Πρόσκληση υποβολής προσφορών για τη δημιουργία έως και επτά «γιγάντιων εργοστασίων» τεχνητής νοημοσύνης (AI Gigafactories) σε ολόκληρη την Ευρώπη
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκήρυξε πρόσκληση υποβολής προσφορών για τη δημιουργία έως και επτά «γιγαντιαίων εργοστασίων» τεχνητής νοημοσύνης (AI Gigafactories) σε ολόκληρη την Ευρώπη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το φιλόδοξο τεχνολογικό εγχείρημα των Βρυξελλών έχει στόχο την δημιουργία υποδομών για την εκπαίδευση προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης ώστε η Ευρώπη να καλύψει το χαμένο έδαφος έναντι των παγκόσμιων τεχνολογικών ανταγωνιστών της.
Τα AI gigafactories είναι υπολογιστικές εγκαταστάσεις ευρείας κλίμακας, εξοπλισμένες με υπερσύγχρονα, υψηλής εξειδίκευσης τσιπ, σχεδιασμένα για την εκπαίδευση της επόμενης γενιάς τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης – ιδίως των πιο προηγμένων μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, που χρειάζονται επεξεργασία τρισεκατομμυρίων σημείων δεδομένων.
Η κίνηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη πρωτοβουλία για την τεχνολογική κυριαρχία με στόχο να μειωθεί η εξάρτηση της ΕΕ από ξένους προμηθευτές υπηρεσιών cloud και μικρο-τσιπ.
Η παγκόσμια κούρσα για την ανάπτυξη ολοένα και ισχυρότερων μοντέλων, με στόχο τεχνολογικά άλματα τόσο στον οικονομικό όσο και στον στρατιωτικό τομέα, έχει προκαλέσει μια παράλληλη κούρσα για την κατασκευή των υποδομών που τα στηρίζουν. Τεράστια έργα κέντρων δεδομένων βρίσκονται ήδη σε πλήρη εξέλιξη στις ΗΠΑ και την Κίνα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε στο AI Action Summit στο Παρίσι, τον Φεβρουάριο του 2025, σχέδιο για την κατασκευή AI gigafactories στην Ευρώπη, με την φιλοδοξία να επαναλάβει την επιτυχία του εργαστηρίου CERN στη Γενεύη.
Έκτοτε, η πρωτοβουλία έχει προσελκύσει σημαντικό ενδιαφέρον από εκπροσώπους της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, με 76 πιθανά κοινοπρακτικά σχήματα να δηλώνουν ενδιαφέρον για την υποβολή προσφορών.
Για να ανταποκριθεί σε αυτή τη ζήτηση από τον ιδιωτικό τομέα και παράλληλα να εξασφαλίσει εύλογη γεωγραφική κατανομή των υποδομών, η Επιτροπή διεύρυνε το αρχικό της πλάνο από τέσσερα ή πέντε gigafactories σε έως και επτά.
Την ίδια στιγμή, η Επιτροπή δέχεται κριτική για τις επανειλημμένες καθυστερήσεις της πρωτοβουλίας, οι οποίες υποβιβάζουν την Ευρώπη σε σημείο που να υπονομεύει τη δική της ρητορική για την ανάγκη να καλύψει επειγόντως την απόσταση από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Η διαδικασία προμηθειών έχει ήδη χωριστεί σε δύο διαδοχικές φάσεις, με κλιμακωτή προσέγγιση που αποσκοπεί στην σταδιακή ενίσχυση της δυναμικότητας τα επόμενα έξι χρόνια.
Ο κατακερματισμός οφείλεται κυρίως στην έλλειψη διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων. Αφού αρχικά εμφανιζόταν διατεθειμένη να δημιουργήσει ταμείο 20 δισ. ευρώ για τα gigafactories, η Επιτροπή έχει σταδιακά περιορίσει τις χρηματοδοτικές της δεσμεύσεις.
Το μερίδιο της δημόσιας χρηματοδότησης στο έργο μειώθηκε σε περίπου ένα τρίτο της συνολικής επένδυσης, με τα υπόλοιπα δύο τρίτα να προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα – και από το ευρωπαϊκό τρίτο, μόνο το μισό θα καλυφθεί από τις Βρυξέλλες, με το υπόλοιπο να δίνεται από τις χώρες της ΕΕ που θα στηρίξουν το σχέδιο.
Οι Βρυξέλλες αναμένεται να συνεισφέρουν περίπου 5 δισ. ευρώ, άλλα 5 δισ. ευρώ να προέλθουν από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και περίπου 20 δισ. ευρώ από ιδιωτικές επενδύσεις.
Με βάση όμως τον ισχύοντα προϋπολογισμό, οι Βρυξέλλες μπορούν να δεσμεύσουν μόλις 1 δισ. ευρώ, με τα υπόλοιπα να αναμένονται από το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) – το οποίο παραμένει μεταβαλλόμενο, καθώς εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διαπραγματεύσεων μεταξύ των κρατών μελών.
«Δεν μπορούμε να προδικάσουμε τις αποφάσεις για το επόμενο ΠΔΠ. Σας δώσαμε την καλύτερη εκτίμησή μας για το πόσα χρήματα θα έχουμε από το επόμενο ΠΔΠ ώστε να μπορέσουμε να στηρίξουμε τη δεύτερη φάση», ανέφερε ανώτερος αξιωματούχος της Επιτροπής.
Σε αντάλλαγμα για τη δημόσια συνεισφορά τους, η ΕΕ και τα κράτη μέλη που θα στηρίξουν το σχέδιο θα λάβουν αναλογικό μερίδιο πρόσβασης σε υπολογιστική ισχύ, την οποία θα μπορούν να διαθέτουν σε δημόσια έργα, ερευνητικά κέντρα και εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης της επιλογής τους.
Όλα τα λειτουργικά κόστη θα βαρύνουν τους ιδιωτικούς φορείς που συμμετέχουν, με τους αξιωματούχους της ΕΕ να επιμένουν ότι τα έργα πρέπει να είναι οικονομικά βιώσιμα μέσω της ανάπτυξης δικών τους εμπορικών υπηρεσιών, δεδομένου ότι η πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ για ΤΝ παραμένει σπάνια και πολύτιμη.
Τέτοιου είδους μεγάλα έργα υποδομών έχουν δεχθεί κριτική στο παρελθόν, καθώς τείνουν να ευνοούν τα κράτη μέλη με τις ισχυρότερες δημοσιονομικές δυνατότητες.
Η Ελλάδα στην πρωτοπορία
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στα δεκαοκτώ κράτη-μέλη που έχουν υπογράψει τη συμφωνία κοινών προμηθειών με την Κοινή Επιχείρηση EuroHPC, μαζί με Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Πολωνία, Ιρλανδία, τις χώρες της Βαλτικής και τις σκανδιναβικές.
Οι συμμετέχουσες χώρες θα συγχρηματοδοτήσουν το εγχείρημα, με τα κράτη-μέλη να καλύπτουν αντίστοιχο ποσό με εκείνο της ενωσιακής χρηματοδότησης.
Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα φιλοξενεί ήδη το «Pharos», ένα από τα νέα AI Factories του EuroHPC, γεγονός που της προσδίδει προϋπάρχουσα τεχνική βάση στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική υπερυπολογιστικής.
Είναι δυνατά τόσο σχήματα μιας χώρας όσο και πολυεθνικές κοινοπραξίες, ενώ το Παρίσι έχει ήδη δηλώσει (πηγή στα Αγγλικά) ότι προτίθεται να προχωρήσει μόνο του.
Μια ακόμη επαναλαμβανόμενη κριτική προς τις Βρυξέλλες είναι ότι, ενώ τα gigafactories στοχεύουν στη δημιουργία κυρίαρχης ευρωπαϊκής υποδομής, η ΕΕ εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ξένους προμηθευτές εξειδικευμένων τσιπ τεχνητής νοημοσύνης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή έχει υπογράψει μνημόνια κατανόησης με τρεις κατασκευαστές τσιπ: τη Nvidia, την AMD και την Qualcomm. Στα κριτήρια αξιολόγησης των προσφορών περιλαμβάνονται επίσης μέτρα για την αποφυγή πιθανών φαινομένων εγκλωβισμού από προμηθευτές.
«Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι θέλουμε να ενισχύσουμε τις ευρωπαϊκές δυνατότητες, αλλά πρέπει ταυτόχρονα να αναγνωρίσουμε ότι θέλουμε να κάνουμε και κάποια πράγματα στην τεχνητή νοημοσύνη τώρα. Πρόκειται λοιπόν για την εύρεση της σωστής ισορροπίας», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ.
Τα επιλεγμένα έργα αναμένεται να ξεκινήσουν την φυσική κατασκευή των gigafactories στις αρχές του 2027, με τις εγκαταστάσεις να τίθενται σε λειτουργία έως τα μέσα του 2028.