«Να είσαι προκλητικός και να αρέσεις μόνο στον εαυτό σου»: έτσι ορίζουν οι φαν της Charli xcx το «brat». Το περσινό ποπ trend παρουσιάζεται και αμφισβητείται τώρα στη Berlinale, στη mockumentary «The Moment», όπου η ίδια πρωταγωνιστεί.
Κανονικά, στη Μπερλινάλε όλα είναι κόκκινα και χρυσά: η Χρυσή Άρκτος, το κόκκινο χαλί, το κόκκινο λογότυπο. Φέτος όμως, ανάμεσα σε αυτά τα γνώριμα χρώματα του φεστιβάλ παρεμβάλλεται ένα εκτυφλωτικό, «δηλητηριώδες» πράσινο: η Μπερλινάλε γίνεται «brat».
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«brat» είναι ο τίτλος του ίσως πιο γνωστού άλμπουμ της Βρετανίδας τραγουδίστριας Charli xcx. Ο όρος όμως εδώ και καιρό σημαίνει κάτι πολύ περισσότερο από μουσική: μια στάση, ένα αίσθημα ζωής, μια αισθητική ανάμεσα στην αυτοενδυνάμωση και την υπολογισμένη πρόκληση.
Τι δουλειά έχει λοιπόν αυτό το ποπ-πολιτισμικό φαινόμενο στη Μπερλινάλε – και τι σημαίνει στην πραγματικότητα το «brat».
Η ταινία «The Moment»
Η Charli xcx – κατά κόσμον Charlotte Emma Aitchison – βρίσκεται συνήθως πάνω στις μεγάλες σκηνές του πλανήτη. Τώρα τη βλέπουμε στη μεγάλη οθόνη: στη φετινή Μπερλινάλε η 33χρονη παρουσίασε το κινηματογραφικό της ντεμπούτο, «The Moment». Το ψευδο-ντοκιμαντέρ αφηγείται τις κορυφώσεις και τις σκοτεινές πλευρές της επιτυχίας, την πίεση των μόνιμων προσδοκιών και την αυτοσκηνοθεσία – και το φαινόμενο «brat».
Ο σκηνοθέτης Aidan Zamiri την κινηματογραφεί όσο πιο προσωπικά δεν την έχουμε ξαναδεί. Ανάμεσα στον ποπ μύθο και την αυτοεξέταση αναδύεται το πορτρέτο μιας καλλιτέχνιδας που αποδομεί τον ίδιο της τον μύθο.
Το «The Moment» είναι στημένο ως ψευδο-ντοκιμαντέρ, ένα ντοκιμαντέρ που παίζει με τα εργαλεία της μυθοπλασίας και δεν παίρνει ποτέ τον εαυτό του απολύτως σοβαρά. Η Charli xcx κρατά τον πρωταγωνιστικό ρόλο και παίζει τον εαυτό της. Τα όρια ανάμεσα στο ντοκιμαντέρ και την καθαρή σκηνοθεσία θολώνουν συνειδητά. Η περίπου 100λεπτη ταινία ανοίγει παράθυρα στα παρασκήνια – αλλά και σε σκοτεινές πλευρές. Σατιρική, υπερβολική, αλλά ταυτόχρονα αναπάντεχα σοβαρή.
Παράλληλα, επεξεργάζεται και το τι σήμαινε το «brat» για την καριέρα της: μια εκτόξευση σε παγκόσμιο επίπεδο. Κυκλοφορεί μουσική ήδη από το 2008. Το 2014, με το «Fancy», ήρθε η διεθνής της αναγνώριση. Το 2023 συμμετείχε ακόμη και στο σάουντρακ της ταινίας «Barbie», που έγινε τεράστια εισπρακτική επιτυχία σε όλο τον κόσμο και για ένα καλοκαίρι κυριάρχησε στην ποπ κουλτούρα.
Τον επόμενο όμως καλοκαίρι, η ίδια βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης. Το άλμπουμ της «Brat» όρισε έναν δικό του «Brat Summer» – έναν ποπ όρο που για ορισμένους έγινε τόσο κομβικό στοιχείο της ταυτότητάς τους, ώστε έφτασαν να τον χτυπήσουν τατουάζ.
Τι σημαίνει «brat»;
Τι είναι λοιπόν στην πραγματικότητα το «brat»; Το Euronews ρώτησε τους θαυμαστές της.
Για πολλούς είναι στάση ζωής. «Να είσαι προκλητικός, να μη χωράς πουθενά, να αρέσεις στον εαυτό σου και ταυτόχρονα να μην θες να αρέσεις σε κανέναν», λέει μία από τις θεατές της ταινίας. Μια άλλη το συνδέει κυρίως με την ελευθερία: «Να είσαι ελεύθερος, να είσαι άγριος [...] Το συνδέω πολύ και με το καλοκαίρι και με εκείνη την αίσθηση ζωής ότι μπορείς να κάνεις ό,τι έχεις όρεξη».
Άλλοι πάλι περιγράφουν το «brat» ως μια συνειδητή υπερβολή, κάπου ανάμεσα στην απόδραση από την πραγματικότητα και την ειρωνεία. Στόχος είναι «να απολαύσεις την τελευταία στιγμή μιας ανθρωπότητας που βυθίζεται αργά – δηλαδή κάτι τρομερά καταθλιπτικό και ταυτόχρονα πολύ ειρωνικό», όπως λέει ένας θαυμαστής.
Κάπου ανάμεσα στην αμφισβήτηση, τη θερινή φαντασίωση και το αίσθημα τέλους του κόσμου γίνεται σαφές πως το «brat» είναι λιγότερο ένας σαφώς ορισμένος όρος και περισσότερο ένας καμβάς πάνω στον οποίο ο καθένας προβάλλει τα δικά του.
Η προσοχή ως σκληρότερο νόμισμα
Στην ίδια την ταινία, το «brat» αποκτά και πιο χαμηλούς, σκοτεινούς τόνους. Ανάμεσα στην αυτοσκηνοθεσία και τη διαρκή έκθεση μεγαλώνει η αίσθηση ότι χάνεις τον εαυτό σου – και κάποιες φορές και τον έλεγχο πάνω στην ίδια σου την τέχνη. Το hype που μέχρι πριν λίγο σε απογείωνε, ξαφνικά μοιάζει με έναν μηχανισμό που λειτουργεί πλέον από μόνος του.
Στη συνέντευξη Τύπου, η ίδια η Charli xcx μίλησε γι’ αυτή τη στιγμή απώλειας ελέγχου. Όταν η τέχνη φτάνει σε ένα πολύ ευρύτερο κοινό – «στη δική μου περίπτωση, το πιο ευρύ κοινό που είχα ποτέ» – τότε οι απόψεις αυτού του κοινού αρχίζουν να επηρεάζουν το έργο. Το ίδιο το έργο αλλάζει, η σημασία του μετατοπίζεται. Μαζί με την επιτυχία έρχεται λοιπόν «αυτό το αίσθημα ότι χάνεις τον έλεγχο πάνω σε κάτι που για τόσο καιρό είχες πλήρως υπό έλεγχο».
Με αυτόν τον τρόπο, το «The Moment» σκιαγραφεί κάτι πολύ περισσότερο από ένα πορτρέτο μιας καλλιτέχνιδας. Η ταινία αποτυπώνει την εικόνα μιας βιομηχανίας όπου η προσοχή έχει γίνει το σκληρότερο νόμισμα – κάτι που επιταχύνεται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μια οικονομία που ζει από τη διαρκή υπέρβαση του προηγούμενου. Οι καλλιτέχνες βρίσκονται υπό την πίεση όχι μόνο να παραμένουν επίκαιροι, αλλά και να ξεπερνούν συνεχώς τον εαυτό τους.
Αυτή η δυναμική συνοψίζεται σε μια αιχμηρή συμβουλή της Kylie Jenner που ακούγεται στην ταινία – διατυπωμένη μεν φανταστικά, αλλά με έναν πολύ πραγματικό πυρήνα: «Μόλις πιστέψεις ότι ο κόσμος σε βαρέθηκε, πρέπει να το παρακάνεις ακόμα περισσότερο».
Μια φράση που ακούγεται σαν ψυχρή λογική της βιομηχανίας – και ταυτόχρονα υποδηλώνει πόσο έχει ήδη μετατοπιστεί η καλλιτεχνική αυτοσκηνοθεσία στην εποχή της μόνιμης προσοχής.