Κοντά στο Πράοβο στη Σερβία, σε χαμηλή στάθμη αναδύονται από το νερό λείψανα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Στην κοίτη του ποταμού βρίσκονται ναυάγια γερμανικών πολεμικών πλοίων, που τα πληρώματά τους βύθισαν το 1944 υποχωρώντας από τον Κόκκινο Στρατό.
Η παρατεταμένη ζέστη ρίχνει τη στάθμη του Δούναβη σε πολλά σημεία. Έτσι έρχονται στην επιφάνεια λείψανα περασμένων εποχών. Στην περιοχή Πράχοβο της Σερβίας γίνονται κάθε χρόνο ορατά πολλά ναυάγια γερμανικών πολεμικών πλοίων· ορισμένα από αυτά πρόκειται να ανελκυστούν τα επόμενα χρόνια, ενώ άλλα έχουν ήδη μεταφερθεί στην ξηρά. Πρώτη για το ζήτημα έγραψε αυτή την εβδομάδα η επιθεώρηση «Focus».
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μάρτυρες της προέλασης του Κόκκινου Στρατού
Η ιστορία των ναυαγίων ξεκινά πριν από περισσότερα από 80 χρόνια, προς το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Το φθινόπωρο του 1944 η Βέρμαχτ υποχωρεί μπροστά στον προελαύνοντα Κόκκινο Στρατό, στην ξηρά και στο νερό. Οι στρατιώτες του Χίτλερ έχουν εντολή να μην αφήσουν στον εχθρό κανένα χρήσιμο πολεμικό υλικό. Η εντολή αυτή ισχύει και για τις μοίρες του πολεμικού ναυτικού στον δεύτερο μεγαλύτερο ποταμό της Ευρώπης. Έτσι τα πληρώματα βυθίζουν τα πλοία τους στον Δούναβη.
Το σχέδιο είναι να φράξουν με τα ναυάγια τη ναυσιπλοϊκή οδό και έτσι να κλείσουν στον Κόκκινο Στρατό τη δίοδο προς τα ανάντη του Δούναβη. Η παρεμβολή αυτή εξακολουθεί να λειτουργεί μέχρι σήμερα.
Ήδη σε προηγούμενα καλοκαίρια με καύσωνα η πτώση της στάθμης του Δούναβη είχε αποκαλύψει ορισμένα από τα ναυάγια, όπως τον Αύγουστο του 2022. Στη συνέχεια, ένα έργο που υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του Επενδυτικού Πλαισίου για τα Δυτικά Βαλκάνια(WBIF) ξεκινά την ανέλκυση 21 ιδιαίτερα εμποδιστικών ναυαγίων.
200 ναυάγια, επικίνδυνη ανέλκυση
Στρατηγικός εταίρος του επενδυτικού πλαισίου είναι η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ). Σύμφωνα με την ΕΤΕπ, ορισμένα από τα υπολείμματα σε ένα στενό τμήμα του Δούναβη μήκους πέντε χιλιομέτρων έχουν ήδη ανελκυσθεί το 2024. Τραβήχτηκαν με σκοινιά έξω από το ποτάμι και καθαρίστηκαν από τη λάσπη. Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε την ίδια χρονιά στην ιστοσελίδα της ΕΤΕπ, παρατίθεται δήλωση του τότε Σέρβου υφυπουργού Κατασκευών, Μεταφορών και Υποδομών:
Με βάση τα τότε στοιχεία της ΕΤΕπ, οι εργασίες αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το 2028. Πριν από την έναρξη της ανέλκυσης, στον βυθό του Δούναβη υπολογίζεται ότι βρίσκονταν περίπου 200 πλωτά μέσα, ανάμεσά τους κατεστραμμένα φορτηγά πλοία, ρυμουλκά και φορτηγίδες.
Ιδιαίτερα απαιτητική θεωρείται η ανέλκυση οπλισμένων σκαφών διαφόρων στρατιωτικών δυνάμεων. Σύμφωνα με την ΕΤΕπ, σε ορισμένα πλοία ενδέχεται να παραμένουν πυρομαχικά, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει εκρήξεις κατά τις εργασίες ανέλκυσης.
Τα ναυάγια προκαλούν ετήσιες απώλειες εκατομμυρίων ευρώ
Η ανέλκυση των πρώτων 21 ναυαγίων, σύμφωνα με την τράπεζα, εξυπηρετεί και οικονομικούς λόγους. Τα συντρίμμια προκαλούσαν σημαντικές καθυστερήσεις στη μεταφορά εμπορευμάτων. Έτσι η Σερβία εκτιμάται ότι έχανε κάθε χρόνο περίπου πέντε εκατομμύρια ευρώ.
Σύμφωνα με τον Μπάνιατς, για την ανέλκυση των πλοίων προβλέπεται η χρήση δυτών, καθώς και αντλιών για την απομάκρυνση άμμου και ιλύος. Ορισμένα ναυάγια όμως τα χαρακτήρισε υπερβολικά μεγάλα για τέτοιου είδους εργασίες. Κάποια έμειναν στο ποτάμι και θάφτηκαν βαθύτερα στην κοίτη, ώστε να μην εμποδίζουν πλέον τη ναυσιπλοΐα.
Τον Ιούλιο του 2024 η ΕΤΕπ ενέκρινε επιχορήγηση 16 εκατομμυρίων ευρώ για το έργο, με στόχο να καταστήσει πιο ανταγωνιστική στο μέλλον τη ναυσιπλοΐα εσωτερικών υδάτων στη Σερβία και στην ευρύτερη περιοχή. Το έργο εντάσσεται στο Οικονομικό και Επενδυτικό Σχέδιο για τα Δυτικά Βαλκάνια, συνολικού ύψους 30 δισ. ευρώ, το οποίο, σύμφωνα με την ΕΤΕπ, αποσκοπεί επίσης στη μεταφορά μεγαλύτερου όγκου εμπορευμάτων από τον δρόμο στο ποτάμι.