Σαντορίνη: Αλγόριθμοι και δεδομένα στους ελέγχους για φοροδιαφυγή

Σχεδόν ένα στα δύο τουριστικά σκάφη που επέλεξε να ελέγξει η ελληνική φορολογική διοίκηση στη Σαντορίνη παρουσίασε κάποια φορολογική παράβαση.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Πίσω όμως από το εντυπωσιακό ποσοστό του 46% βρίσκεται μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι έλεγχοι: H Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) χρησιμοποιεί πλέον πληροφορίες, φορολογικά στοιχεία και αλγοριθμική ανάλυση για να εντοπίζει πού είναι πιθανότερο να χρειάζεται έλεγχος.

Η νέα επιχείρηση, με την κωδική ονομασία «Κρουαζιέρα θα σε πάω 2026», πραγματοποιήθηκε στη Σαντορίνη, έναν από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς της Ελλάδας.

Οι ελεγκτές περίμεναν ημερόπλοια και καταμαράν στο λιμάνι της Βλυχάδας και σε άλλα σημεία του νησιού κατά την επιστροφή τους από ημερήσιες και απογευματινές κρουαζιέρες.

Από τα 26 σκάφη που ελέγχθηκαν, στα 12 διαπιστώθηκαν παραβάσεις. Η συνολική αξία των συναλλαγών που συνδέθηκαν με αυτές ανήλθε σε 92.000 ευρώ, ενώ επιβλήθηκαν πρόστιμα 43.000 ευρώ.

Τι έψαχναν οι ελεγκτές

Οι έλεγχοι δεν αφορούσαν μόνο το αν είχε εκδοθεί μια απόδειξη.

Η ΑΑΔΕ εξέτασε αν οι επιχειρήσεις εξέδιδαν σωστά τα φορολογικά παραστατικά, αν εφάρμοζαν τον προβλεπόμενο συντελεστή ΦΠΑ, αν τηρούσαν τους κανόνες για τον τρόπο πληρωμής και αν μπορούσαν να παρουσιάσουν τα απαραίτητα έγγραφα.

Μεταξύ των παραβάσεων που εντοπίστηκαν ήταν η μη έκδοση ή η ανακριβής έκδοση αποδείξεων, η μη προσκόμιση παραστατικών, η είσπραξη ποσών άνω των 500 ευρώ σε μετρητά και η εφαρμογή χαμηλότερου συντελεστή ΦΠΑ από τον προβλεπόμενο.

Για τον καταναλωτή, η λογική είναι απλή: Όταν μια συναλλαγή δεν καταγράφεται σωστά ή εφαρμόζεται μικρότερος φόρος από αυτόν που προβλέπεται, το ποσό που εμφανίζεται στις φορολογικές αρχές μπορεί να είναι χαμηλότερο από την πραγματική οικονομική δραστηριότητα της επιχείρησης.

Οι έλεγχοι στις 12 επιχειρήσεις δεν σταματούν στις παραβάσεις που βρέθηκαν επί τόπου. Η ΑΑΔΕ ανακοίνωσε ότι θα ακολουθήσουν διασταυρώσεις των φορολογικών τους δεδομένων και, όπου κριθεί αναγκαίο, έλεγχος και προηγούμενων φορολογικών περιόδων.

Ο αλγόριθμος επιλέγει πού θα γίνει ο έλεγχος

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της επιχείρησης είναι ο τρόπος με τον οποίο επιλέχθηκαν οι έλεγχοι.

Η ΑΑΔΕ αναφέρει ότι αξιοποίησε πληροφορίες και αλγοριθμική ανάλυση διαθέσιμων φορολογικών και στατιστικών δεδομένων. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας αλγόριθμος αποφασίζει ποιος φοροδιαφεύγει. Τα δεδομένα χρησιμοποιούνται για να εντοπιστούν περιπτώσεις που αξίζει να εξεταστούν και στη συνέχεια οι ελεγκτές πραγματοποιούν τον πραγματικό έλεγχο.

Η διάκριση είναι σημαντική και για την ερμηνεία του ποσοστού 46%. Τα 26 σκάφη δεν αποτέλεσαν τυχαίο δείγμα ολόκληρου του κλάδου αλλά επιλέχθηκαν στο πλαίσιο μιας στοχευμένης επιχείρησης. Επομένως, το αποτέλεσμα δεν σημαίνει ότι το 46% όλων των τουριστικών σκαφών στη Σαντορίνη ή στην Ελλάδα παραβαίνει τη φορολογική νομοθεσία.

Σημαίνει ότι παραβάσεις βρέθηκαν σχεδόν στα μισά από τα σκάφη που η ΑΑΔΕ είχε επιλέξει να ελέγξει.

Το 2025 έδειξε το εύρος των ελέγχων στον τουρισμό

Η φετινή επιχείρηση δεν είναι μεμονωμένη δράση.

Από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο του 2025, η ΑΑΔΕ πραγματοποίησε ελέγχους σε ολόκληρη τη χώρα, με ιδιαίτερη έμφαση στους καλοκαιρινούς προορισμούς. Το 41% των ελέγχων κατευθύνθηκε σε επιχειρήσεις που συνδέονται με τον τουρισμό, κυρίως εστιατόρια, επιχειρήσεις παροχής ποτών, ξενοδοχεία και άλλα καταλύματα. Μεταξύ των επιχειρήσεων αυτών που ελέγχθηκαν, παραβάσεις βρέθηκαν στο 33,73%.

Ήδη τότε η ΑΑΔΕ είχε χρησιμοποιήσει την ονομασία «Κρουαζιέρα θα σε πάω» για ειδικούς ελέγχους σε ημερόπλοια στη Σαντορίνη, την Κω και άλλα νησιά.

Τα στοιχεία του 2025 δείχνουν επίσης μεγάλες διαφορές ανά περιοχή. Στην Κορινθία παραβάσεις διαπιστώθηκαν στο 54,02% των ελέγχων, στην Εύβοια στο 47,44% και στην Ηλεία στο 47,22%. Στον αντίποδα, χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στη Δράμα, με 20,65%, στη Χίο με 22,34% και στην Κοζάνη με 22,28%. Στις Κυκλάδες το ποσοστό ήταν 33% και στα Δωδεκάνησα 39,72%.

Και αυτοί οι αριθμοί χρειάζονται την ίδια προσοχή: αποτυπώνουν τι βρήκαν οι ελεγκτές στις επιχειρήσεις που ελέγχθηκαν και όχι το ποσοστό όλων των επιχειρήσεων κάθε περιοχής που φοροδιαφεύγουν.

Λουκέτα, POS και χιλιάδες αποδείξεις

Η έκταση της εκστρατείας του 2025 φαίνεται και από τις κυρώσεις.

Η ΑΑΔΕ επέβαλε πρόστιμα και αναστολές λειτουργίας διάρκειας 48 ωρών ή περισσότερο σε 300 επιχειρήσεις. Το 69% αυτών δραστηριοποιούνταν κυρίως στην εστίαση και στη μίσθωση ομπρελών και καθισμάτων παραλίας.

Παράλληλα, εντοπίστηκαν 202 περιπτώσεις στις οποίες τα POS δεν είχαν διασυνδεθεί με τις ταμειακές μηχανές, με συνολικά πρόστιμα 2,59 εκατ. ευρώ. Η διασύνδεση έχει στόχο οι πληρωμές που γίνονται ηλεκτρονικά να συνδέονται με την έκδοση και την καταγραφή της αντίστοιχης συναλλαγής.

Ορισμένες περιπτώσεις δείχνουν το εύρος των παραβάσεων. Σε εστιατόριο στο Ηράκλειο δεν είχαν διαβιβαστεί ηλεκτρονικά στην ΑΑΔΕ 18.515 αποδείξεις αξίας 275.000 ευρώ. Σε επιχείρηση στην Πάρο δεν είχαν διαβιβαστεί αποδείξεις αξίας 111.000 ευρώ και το POS δεν ήταν συνδεδεμένο με την ταμειακή μηχανή. Στη Μύκονο, κατάστημα δεν είχε εκδώσει αποδείξεις 107.000 ευρώ για προηγούμενες χρήσεις, με μη αποδοθέντα ΦΠΑ 26.000 ευρώ.

Οι έλεγχοι επεκτάθηκαν από εστιατόρια και beach bars έως επιχειρήσεις θαλάσσιων δραστηριοτήτων και εκμετάλλευσης παραλιών. Στη Σαντορίνη δύο beach bars έκλεισαν για δύο ημέρες για μη έκδοση αποδείξεων, ενώ στη Ρόδο επιχείρηση θαλάσσιων δραστηριοτήτων είχε παραλείψει να εκδώσει 20 αποδείξεις αξίας σχεδόν 6.500 ευρώ. Σε εστιατόριο στη Σάμο επιβλήθηκε αναστολή λειτουργίας 96 ωρών λόγω υποτροπής.

Η επιχείρηση στη Σαντορίνη δείχνει ότι οι φορολογικοί έλεγχοι στον τουρισμό περνούν σταδιακά από τη μαζική παρουσία ελεγκτικών κλιμακίων σε πιο στοχευμένες παρεμβάσεις, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα. Το αποτέλεσμα του 2026 δεν αποτυπώνει το σύνολο της αγοράς, αλλά δείχνει πώς η ΑΑΔΕ επιχειρεί να αυξήσει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων σε έναν από τους σημαντικότερους τομείς της ελληνικής οικονομίας.