Η ιστορική νίκη της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ αυξάνει τον πολιτικό κίνδυνο για την εύθραυστη ανάκαμψη της Γερμανίας και εντείνει φόβους για καθυστέρηση μεταρρυθμίσεων.
Την Κυριακή, η Γερμανία ξεπέρασε ένα όριο που έμενε απαραβίαστο από την ίδρυση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας, το 1949.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) συγκέντρωσε 43,8% των ψήφων στη Σαξονία-Άνχαλτ, σημειώνοντας την πρώτη καθαρή νίκη ακροδεξιού κόμματος σε γερμανικό κρατίδιο μετά τον πόλεμο.
Εξασφάλισε 39 από τις 83 έδρες στο κοινοβούλιο του Μαγδεμβούργου, τρεις λιγότερες από την απόλυτη πλειοψηφία.
Εξίσου εντυπωσιακό είναι το αποτέλεσμα για τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς: το ποσοστό της κατέρρευσε στο 17,2% από 37,1% το 2021.
Οι Σοσιαλδημοκράτες, οι Πράσινοι και το κόμμα της Αριστεράς εξασφάλισαν από οκτώ έδρες ο καθένας.
Οι άμεσες οικονομικές συνέπειες αναμένεται να είναι περιορισμένες. Η Σαξονία-Άνχαλτ αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 2% της γερμανικής παραγωγής.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος βρίσκεται σε ό,τι θα ακολουθήσει στο Βερολίνο.
Ο πραγματικός πολιτικός κίνδυνος βρίσκεται στο Βερολίνο
Η AfD υπερδιπλασίασε τις ψήφους της σε σχέση με το 2021 και έγινε το πρώτο ακροδεξιό κόμμα που κερδίζει εκλογές σε γερμανικό κρατίδιο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Σε εθνικό επίπεδο, το αποτέλεσμα ενισχύει ήδη τη βαθιά φθορά της στήριξης προς τον Μερτς.
Μόλις το 13% των Γερμανών δηλώνει ικανοποιημένο από τις επιδόσεις του καγκελαρίου, ποσοστό που ισοφαρίζει τη χαμηλότερη μέτρηση για οποιονδήποτε εν ενεργεία καγκελάριο στην ιστορία της δημοσκόπησης ARD-DeutschlandTrend.
Σε εθνικό επίπεδο, η AfD προηγείται με 27%, έξι μονάδες μπροστά από την CDU/CSU, που βρίσκεται στο 21%, σύμφωνα με τον τελευταίο μέσο όρο δημοσκοπήσεων που συγκεντρώνει η DAWUM.
Αυτό έχει σημασία, διότι η οικονομική στρατηγική της Γερμανίας εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από μια ομοσπονδιακή κυβέρνηση ικανή να εφαρμόσει πολιτικά δύσκολες μεταρρυθμίσεις.
«Βλέπουμε αυξανόμενο κίνδυνο πολιτικού αδιεξόδου σε εθνικό επίπεδο, που θα εκτροχιάσει τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και θα μπορούσε να μας οδηγήσει σε υποβάθμιση του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης της Γερμανίας», δήλωσε ο οικονομολόγος της Oxford Economics Αλεξάντερ Βαλεντίν.
Η άμεση οικονομική επίδραση των εκλογών στα ανατολικά κρατίδια αναμένεται να παραμείνει περιορισμένη.
Η Oxford Economics υπολογίζει ότι η Σαξονία-Άνχαλτ, το Βερολίνο και το Μεκλεμβούργο-Προπομερανία, τα τρία κρατίδια που ψηφίζουν το φθινόπωρο, αντιστοιχούν μόλις σε περίπου 8% του γερμανικού ΑΕΠ.
Μαζί διαθέτουν μόλις 11 από τις 69 ψήφους στο Bundesrat, την άνω βουλή της Γερμανίας.
Ο Βαλεντίν εκτίμησε ότι κανένα από τα πιθανά εκλογικά αποτελέσματα δεν θα μεταβάλει την εθνική ισορροπία δυνάμεων, εφόσον η ομοσπονδιακή κυβερνητική συμμαχία παραμείνει αρραγής.
Ο κίνδυνος αφορά επομένως λιγότερο έναν άμεσο οικονομικό κραδασμό και περισσότερο την πολιτική μετάδοση της κρίσης.
Μεγάλες απώλειες για τα κόμματα του κεντρικού ρεύματος θα μπορούσαν να εντείνουν τις εσωτερικές πιέσεις στη CDU και τους Σοσιαλδημοκράτες.
Κάτι που θα δυσκολέψει συμβιβασμούς για τις συντάξεις, την αγορά εργασίας και την ενεργειακή πολιτική.
Οι γερμανικές επιχειρήσεις χρειάζονται πλέον μεταρρυθμίσεις, όχι μόνο δαπάνες
Οι δυσκολίες της γερμανικής βιομηχανίας δεν οφείλονταν ποτέ απλώς σε ανεπαρκείς δημόσιες δαπάνες.
Η αργή αδειοδότηση, το υψηλό ενεργειακό κόστος, η έλλειψη εργατικού δυναμικού, οι γηράσκουσες υποδομές και η εξασθένηση της ανταγωνιστικότητας έχουν περιπλέξει όλες τις μακροπρόθεσμες επενδυτικές αποφάσεις.
Το εγκαταλελειμμένο σχέδιο της Intel για μονάδα ημιαγωγών στη Σαξονία-Άνχαλτ έγινε σύμβολο αυτού του προβλήματος.
Ο αμερικανικός κατασκευαστής τσιπ επρόκειτο να επενδύσει 30 δισ. ευρώ σε ένα συγκρότημα παραγωγής, με περίπου 10 δισ. ευρώ ομοσπονδιακής επιδότησης και υπόσχεση για 3.000 άμεσες θέσεις εργασίας. Η Intel ακύρωσε το έργο τον Ιούλιο του 2025.
Η πρόκληση είναι ακόμη πιο εμφανής στον σημαντικότερο βιομηχανικό κλάδο της Γερμανίας.
Η Volkswagen AG υλοποιεί τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση στην 89χρονη ιστορία της.
Στις 3 Σεπτεμβρίου, το εποπτικό συμβούλιο ενέκρινε το σχέδιο Future Plan 2030, προσθέτοντας άλλες 50.000 περικοπές θέσεων εργασίας στις 50.000 που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Συνολικά πρόκειται για σχεδόν 100.000 θέσεις μέχρι το τέλος της δεκαετίας, περίπου το 15% του εργατικού δυναμικού του ομίλου.
Τέσσερα γερμανικά εργοστάσια, στο Έμντεν, στο Τσβικάου, στο Ανόβερο και στο Νέκαρσουλμ, δεν έχουν διασφαλισμένη παραγωγή αυτοκινήτων μετά το 2031.
Οι μετοχές της Volkswagen AG έχουν χάσει 78% της αξίας τους σε σχέση με τα υψηλά του 2020.
Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει και ο ευρύτερος γερμανικός κλάδος αυτοκινήτου.
Η Γερμανία παρήγαγε 2,65 εκατ. επιβατικά αυτοκίνητα τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026, 4% λιγότερα από ένα χρόνο νωρίτερα και 16% κάτω από τα επίπεδα του 2019.
Ο πολιτικός κατακερματισμός καθιστά την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων πιο δύσκολη.
Οι αγορές παραμένουν επιφυλακτικές, χωρίς πανικό προς το παρόν
Η αντίδραση των αγορών στις περιφερειακές εκλογές της Κυριακής ήταν σχετικά περιορισμένη.
Ο δείκτης DAX έκλεισε με πτώση 0,3%.
Η απόδοση του 10ετούς γερμανικού ομολόγου (Bund) αυξήθηκε μόλις κατά μία μονάδα βάσης, στα περίπου 3,35% τη Δευτέρα, κοντά σε επίπεδα που έχουν να εμφανιστούν εδώ και 15 χρόνια.
Η άνοδος από το 2,8% του Bund τον Ιούνιο οφείλεται κυρίως στις υψηλότερες τιμές ενέργειας, στην αναζωπύρωση των ανησυχιών για τον πληθωρισμό και στις προσδοκίες για πιο σφιχτή πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, παρά στην ίδια την πολιτική αναταραχή στη Γερμανία.
Ωστόσο, διαρκώς υψηλότερο κόστος δανεισμού αυξάνει το τίμημα των λαθών στην οικονομική πολιτική.
Υπάρχει φως, αλλά και χρονικό όριο
Το παράδοξο είναι ότι τα θεμελιώδη οικονομικά δεδομένα της Γερμανίας αρχίζουν να βελτιώνονται.
Ο δείκτης PMI μεταποίησης της S&P Global ανέβηκε από 52,2 τον Ιούλιο σε 54,3 τον Αύγουστο, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 51 μηνών.
Οι νέες παραγγελίες αυξήθηκαν με τον ταχύτερο ρυθμό από τον Φεβρουάριο του 2022, χάρη στις δαπάνες για άμυνα, την κατασκευή κέντρων δεδομένων και τη δημιουργία αποθεμάτων.
«Η ανάκαμψη του γερμανικού μεταποιητικού τομέα πήρε μπρος τον Αύγουστο», δήλωσε ο Φιλ Σμιθ, αναπληρωτής διευθυντής οικονομικών της S&P Global Market Intelligence.
Όλα αυτά αφήνουν τη Γερμανία σε ένα οικονομικό σταυροδρόμι.
Οι εκλογές της Κυριακής δεν ακυρώνουν την ανάκαμψη. Οι δαπάνες για την άμυνα, οι επενδύσεις σε υποδομές και η βελτίωση των παραγγελιών στα εργοστάσια μπορούν να στηρίξουν περαιτέρω την ανάπτυξη.
Η Γερμανία δεν στερείται πλέον δημοσιονομικής ισχύος.
Αυτό που τέθηκε υπό αμφισβήτηση την Κυριακή είναι αν διαθέτει ακόμη την πολιτική συνοχή για να αξιοποιήσει σωστά αυτή την ισχύ, και η διετία μέσα στην οποία θα δοθεί η απάντηση έχει ήδη ξεκινήσει.