Ron Arad: Η δυσκολία είναι να ξέρεις σε ποιες ιδέες θα αφιερώσεις το χρόνο σου

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΜΟΝΑΚΟ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Ο Ron Aradείναι μια από τους σημαντικότερες προσωπικότητες του σύγχρονου design, που δεν έχει σταματήσει να πειραματίζεται με τη φόρμα, τα υλικά και τη λειτουργικότητά τους. Η ατομική έκθεση «Ron Arad, 1992-2026» στην Opera Gallery του Μονακό καλύπτει 35 χρόνια δημιουργικής πορείας του 75χρονου Βρετανο-Ισραηλινού καλλιτέχνη, μέσα από μια σειρά εμβληματικών έργων του.

Γνωστός για τη ριζοσπαστική του προσέγγιση, ο Arad αμφισβητεί διαρκώς τα όρια μεταξύ τέχνης, αρχιτεκτονικής και βιομηχανικού σχεδιασμού, παραμένοντας πέρα από κάθε κατηγοριοποίηση. Το έργο του χαρακτηρίζεται από ρευστές φόρμες, καινοτόμο χρήση μετάλλου και τεχνολογίας, καθώς και μια παιχνιδιάρικη αλλά και αυστηρή ενασχόληση με τη δομή, την κίνηση και την υλικότητα. Συναντήσαμε τον σπουδαίο δημιουργό στο Μονακό και μιλήσαμε μαζί του για τη διαδρομή του, την πηγή έμπνευσής του:

«Έχω ένα στούντιο και είναι σαν ένας προοδευτικός παιδικός σταθμός. Εννοώ ότι κινείται από την περιέργεια και είμαστε πολύ τυχεροί που μπορούμε να δοκιμάζουμε ό,τι θέλουμε. Ξεκινάμε από πολύ μικρά πράγματα, από κοσμήματα και φτιάχνουμε μέχρι ουρανοξύστες. Έχουμε σχεδιάσει ψηλά κτίρια, ένα νοσοκομείο, ένα μουσείο, αλλά και μικρά αντικείμενα. Δεν υπάρχει λόγος να ορίσουμε ακριβώς τι κάνουμε. Κάνουμε πράγματα που μας ενδιαφέρουν. Και ευτυχώς, και οι άλλοι ενδιαφέρονται για αυτά που κάνουμε, αλλιώς δεν θα μπορούσαμε να επιβιώσουμε.

Τα βασικά στοιχεία στην πρακτική μου, είναι πράγματα που με ενθουσιάζουν, που ανυπομονώ να εξερευνήσω, να σχεδιάσω, να συζητήσω, να μοντελοποιήσω, να αναπτύξω, να κατασκευάσω και να δω. Όπως εδώ σε αυτή την έκθεση, υπάρχουν έργα που έφτιαξα πριν από 30 χρόνια ή και περισσότερο, τα οποία χαίρομαι πολύ που ξαναβλέπω μετά από τόσο καιρό, γιατί θυμάμαι την εποχή που τα έφτιαξα, θυμάμαι εκείνο τον ενθουσιασμό. Και μετά έφυγαν και πήγαν να ζήσουν αλλού. Και το να έρχομαι εδώ στο Μονακό και να τα βλέπω στη βιτρίνα μιας αίθουσας τέχνης, είναι ωραίο. Είναι πολύ παράξενο που κάποια πράγματα που κάποτε ήταν πρωτοποριακά, έγιναν vintage».

Με βάση το Λονδίνο, ο καλλιτέχνης έχει συνεργαστεί με διάσημες εταιρίες design, ενώ δημιουργίες του έχουν παρουσιαστεί και ανήκουν στις συλλογές των μεγαλύτερων μουσείων του κόσμου. Στην τεράστια πορεία του έχει σχεδιάσει πέρα από αντικείμενα και έπιπλα, κτίρια, μνημεία, μουσεία και μεγάλες εγκαταστάσεις για το δημόσιο χώρο. Παραμένει άοκνος και πρωτοπόρος:

«Μερικές φορές κάνω πράγματα μόνος μου, αλλά δεν είμαι τεχνίτης. Δεν ήμουν ποτέ και δεν θα γίνω ποτέ. Παρ’ όλα αυτά, το καλύτερό μου εργαλείο είναι ένα μολύβι με μαλακή μύτη. Θα έλεγα, όχι η γόμα, δεν χρησιμοποιώ γόμα. Το άλλο εργαλείο μου είναι οι λέξεις. Δηλαδή σχεδιάζεις και μιλάς και εξηγείς και ακούς και μιλάς και σχεδιάζεις. Και μετά, όταν σχεδιάζεις ένα κτίριο, όταν φτιάχνεις ένα κτίριο 80 ορόφων, χρειάζεσαι πολλά: την εμπειρογνωμοσύνη και τον επαγγελματισμό πολλών διαφορετικών επαγγελμάτων, από μηχανικούς θέρμανσης μέχρι μηχανικούς και οτιδήποτε άλλο, και όλα αυτά είναι μέρος του. Είναι γεγονός ότι χρειάζεται η συνεργασία εκατοντάδων επαγγελματιών. Αυτό διαφέρει από κάτι που κάνεις μόνος στο στούντιό σου. Αλλά δεν χρειάζεται να διαλέξω, μου αρέσουν και τα δύο».

Η έκθεση στο Μονακό παρουσιάζει πολλά από τα πιο διάσημα έργα του Arad, μεταξύ των οποίων το έργο «Linguine» (2020) από ανοξείδωτο ατσάλι, που συνδυάζει τη γλυπτική, με τα έπιπλα, το «Good Ping Pong Dining Table» (2023) από γυαλισμένο ανοξείδωτο ατσάλι,παραλλαγές της εμβληματικής πολυθρόνας του «Big Easy», κατασκευασμένες τόσο από κρυσταλλική ρητίνη όσο και από ατσάλι, το «Minimalistic Rodin’s Thinker» (2022), ένα σύγχρονο αφιέρωμα που μεταμορφώνει την ιστορική στάση σε ένα δυναμικό αντικείμενο σχεδιασμού και ένα στοχαστικό κάθισμα, και το «This Mortal Coil (μεγάλο) (1992), ένα κομψό σπειροειδές ράφι βιβλίων που έχει σχεδιαστεί ως μια συνεχής, ρέουσα δομή.

Μαζί με επιπλέον έργα που καλύπτουν περισσότερες από τρεις δεκαετίες, η παρουσίαση υπογραμμίζει τη συνεχιζόμενη εξερεύνηση του Arad σχετικά με τη σχέση μεταξύ λειτουργίας και γλυπτικής.

Αναδεικνύει την εξέλιξη της γλώσσας και της πρακτικής του. Χαρτογραφεί την ευρεία γκάμα υλικών που χρησιμοποίησε, τον διαρκή αγώνα να τους δώσει το σχήμα και τη μορφή που επιθυμούσε, αλλά και την αφετηρία της έμπνευσης:

«Το να σχεδιάζεις ή να δημιουργείς τέχνη είναι πάντα μια συμβίωση μεταξύ της βούλησης του καλλιτέχνη, της διαδικασίας και των δυνατοτήτων που σου προσφέρουν τα υλικά και του τελικού αποτελέσματος. Μερικές φορές εμπλέκονται και άλλοι παράγοντες, όπως οι τεχνίτες. Το θέμα είναι ότι δεν υπάρχουν κακά υλικά ούτε κακά χρώματα. Εξαρτάται από το τι κάνεις με αυτά. Εννοώ, ο διάλογος είναι πάντα εκεί. Είναι δύσκολο να τον κάνεις να σιωπήσει. Εννοώ, οι άνθρωποι πάντα σε ρωτούν από πού αντλείς τις ιδέες σου; Οι ιδέες είναι το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο. Δεν υπάρχει έλλειψη ιδεών. Η δυσκολία είναι να ξέρεις σε ποιες ιδέες θα αφιερώσεις το χρόνο σου, σε ποιες θα επενδύσεις και ποιες θα αφήσεις στην άκρη. Ακόμα και αν αφήσεις μια ιδέα να φύγει, μπορεί να ξαναέρθει αργότερα. Αλλά δεν είναι οι ιδέες το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι να τις επιλέξεις ανάμεσα σε μια τεράστια ποσότητα ιδεών».

Υπάρχει ένας συνδετικός κρίκος, ένας κοινός παρανομαστής μεταξύ design, επίπλων και γλυπτικής; Τι είναι αυτό που ξεχωρίζει τις τρεις αυτές πρακτικές;

«Όταν έκανα την αναδρομική μου έκθεση στο Κέντρο Πομπιντού (2008-2009) και στο MoMA (2009), την ονόμασα “No Discipline” (Καμιά πρακτική/πειθαρχία). Δεν ανήκω αποκλειστικά σε μία συγκεκριμένη κατηγορία. Εννοώ, κάνω κάτι και αφήνω στους άλλους να πουν αν είναι τέχνη ή design. Εμένα, δεν με ενδιαφέρει. Ξέρετε, ο Όσκαρ Ουάιλντ είχε πει ότι η τέχνη δεν πρέπει να είναι λειτουργική. Ευχαριστώ, αλλά δεν χρειάζομαι αυτή τη συμβουλή του.

Προτιμώ κάτι άλλο που είπε ο Όσκαρ Ουάιλντ, ότι υπάρχουν δύο τύποι ανθρώπων στον κόσμο: οι γοητευτικοί και οι βαρετοί. Βλέπω το ίδιο πράγμα και στα αντικείμενα: υπάρχουν συναρπαστικά, γοητευτικά αντικείμενα και βαρετά αντικείμενα. Είτε είναι τέχνη είτε design, δεν είναι δικό μου πρόβλημα. Κατά τη γνώμη μου, δεν υπάρχουν όρια, «σύνορα». Δεν πιστεύω στα σύνορα. Οπότε δεν υπάρχει τίποτα να σπάσω. Ετοιμάζω τώρα ένα έργο που θα παρουσιάσω στη Βασιλική Ακαδημία (Royal Academy), στην καλοκαιρινή έκθεση. Είναι ένα τεστ όρασης. Πήρα διάφορα αποσπάσματα. Ένα από αυτά είναι του Marcel Duchamp που λέει ότι δεν υπάρχει λύση, επειδή δεν υπάρχει πρόβλημα. Eννοώ ότι δεν βλέπω τα όρια. Οπότε δεν υπάρχει τίποτα να σπάσω».

Η έκθεση «Ron Arad, 1992-2026» στην Opera Gallery του Μονακό παρουσιάζεται στο πλαίσιο της Εβδομάδας Τέχνης του Πριγκιπάτου. Διαρκεί μέχρι τις 28 Μαΐου.

Ron Arad

Γεννήθηκε στο Τελ Αβίβ το 1951. Σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Ιερουσαλήμ και στην Architectural Association του Λονδίνου. Το 1981, ο Arad ίδρυσε μαζί με την Caroline Thorman το στούντιο deisgn και παραγωγής One Off. Tο 1989 ίδρυσε το αρχιτεκτονικό και σχεδιαστικό γραφείο Ron Arad Associates. Το 2008 ιδρύθηκε το Ron Arad Architects παράλληλα με το Ron Arad Associates. Από το 1994 έως το 1999 ίδρυσε το Ron Arad Studio, μια κέντρο design και παραγωγής στο Κόμο της Ιταλίας.

Διετέλεσε Καθηγητής Σχεδιασμού Προϊόντων στο Royal College of Art του Λονδίνου από το 1997 έως το 2009, οπότε και ανακηρύχθηκε επίτιμος καθηγητής. Bραβεύθηκε με το Μετάλλιο της London Design Week το 2011 για την σχεδιαστική του αριστεία και έγινε μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας Τεχνών το 2013.

Το 2008, η αναδρομική έκθεσή του «No Discipline» άνοιξε στο Κέντρο Πομπιντού στο Παρίσι, πριν μεταφερθεί στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Νέας Υόρκης το 2009. Τον επόμενο χρόνο, αυτός ήταν το θέμα της «Restless», μιας άλλης αναδρομικής έκθεσης στο Barbican Centre στο Λονδίνο.

Η εγκατάστασή του Curtain Call, που αποτελείται από χιλιάδες ράβδους σιλικόνης που κρέμονται από έναν δακτύλιο πάνω από το κεφάλι για να δημιουργήσουν μια οθόνη που μοιάζει με κουρτίνα, έκανε το ντεμπούτο της στο Roundhouse στο Λονδίνο το 2011, πριν ταξιδέψει στο Μουσείο του Ισραήλ στην Ιερουσαλήμ και αργότερα στη Σιγκαπούρη και τη Βαλένθια.

Ο συνεχής πειραματισμός του Ron Arad με τις δυνατότητες υλικών όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο ή το πολυαμίδιο και η ριζοσπαστική του επανεξέταση της μορφής και της δομής των επίπλων τον έχουν φέρει στην πρώτη γραμμή του σύγχρονου design και της αρχιτεκτονικής.

Παράλληλα με το έργο του στο στούντιο σε περιορισμένη έκδοση, ο Arad σχεδιάζει για πολλές κορυφαίες διεθνείς εταιρείες, όπως οι Kartell, Vitra, Moroso, Fiam, Driade, Alessi, Cappellini, Cassina, WMF και Magis, μεταξύ πολλών άλλων.

Έργα του Arad βρίσκονται σε δημόσιες συλλογές σε όλο τον κόσμο, μεταξύ των οποίων το Metropolitan Museum of Art στη Νέα Υόρκη, το Musée d’Art Moderne και το Musée des Arts Décoratifs στο Παρίσι, το Musée des Beaux-Arts de Montréal και το Victoria and Albert Museum στο Λονδίνο. Έχει επίσης σχεδιάσει διάφορες δημόσιες εγκαταστάσεις, μερικές από τις οποίες μπορούν να δουν οι επισκέπτες στο Τελ Αβίβ, τη Σεούλ, το Τορόντο, την Ιαπωνία και το Λονδίνο. Έχει συνεργαστεί με μάρκες όπως η Adidas, η Samsung, η Kenzo, η Fiat, η LG, ο Yohji Yamamoto, η Ruinart και πολλές άλλες.