Ο εικαστικός και αρχιτέκτονας μεταμορφώνει το το ελληνικό περίπτερο σε ένα σύγχρονο ψηφιακό πλατωνικό σπήλαιο, μέσα από την εγκατάσταση «Escape Room»
Ο εικαστικός και αρχιτέκτονας Ανδρέας Αγγελιδάκης είναι ο καλλιτέχνης που θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στην 61η Μπιενάλε της Βενετίας. Το έργο του έχει τίτλο «Escape Room» και θα μεταμορφώσει το ελληνικό περίπτερο σε ένα σύγχρονο ψηφιακό πλατωνικό σπήλαιο. Μέσα σε αυτή την κάψουλα, θα συναντήσουμε ιστορικές εκφράσεις της ελληνικότητας, αλλά και πολιτισμικά στοιχεία και πρόσωπα που έχουν να κάνουν με την ελληνική ταυτότητα, τη μνήμη και την πραγματικότητα που όλοι βιώνουμε σήμερα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι εικαστικές εγκαταστάσεις του καλλιτέχνη προσεγγίζουν την ιστορία μέσα από μετατοπίσεις, ανατροπές και χιούμορ, σκηνοθετώντας εναλλακτικά πλαίσια ανάγνωσης. Έτσι και αυτό το δωμάτιο απόδρασης θα αποτελέσει μια πρόσκληση να δούμε την ιστορία ως ένα ανοιχτό πεδίο ερμηνειών. Το ελληνικό περίπτερο θα χωριστεί λοιπόν στη μέση. Το ένα μέρος θα διηγείται μια εθνική ιστορία, έτσι όπως τη μαθαίνουμε μέσα από τα πρωτοσέλιδα, τις ειδήσεις και τα σημαντικά γεγονότα και θα θυμίζει πίστα από μπουζούκια. Το άλλο μισό θα μοιάζει με περίπτερο πώλησης τουριστικών σουβενίρ.
Όπως επισήμανε ο δημιουργός στη συνέντευξη τύπου: «Το ένα μέρος ζει από το άλλο. Είναι δύο μηχανισμοί, όπως περιγράφει ο Πλάτωνας, που μπορούν να περιγράψουν μια εικόνα της αλήθειας. Το ένα μέρος είναι εντελώς ψηφιακό και περιέχει μόνο κομμάτια του κτιρίου, τις κολώνες μου σε μορφή πουφ. Το άλλο μέρος είναι το κομμάτι που θα περιέγραφα α λα Τούρκα (Alla turca). Αυτό δηλαδή που φτιάχνω κάτι με ο,τι βρίσκω μπροστά μου. Θεωρώ ότι η Ελλάδα είναι ένας συνδυασμός των δύο: η οθωμανική Ελλάδα του Ρωμιού από τη μια και αυτός που ήρθε από το εξωτερικό και ήξερε τα πράγματα καλύτερα, από την άλλη. Για μένα πρέπει να συνυπάρχουν και τα δύο. Γι’ αυτό ανακατεύω και τα δύο».
Το Ελληνικό Περίπτερο, ως δωμάτιο απόδρασης, ενσαρκώνει μία πραγματικότητα που μοιάζει με παιχνίδι, ενώ σε συμβολικό επίπεδο φέρει το παράδοξο ενός κτιρίου που προσπαθεί να ξεφύγει από τον «εαυτό» του και άρα από την ίδια την ιστορία του. Το 1934 που οι Ναζί ξεκίνησαν τους διωγμούς κατά των ομοφυλόφιλων, ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι συναντήθηκαν για πρώτη φορά στη Βενετία, μετά την πρόσκληση του δεύτερου, στον απόηχο των σαρωτικών εκλογικών τους επικρατήσεων.
Την ίδια χρονιά πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του Ελληνικού και του Αυστριακού Περιπτέρου. Διερευνώντας τη ζωή του Περιπτέρου σε συνάρτηση με το πολιτικό κλίμα της εποχής της γέννησής του - δηλαδή τον φασισμό - ο Αγγελιδάκης παρακολουθεί τις ιστορικές εξελίξεις στην Ελλάδα και την Ιταλία μέσα από μικρές ιστορίες και περιστατικά που συνδέονται με τον χώρο, τον εμφύλιο και τις πολιτικές συγκρούσεις:
«Αυτό που κάνω είναι να βάζω το ελληνικό περίπτερο να περνάει από μόνο του τον εθνικό διχασμό. Να γίνει η μια κολώνα εθνικό και η άλλη περίπτερο. Αυτό είναι δύο διαφορετικές ιστορίες. Μια εθνική ιστορία, που τη μαθαίνουμε μέσα από τις ειδήσεις και τις ημερομηνίες που έγιναν μνημεία, όπως για παράδειγμα το 1922, ή και από ιστορίες όπως του ελληνικού περιπτέρου. Η Βάσω Κατράκη κέρδισε το Χρυσό Λέοντα Χαρακτικής στη Βενετία το 1966 και το 1967 θα βρεθεί στη Γυάρο».
Το έναυσμα για τη δημιουργία αυτού του έργου είναι αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Αμερική με τον Ντόναλντ Τραμπ. Όπως επισημαίνει ο Ανδρέας Αγγελιδάκης: «Τα Εθνικά Περίπτερα των Giardini σχεδιάστηκαν για να επικοινωνήσουν τις πολιτικές πεποιθήσεις των κυβερνήσεων που τα ανήγειραν σε εκείνη την ιστορική συγκυρία. Σήμερα στέκουν ως Παγωμένα Φασιστικά και/ή Αποικιοκρατικά Σπήλαια, παγιδευμένα σε ένα περιβάλλον που έχει ταυτιστεί με τη διερεύνηση των πολιτικών επιλογών και των συνεπειών τους, καθώς και την ακόλουθη μετατροπή τους σε τέχνη. Κάθε Περίπτερο συνιστά έναν μηχανισμό αλήθειας – όπως ακριβώς και οι μηχανισμοί στην αλληγορία του πλατωνικού σπηλαίου – ο οποίος σήμερα θυμίζει μια Φαντασμαγορία του Παγκόσμιου Τραμπισμού: εάν αντικαταστήσουμε το Σπήλαιο με την Οθόνη, αυτό που απομένει είναι η κάθε έκφανση του MAGA (Make America Great Again) ως μια σκηνοθεσία του φασισμού εν έτει 2025» και συμπληρώνει:
«Μέσα από το έργο μου, αποδρούμε από εκδοχές του εαυτού μας, που δέχονται ή δεχόντουσαν αυτή την κατάσταση. Παρουσιάζω αυτό το δωμάτιο απόδρασης ως διασκέδαση. Δημιουργώ ένα χώρο διασκέδασης και ψυχαγωγίας στη Μπιενάλε».
Επιμελητής της φετινής συμμετοχής είναι ο Γιώργος Μπεκιράκης. Εθνικός Επίτροπος είναι ο Μητροπολιτικός Οργανισμός Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης-MOMUS.
Η 61η Διεθνής Έκθεση Τέχνης - Μπιενάλε της Βενετίας διαρκεί από τις 9 Μαΐου μέχρι και τις 22 Νοεμβρίου.
INFO
Το έργο «Escape Room» του Ανδρέα Αγγελιδάκη υλοποιείται και εκτίθεται στο Ελληνικό Περίπτερο στην 61η Διεθνή Έκθεση Τέχνης – La Biennale di Venezia με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού. Εθνικός Επίτροπος είναι ο Μητροπολιτικός Οργανισμός Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης-MOMUS.
Στρατηγικός υποστηρικτής είναι το Onassis Culture.
Επιπλέον υποστηρικτές είναι το ΕΚΚΟΜΕΔ (Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας) μέσω του προγράμματος «Εξωστρέφεια», το Qualco Group, το Qualco Foundation, η Εθνική Τράπεζα Ελλάδος, οι Ιωάννης και Μάγια Μαρτίνου και η Ιωάννα Μαρτίνου. Το έργο πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ, της Irene Y. Panagopoulos Collection, του Office for Contemporary Art Norway (OCA), της Αναστασίας Τσουρεκά-Σαρακάκη, του Perianth Hotel, της Αλίκης Μαρτίνου, των Γιώργου Πετρόχειλου και Διαμαντή Ξυλά, της Ειρήνης Λαιμού, του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, της εταιρείας «Η Τέχνη της Ζωής», του ARCH, του Polygreen Culture & Art Initiative (PCAI), της Ελένης Μαρτίνου και του Ανδρέα Μελά.
Επίσημος χορηγός αερομεταφορών είναι η AEGEAN.
Βιογραφικά σημειώματα
Ανδρέας Αγγελιδάκης
Ο Ανδρέας Αγγελιδάκης (γενν. 1968, Αθήνα) είναι αρχιτέκτονας και καλλιτέχνης ελληνικής και νορβηγικής καταγωγής με έδρα την Αθήνα. Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Southern California Institute of Architecture στο Λος Άντζελες και στη συνέχεια στο Columbia University της Νέας Υόρκης. Η καλλιτεχνική του πρακτική αναπτύσσεται μέσα από ένα ευρύ φάσμα διεπιστημονικών ενδιαφερόντων που εκτείνονται στα πεδία της αρχιτεκτονικής, των εκδόσεων, της συγγραφής, του σχεδιασμού και της επιμέλειας εκθέσεων. Τα έργα του συχνά ξεκινούν ως ψηφιακές προσομοιώσεις και διερευνούν τις αλλαγές που έχει επιφέρει το διαδίκτυο στην αντίληψη και τη συμπεριφορά των χρηστών.
Η δουλειά του χαρακτηρίζεται από τη χρήση αρχιτεκτονικών σημαινόντων και τη δημιουργία περιβαλλόντων μέσα από τα οποία επαναδιαπραγματεύεται τη σχέση μεταξύ θεατή και έργου, αναδεικνύοντας την αλληλεπίδραση εξουσίας, χώρου και υποδομής. Στο έργο του η αρχιτεκτονική λειτουργεί ως όχημα διερεύνησης της ταυτότητας, ενώ η πόλη της Αθήνας και η έννοια του ερειπίου –αρχαίου, σύγχρονου ή ψηφιακού– επανέρχονται ως κεντρικά μοτίβα. Τόσο οι εγκαταστάσεις όσο και τα κείμενά του συγκροτούν αφηγηματικά περιβάλλοντα που επανεξετάζουν τα όρια μεταξύ πραγματικού και εικονικού, ιστορικής μνήμης και μυθοπλασίας, ειλικρίνειας και χιούμορ.
Το έργο του έχει παρουσιαστεί σε σημαντικούς θεσμούς διεθνώς, όπως το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το Ίδρυμα Ωνάση, η documenta 14 (Αθήνα και Κάσελ), το Museum of Contemporary Art Chicago, η Hayward Gallery, το ETH Zurich και το Louisiana Museum of Modern Art. Έργα του ανήκουν σε σημαντικές συλλογές διεθνώς, μεταξύ των οποίων το ΕΜΣΤ, το Ίδρυμα Ωνάση, το Art Institute of Chicago, το Nasjonalmuseet, καθώς και άλλες δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές.
Γιώργος Μπεκιράκης
Ο Γιώργος Μπεκιράκης ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Σπούδασε Μουσειολογία και Σχεδιασμό Εκθέσεων και συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στις Πολιτισμικές και Κινηματογραφικές Σπουδές στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Από το 2012 έως σήμερα έχει υλοποιήσει projects με την υποστήριξη πολιτιστικών φορέων όπως το Υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας, το NEON Organization for Culture and Development, η Στέγη Ιδρύματος Ωνάση και η Eleusis European Capital of Culture 2023. Πέρα από το επιμελητικό του έργο συνεργάζεται τακτικά με καλλιτέχνες σε νέες εικαστικές παραγωγές και με καλλιτεχνικές πλατφόρμες όπως P.E.T. Projects, ΎΛΗ [matter]HYLE, Souzy Tros και Τ.Α.Μ.Α.
Κείμενά του έχουν δημοσιευθεί, μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο της ατομικής έκθεσης του Θανάση Τότσικα «With Minerals and Track Threads» στη Sylvia Kouvali Gallery (2025) και στον κατάλογο της έκθεσης «Ephemeral Party» στο Carco Parking στην Αθήνα (2025). Είναι ο επιμελητής της ελληνικής συμμετοχής στην 61η Διεθνή Έκθεση Τέχνης – La Biennale di Venezia με καλλιτέχνη τον Ανδρέα Αγγελιδάκη.
Στις πρόσφατες επιμέλειές του περιλαμβάνονται εκθέσεις όπως «Institute of Post-Epicurean Garden» (Δροσιά Αττικής, 2020–σήμερα), «Heather stays at 505» στο Perianth Hotel (2021), «Prizing Eccentric Talents I–III» στο P.E.T. Projects (2021–2024), «Performative Encounters» στην ΎΛΗ [matter]HYLE (2021), «Oikonomia» στη The Breeder Gallery (2023), «Μυστήριο 110 Ορφέας» στο πλαίσιο της Ελευσίνας Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης (2024) και «ROOM505: LORE» στο Perianth Hotel (2025). Το επιμελητικό του έργο έχει παρουσιαστεί σε διεθνή μέσα όπως τα Artforum, Art in America, ArtReview, NERO Editions και Artsy.