Συνέντευξη Gijs Schilthuis : Τα μέτρα για επαρκή και πιο φθηνά τρόφιμα στην Ευρώπη

Ο Gijs Schilthuis μετείχε στο 5ο διεθνές συνέδριο αγροτεχνολογίας AgriBusiness Forum 2022
Ο Gijs Schilthuis μετείχε στο 5ο διεθνές συνέδριο αγροτεχνολογίας AgriBusiness Forum 2022   -   Πνευματικά Δικαιώματα  euronews hellas
Από Συμέλα Τουχτίδου  & κάμερα: Γιάννης Δόλας

Από τις αρχές του 2023, τίθεται σε εφαρμογή η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική, συνολικού προϋπολογισμού 270 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2023-2027. Θα εφαρμοστεί με βάση το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο που έχει εκπονήσει κάθε κράτος - μέλος, μετά από διαβουλεύσεις με τους εμπλεκόμενους φορείς. Στις 21 Νοεμβρίου, οι Βρυξέλλες έδωσαν το «πράσινο φως» στο Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο της Ελλάδας, ο προϋπολογισμός του οποίου ανέρχεται σε 13,4 δισεκατομμύρια ευρώ.

Στόχος της νέας ΚΑΠ είναι να στρέψει την αγροτική παραγωγή σε πιο βιώσιμες μεθόδους, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η επάρκεια των τροφίμων.

Ο επικεφαλής της Μονάδος Στρατηγικής Πολιτικής της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Χάις Σχίλθουις, εξηγεί στο euronews πώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απαντά στις συνεχείς αυξήσεις των τιμών των τροφίμων και πώς οι νέες πολιτικές θα πετύχουν το στόχο της βιώσιμης αλλά και ποιοτικής αγροτικής παραγωγής.

Η πρώτη ερώτηση αφορά στον πόλεμο στην Ουκρανία και τις διαταρχές στις αλυσίδες προμηθειών που συνεχίζονται. Μήπως θέτουν κίνδυνο έλλειψης τροφίμων στην Ευρώπη;

«Είναι μία πολύ καλή ερώτηση και η απάντηση είναι «όχι.» Έχουμε δει ότι οι προμήθειες τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι επαρκείς και αυτό συνεχίζουμε να διαπιστώνουμε. Η Ευρώπη είναι αυτάρκης σε μία μεγάλη λίστα προϊόντων. Υπάρχει, όμως, ο κίνδυνος υψηλών τιμών στα τρόφιμα, ο υψηλός πληθωρισμός των τροφίμων. Η επισιτιστική ασφάλεια δεν περιορίζεται μόνο στο να υπάρχουν αρκετά τρόφιμα, αλλά να είναι αυτά τα τρόφιμα προσιτά για τους καταναλωτές. Αυτό είναι που μας προκαλεί ανησυχία. Διαπιστώνουμε ότι σε αρκετά κράτη – μέλη οι τιμές των τροφίμων έχουν αυξηθεί σημαντικά.»

Υπάρχει τρόπος να αντισταφεί η τάση των συνεχών ανατιμήσεων;

«Πρέπει να αντιμετωπίσουμε τις αιτίες αυτών των ανατιμήσεων. Εν μέρει οφείλονται στην ενεργειακή κρίση και – όπως γνωρίζετε- η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει πολλές προσπάθειες για να μειωθεί σταδιακά το κόστος της ενέργειας και για να διασφαλίσει τις ενεργειακές προμήθειες. Αυτά τα μέτρα, με τη σειρά τους, θα επιδράσουν και στην αγορά τροφίμων.

Η δεύτερη αιτία των ανατιμήσεων στα τρόφιμα είναι η αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές εμπορευμάτων. Όταν διασφαλίσουμε ότι θα υπάρχει μεγαλύτερη σταθερότητα στις διεθνείς προμήθειες τροφίμων, για παράδειγμα χάρη στις εξαγωγές ουκρανικών σιτηρών μέσω της Μαύρης Θάλασσας ή των ευρωπαϊκών διαδρόμων αλληλεγγύης, αυτό θα μειώσει την πίεση στις διεθνείς αγορές και κατά συνέπεια τις διεθνείς τιμές των εμπορευμάτων. Αυτό θα οδηγήσει και σε μείωση των τιμών λιανικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Συνεργαζόμαστε με τους διεθνείς μας εταίρους για αυτό. Επίσης, λάβαμε την απόφαση να επιτρέψουμε να καλλιεργηθούν το 2023 κάποιες περιοχές που επρόκειτο να δοθούν για την ανάπτυξη βιοποικιλότητας. Έτσι, συμβάλλουμε και εμείς για να διασφαλίσουμε ότι υπάρχουν αρκετές προμήθειες και να έρθει ηρεμία στις διεθνείς αγορές τροφίμων.»

Θέλω να επιμείνω λίγο σε αυτό. Προφανώς μία λύση του προβλήματος είναι η αύξηση της αγροτικής παραγωγής. Πώς θα επηρεάσει τις αποδόσεις των καλλιεργειών η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική που θα εφαρμοστεί από το νέο έτος; Υπάρχει κίνδυνος να μειωθεί η αγροτική παραγωγή;

«Όχι, δεν το πιστεύω. Πιστεύω ότι η νέα ΚΑΠ παρέχει πέντε έτη σταθερότητας, γιατί θα εφαρμοστεί μέσα από Στρατηγικά Σχέδια που έχουν έναν ορίζονται πενταετίας. Τα περισσότερα εθνικά Στρατηγικά Σχέδια των κρατών μελών έχουν εγκριθεί και τα υπόλοιπα θα εγκριθούν σύντομα. Με αυτόν τον τρόπο παρέχουμε βεβαιότητα στους αγρότες ότι θα λαμβάνουν οικονομικές ενισχύσεις με βάση την παραγωγή τους. Από την άλλη, η νέα ΚΑΠ θα φέρει αλλαγές για τους αγρότες, θα τους δώσουμε κίνητρα για να ακολουθούν πιο βιώσιμους τρόπους παραγωγής. Μία από τις μεγάλες προκλήσεις του μέλλοντος είναι να διασφαλίσουμε τη συνεχιζόμενη παραγωγή από την πλευρά της βιωσιμότητας. Χρειαζόμαστε προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Τα Εθνικά Σχέδια θα βοηθήσουν τους αγρότες να προσαρμοστούν στις αλλαγές που απαιτούνται. Άρα, συνολικά, αυτά τα εθνικά Στρατηγικά Σχέδια θα παρέχουν βεβαιότητα στους αγρότες, θα τους βοηθήσουν να προσαρμοστούν, αλλά και να καινοτομήσουν. Για παράδειγμα, η γεωργία ακριβείας μπορεί- από τη μία πλευρά- να αυξήσει τις αποδόσεις των καλλιεργειών και παράλληλα να μειώσει την εξάρτηση από εφόδια, κυρίως τώρα που έχουμε την ενεργειακή κρίση.»

Υπάρχουν επικρίσεις ότι η πράσινη μετάβαση στον αγροτικό κλάδο κινδυνεύει να προκαλέσει τα ίδια αποτελέσματα με αυτά στον ενεργειακό κλάδο, δηλαδή την πιθανότητα έλλειψεις αρκετών προμηθειών. Πώς απαντάτε σε αυτή την κριτική;

«Η κριτική αυτή συνδέεται τη συζήτηση για το ποιες θα είναι οι επιπτώσεις αν μειωθεί δραστικά η χρήση φυτοφαρμάκων, χωρίς να δίνεται άλλη εναλλακτική λύση. Προφανώς, δεν είναι αυτό το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Δεν είναι αυτό που προσβεύει η στρατηγική Farm2Fork. Ναι, πιστεύουμε ότι πρέπει να μειωθεί η χρήση λιπασμάτων, γιατί θέλουμε να αποφύγουμε την καταστροφή του περιβάλλοντος. Για αυτό, χρειάζεται να επιστρατεύσουμε την χρήση τεχνολογιών ακρίβειας. Ναι, θέλουμε να μειώσουμε την χρήση αντιβιοτικών, όχι για να μειώσουμε την παραγωγή αλλά για να μειωθεί η αντίσταση στα βακτήρια.»

Υπάρχουν όμως αρκετά υποκατάστατα;

«Για τα αντιβιοτικά υπάρχουν, ξεκάθαρα. Υπάρχουν παραδείγματα κρατών – μελών όπου έχει μειωθεί δραστικά η χρήση αντιβιοτικών χωρίς να μειωθεί το επίπεδο παραγωγής. Με την γεωργία ακριβείας και τις νέες τεχνολογίες μπορούμε να μειώσουμε την χρήση επιβλαβών ουσιών χωρίς να θέσουμε σε κίνδυνο την παραγωγή. Υπάρχει, επίσης, η πρόκληση της προστασίας των καλλιεργειών. Εξαρτόμαστε πολύ από τα φυτοφάρμακα και δεν έχουμε ακόμα όλα τα εργαλεία για να βοηθήσουμε τους αγρότες. Όμως, λαμβάνουμε μέτρα για αυτό, επιτρέποντας για παράδειγμα την κυκλοφορία βιολογικών αντισηπτικών στην αγορά. Το επόμενο έτος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρουσιάσει πρόταση για να επιτραπούν οι Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές στην ευρωπαϊκή αγορά. Εργαζόμαστε πάνω στις εναλλακτικές λύσεις που χρειάζονται οι αγρότες. Και δεν είναι ένα θέμα που πρέπει να τελειώσουμε αύριο, η Πράσινη Συμφωνία δεν είναι για αύριο. Όταν οι αγρότες ρωτάνε πού κατευθύνεται αυτή η πολιτική, απαντάμε ότι θα χρησιμοποιούμε λιγότερα εφόδια αλλά δε θα μειώσουμε την παραγωγή. Είμαστε 8 δισεκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη. Άρα πρέπει να παράγουμε αρκετό φαγητό. Αλλά πρέπει να το παράγουμε βιώσιμα, για αυτό χρειαζόμαστε τη νέα ΚΑΠ.»

Τι ρόλο μπορεί να παίξει η Ελλάδα σε αυτή τη μετάβαση;

«Πιστεύω ότι οι Έλληνες αγρότες είναι σε πολύ καλή θέση για να παράγουν ποιοτικά προϊόντα και για να δείξουν πώς θα γίνει η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Η κλιματική αλλαγή έχει δείξει εμπροσθοβαρώς τις επιπτώσεις της. Επίσης, η Πράσινη Μετάβαση δεν αφορά μόνο στο παρόν καλάθι τροφίμων. Αφορά και στην αλλαγή των διατροφικών συνηθειών. Η μεσογειακή διατροφή είναι ένα παράδειγμα υγιεινής διατροφής. Οι Έλληνες αγρότες έχουν τη δυνατότητα να δείξουν στην ευρωπαϊκή αγορά ότι παράγουν ένα καλάθι υγιεινών προϊόντων.» 

H νέα Ελληνική ΚΑΠ

Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση της Ε. Επιτροπής μετά την έγκριση του Ελληνικού Στρατηγικού Σχεδίου, «το Σχέδιο της Ελλάδας θα βελτιώσει τη βιωσιμότητα των μικρομεσαίων εκμεταλλεύσεων, που αντιπροσωπεύουν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής γεωργίας. Αυτό θα γίνει με τη βοήθεια στοχευμένης εισοδηματικής στήριξης και πρόσθετης αναδιανεμητικής πληρωμής. Για να αντιμετωπιστεί η πρόκληση της ανανέωσης των γενεών, περισσότεροι από 65.000 νέοι αγρότες (κάτω των 40 ετών) θα λάβουν ειδική υποστήριξη για τη δημιουργία της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας. Θα λάβουν επίσης πρόσθετη εισοδηματική στήριξη για να εξασφαλίσουν επαρκές εισόδημα και να διευκολύνουν την πρόσβαση σε πιστώσεις και γη. Επιπλέον, η στήριξη της ΚΑΠ αναμένεται να δημιουργήσει περισσότερες από 70.000 νέες θέσεις εργασίας σε αγροτικές περιοχές. 

Το Ελληνικό Σχέδιο στοχεύει στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της γεωργίας και στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των φυσικών πόρων. Περίπου 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ της στήριξης της ΚΑΠ θα στοχεύουν στον διπλασιασμό της συνολικής γεωργικής γης στη βιολογική γεωργία έως το τέλος της περιόδου προγραμματισμού.»