέτρηση.
Στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το εταιρικό χρέος διαμορφώθηκε στο 70,1% του ΑΕΠ στα τέλη του 2025.
Στην ευρωζώνη, ο λόγος ήταν ελαφρώς υψηλότερος, στο 71,6%. Και οι δύο τιμές βρίσκονται κοντά στα χαμηλότερα επίπεδα σχεδόν εικοσαετίας, αντανακλώντας την ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη των τελευταίων ετών, η οποία ξεπέρασε την αύξηση του εταιρικού δανεισμού.
Γιατί έχει σημασία το όριο προειδοποίησης 85%
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρησιμοποιεί το όριο του 85% του ΑΕΠ στο πλαίσιο της Διαδικασίας Μακροοικονομικών Ανισορροπιών.
Το σημείο αναφοράς θεσπίστηκε μετά τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση και την κρίση δημόσιου χρέους στην ευρωζώνη, ως ένδειξη ενδεχομένως υπερβολικού δανεισμού στον ιδιωτικό τομέα.
Η υπέρβαση του ορίου δεν σημαίνει αυτόματα χρηματοπιστωτική κρίση ούτε οδηγεί άμεσα σε κυρώσεις.
Αντίθετα, λειτουργεί ως σήμα για την Επιτροπή να εξετάσει αν το υψηλό χρέος αντανακλά πραγματικές οικονομικές ευπάθειες ή διαρθρωτικούς παράγοντες που «φουσκώνουν» τα στατιστικά.
Οι επτά ευρωπαϊκές χώρες με το υψηλότερο εταιρικό χρέος
7. Βέλγιο — 90,6% του ΑΕΠ
Η θέση του Βελγίου οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον μακροχρόνιο ρόλο του ως έδρα πολυεθνικών ομίλων που διαχειρίζονται την εσωτερική τους χρηματοδότηση.
Για πολλά χρόνια, διεθνείς όμιλοι ίδρυαν εταιρείες χρηματοδότησης στο Βέλγιο, προκειμένου να επωφεληθούν από ευνοϊκές φορολογικές ρυθμίσεις. Μεγάλο μέρος του χρέους αντιστοιχεί επομένως σε ενδοομιλική χρηματοδότηση και όχι σε δανεισμό των βελγικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην πραγματική οικονομία.
Η Εθνική Τράπεζα του Βελγίου εκτιμά ότι, αν αφαιρεθούν αυτές οι εσωτερικές χρηματοδοτικές δομές, το εταιρικό χρέος υποχωρεί περίπου στα δύο τρίτα του ΑΕΠ, πολύ χαμηλότερα από το νούμερο της Eurostat.
6. Γαλλία — 91,6% του ΑΕΠ
Η Γαλλία αποτελεί διαφορετική περίπτωση.
Σε αντίθεση με ορισμένες χώρες που βρίσκονται ψηλότερα στην κατάταξη, το αυξημένο εταιρικό χρέος της θεωρείται γενικά πραγματικό μακροοικονομικό ζήτημα και όχι στατιστική ιδιαιτερότητα.
Η Τράπεζα της Γαλλίας έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι οι γαλλικές επιχειρήσεις είναι οι περισσότερο υπερχρεωμένες ανάμεσα στις μεγάλες οικονομίες της ευρωζώνης. Ακόμη και αν συνυπολογιστούν τα υψηλά ταμειακά διαθέσιμα πολλών εταιρειών, η μόχλευση παραμένει πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.
Η κεντρική τράπεζα έχει επίσης προειδοποιήσει ότι οι γαλλικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν συγκριτικά υψηλότερο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους σε σχέση με πολλές ευρωπαϊκές ανταγωνίστριες.
5. Ολλανδία — 106,3% του ΑΕΠ
Η Ολλανδία οφείλει μεγάλο μέρος της υψηλής θέσης στον ρόλο της ως διεθνές χρηματοοικονομικό κέντρο.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι πολυεθνικές επιχειρήσεις αντιστοιχούν περίπου στο 60% του συνολικού εταιρικού χρέους που καταγράφεται στη χώρα. Μεγάλο τμήμα αυτού του χρέους αφορά χρηματοδότηση μεταξύ διαφορετικών τμημάτων του ίδιου ομίλου.
Η Κεντρική Τράπεζα της Ολλανδίας επισημαίνει εδώ και χρόνια το εκτεταμένο δίκτυο εταιρειών που κατευθύνουν διεθνείς επενδυτικές ροές μέσω της χώρας, χωρίς να αναπτύσσουν ιδιαίτερη επιχειρηματική δραστηριότητα στο εσωτερικό.
Αν αυτές οι εταιρείες εξαιρεθούν, το χρέος των ολλανδικών επιχειρήσεων εμφανίζεται πολύ λιγότερο ασυνήθιστο.
4. Κύπρος — 107,3% του ΑΕΠ
Η Κύπρος παρουσιάζει παρόμοιο μοτίβο, σε ακόμη μεγαλύτερη κλίμακα.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εκτιμά ότι εταιρείες με ελάχιστη ή μηδενική πραγματική οικονομική δραστηριότητα ευθύνονται για την πλειονότητα των διεθνών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της χώρας.
Πάνω από το 80% των διασυνοριακών επενδύσεων που περνούν από την Κύπρο διοχετεύονται μέσω αυτών των ειδικού σκοπού οντοτήτων.
Ως αποτέλεσμα, ένα μεγάλο μέρος του χρέους που καταγράφεται στα επίσημα στατιστικά αντικατοπτρίζει διεθνείς χρηματοδοτικές δομές και όχι δανεισμό επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην κυπριακή οικονομία.
3. Σουηδία — 108,6% του ΑΕΠ
Η Σουηδία είναι από τις λίγες χώρες στην κορυφή της κατάταξης όπου το χρέος αντανακλά κυρίως δανεισμό εγχώριων επιχειρήσεων.
Μεγάλο μέρος του συγκεντρώνεται στον κλάδο των εμπορικών ακινήτων.
Οι σουηδικές εταιρείες real estate δανείστηκαν μαζικά στα χρόνια των εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων, χρηματοδοτώντας τις δραστηριότητές τους τόσο μέσω τραπεζών όσο και μέσω αγορών ομολόγων.
Όταν τα επιτόκια αυξήθηκαν απότομα μετά το 2022, ο κλάδος μετατράπηκε σε έναν από τους βασικούς χρηματοοικονομικούς παράγοντες κινδύνου για τη χώρα.
2. Δανία — 115,4% του ΑΕΠ
Το υψηλό επίπεδο εταιρικού χρέους στη Δανία είναι επίσης σε μεγάλο βαθμό πραγματικό.
Οι μεγαλύτερες δανέζικες πολυεθνικές, όπως η Novo Nordisk, η DSV, η Carlsberg και η Ørsted, στρέφονται ολοένα και περισσότερο στις διεθνείς αγορές ομολόγων για να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξή τους.
Σύμφωνα με την Danmarks Nationalbank, ο εταιρικός δανεισμός μέσω ομολόγων έχει τριπλασιαστεί την τελευταία πενταετία.
Το μεγαλύτερο μέρος του χρέους κατέχεται από ξένους επενδυτές και συχνά εκδίδεται μέσω θυγατρικών με έδρα εκτός Δανίας, γεγονός που αντανακλά τον διεθνή χαρακτήρα των δανέζικων επιχειρήσεων.
1. Λουξεμβούργο — 251,1% του ΑΕΠ
Το Λουξεμβούργο αποτελεί κατηγορία από μόνο του.
Το εταιρικό χρέος αντιστοιχεί σε περισσότερο από δυόμισι φορές την ετήσια οικονομική παραγωγή της χώρας, το υψηλότερο ποσοστό με διαφορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ωστόσο, η ίδια η Κεντρική Τράπεζα της χώρας προειδοποιεί ότι το νούμερο μπορεί εύκολα να παρερμηνευτεί.
Το Λουξεμβούργο φιλοξενεί χιλιάδες ξένες εταιρείες συμμετοχών και χρηματοδότησης, των οποίων το χρέος αντισταθμίζεται σε μεγάλο βαθμό από αντίστοιχα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού.
Αντί λοιπόν να υποδηλώνει υπερβολικό δανεισμό εγχώριων επιχειρήσεων, ο αριθμός αντικατοπτρίζει κυρίως τον ρόλο του Λουξεμβούργου ως ενός από τα σημαντικότερα κέντρα διεθνούς εταιρικής χρηματοδότησης.
Η Ιταλία και η Ελλάδα αποτελούν την αντίθετη περίπτωση
Ίσως η μεγαλύτερη έκπληξη βρίσκεται στο άλλο άκρο της κατάταξης.
Παρότι διαθέτουν τα υψηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρωπαϊκή Ένωση —146% του ΑΕΠ στην Ελλάδα και 137% στην Ιταλία στα τέλη του 2025— οι εταιρικοί τους τομείς παραμένουν από τους λιγότερο υπερχρεωμένους στην ευρωζώνη.
Το εταιρικό χρέος διαμορφώθηκε στο 58,6% του ΑΕΠ στην Ελλάδα και στο 55,1% στην Ιταλία, ποσοστά αισθητά χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Και στις δύο χώρες, το χρέος συγκεντρώνεται κυρίως στον δημόσιο τομέα και όχι σε ιδιωτικές επιχειρήσεις.
Γιατί μικρές χώρες κυριαρχούν στην κατάταξη
Τέσσερις από τις πέντε χώρες στην κορυφή της κατάταξης —Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Κύπρος και Βέλγιο— είναι σχετικά μικρές οικονομίες.
Αυτό εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από τον ρόλο τους ως διεθνών χρηματοοικονομικών κέντρων.
Οι χώρες αυτές φιλοξενούν χιλιάδες εταιρείες συμμετοχών και οχήματα χρηματοδότησης που χρησιμοποιούν οι πολυεθνικές για να διαχειρίζονται επενδύσεις και εσωτερική χρηματοδότηση διασυνοριακά.
Παρότι οι οντότητες αυτές έχουν συχνά περιορισμένη πραγματική οικονομική δραστηριότητα στη χώρα υποδοχής, στα επίσημα στατιστικά καταγράφονται ως μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις.
Ένα σημαντικό μεθοδολογικό στοιχείο συμβάλλει επίσης στα υψηλά νούμερα.
Η Eurostat εξαιρεί τη δανειοδότηση μεταξύ εταιρειών που βρίσκονται στην ίδια χώρα, αλλά η χρηματοδότηση μεταξύ εταιρειών του ίδιου πολυεθνικού ομίλου εξακολουθεί να περιλαμβάνεται όταν πρόκειται για διασυνοριακές συναλλαγές.
Σε διεθνή χρηματοοικονομικά κέντρα, αυτές οι διασυνοριακές ενδοομιλικές ροές αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος του καταγεγραμμένου εταιρικού χρέους, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι συνολικοί δείκτες.
Αυτό εξηγεί γιατί κεντρικές τράπεζες χωρών όπως το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο δημοσιεύουν εναλλακτικούς δείκτες, που αφαιρούν αυτές τις χρηματοδοτικές δομές και εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα εγχώριας εταιρικής υπερχρέωσης.
Τι δείχνει στην πραγματικότητα η κατάταξη
Με μια πρώτη ματιά, τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι οι πιο υπερχρεωμένες εταιρείες της Ευρώπης συγκεντρώνονται στο Λουξεμβούργο, την Κύπρο και την Ολλανδία.
Στην πραγματικότητα, οι αριθμοί λένε εξίσου πολλά για το πού επιλέγουν οι πολυεθνικές να οργανώνουν τα οικονομικά τους, όσο και για τον δανεισμό των εγχώριων επιχειρήσεων.
Αν αφαιρεθεί η επίδραση των διεθνών χρηματοδοτικών κέντρων, η εικόνα αλλάζει αισθητά.
Η Γαλλία αναδεικνύεται ως η χαρακτηριστική εξαίρεση: η μόνη μεγάλη ευρωπαϊκή οικονομία που συνδυάζει υψηλό δημόσιο χρέος με πραγματικά αυξημένη εταιρική υπερχρέωση.
Σε αντίθεση με αρκετές μικρότερες χώρες στην κορυφή της κατάταξης, η Κεντρική Τράπεζα της Γαλλίας θεωρεί ότι η εταιρική μόχλευση συνιστά ουσιαστική μακροχρηματοοικονομική ευπάθεια και όχι απλώς στατιστική στρέβλωση.