Η απώλεια ενδιαιτημάτων, η αποψίλωση των δασών, το παράνομο εμπόριο άγριας ζωής και η κλιματική αλλαγή ωθούν αυτά τα μοναδικά είδη προς την εξαφάνιση.
Οι περιβαλλοντολόγοι προειδοποιούν ότι ο κόσμος «δεν έχει πια την πολυτέλεια» να καθυστερεί τη δράση για το κλίμα που απαιτείται για την προστασία και την αποκατάσταση των φυσικών θαυμάτων του πλανήτη μας.
Σήμερα (7 Ιανουαρίου), η διεθνής οργάνωση για τη φύση Fauna & Flora παρουσίασε τη λίστα «Είδη υπό παρακολούθηση 2026», αναδεικνύοντας ορισμένα από τα «παράξενα και θαυμαστά» πλάσματα που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον.
Kirsitian Teleki, CEO της Fauna & Flora, λέει ότι η λίστα προσφέρει εικόνα για τις «μεγάλες προκλήσεις» που αντιμετωπίζουν μερικά από τα πιο ευάλωτα είδη του πλανήτη, όπως η απώλεια ενδιαιτημάτων, η αποψίλωση, το παράνομο εμπόριο άγριας ζωής και η κλιματική κρίση.
«Ρίχνει επίσης φως στα παράξενα και θαυμαστά φυτά και ζώα που εργαζόμαστε να προστατεύσουμε, καθώς και στους εμπνευσμένους ανθρώπους και εταίρους με τους οποίους συνεργάζεται η Fauna & Flora ανά τον κόσμο για την υλοποίηση αποτελεσματικής δράσης διατήρησης», προσθέτει. «Σε δύσκολους καιρούς, αποτελεί φάρο ελπίδας».
Καθώς πλησιάζουμε το 2030, ορόσημο για πολλούς στόχους για τη φύση και το κλίμα, ιδού 10 είδη που μπαίνουν στη νέα χρονιά στο χείλος της εξαφάνισης.
Ευρωπαϊκό χέλι
Κάποτε κοινό σε όλη την ήπειρο, το ευρωπαϊκό χέλι κατρακυλά προς την εξαφάνιση. Τα τελευταία 25 χρόνια, ο πληθυσμός του μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει μειωθεί κατά εντυπωσιακό 95%.
Οι ειδικοί αποδίδουν την ευθύνη στην υπεραλίευση, που τροφοδοτήθηκε από το κάποτε δημοφιλές πιάτο χελιού σε ζελέ, αλλά και στη ρύπανση, τον κατακερματισμό των οικοτόπων και το παράνομο εμπόριο.
Ίσως να μην δείχνουν χαριτωμένα, αλλά οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτά τα φιδίσια πλάσματα παίζουν «καθοριστικό ρόλο» στα γλυκά και παράκτια οικοσυστήματα, αποτελώντας πλούσια πηγή ενέργειας για βίδρες, βοταρούς και άλλα ιχθυοφάγα ζώα.
«Η εξαφάνισή τους θα είχε ολέθριες συνέπειες», προειδοποιεί η Fauna & Flora. «Αφού εντοπίσαμε πρόσφατα ευρωπαϊκά χέλια κατά την παρακολούθηση γλυκών υδάτων στη Γεωργία (όπου δεν είχαν καταγραφεί εδώ και καιρό), θα πραγματοποιήσουμε το 2026 περαιτέρω έρευνα για αυτό το αινιγματικό και κρισίμως απειλούμενο ψάρι».
Γίββωνας Καο-βιτ
Πήρε το όνομά του από την ιδιαίτερη φωνή του· ο γίββωνας Καο-βιτ είναι ο δεύτερος πιο σπάνιος πρωτεύων στον κόσμο. Οι επιστήμονες φοβήθηκαν ότι το είδος είχε εξαφανιστεί, μέχρι την εκ νέου ανακάλυψή του το 2002.
Σήμερα έχουν απομείνει περίπου 74. Η Fauna & Flora αναφέρει ότι ο κρισίμως κινδυνεύων γίββωνας διατρέχει «υπέρμετρο κίνδυνο λόγω απώλειας γενετικής ποικιλότητας, αιμομιξίας και απρόβλεπτων καταστροφών».
Μια απογραφή το 2026 φιλοδοξεί να επαληθεύσει αν οι προσπάθειες διατήρησης που εφαρμόζει η οργάνωση βοήθησαν στην αποκατάσταση των οικοτόπων και στην αύξηση του πληθυσμού.
Ψυχεδελική τίγρη της γης (ινδική ταραντούλα-ουράνιο τόξο)
Εντοπίζεται αποκλειστικά στα τροπικά δάση των νότιων Δυτικών Γκατς στην Κεράλα της Ινδίας. Αυτή η εντυπωσιακή αράχνη σφύζει από χρώμα και μεταλλική, ιριδίζουσα λάμψη.
Ωστόσο, η εντυπωσιακή εμφάνισή της τροφοδοτεί την παρακμή της, καθώς η ζήτηση από το παράνομο εμπόριο κατοικιδίων συνεχίζει να πλήττει τον πληθυσμό της. Η απώλεια και η υποβάθμιση ενδιαιτημάτων έχουν επίσης ωθήσει την ινδική ταραντούλα-ουράνιο τόξο προς την εξαφάνιση.
Το Πρόγραμμα Ηγεσίας για τη Διατήρηση (CLP), μια ομάδα ειδικών στις αράχνες με γυναικεία ηγεσία, εργάζεται για να διασφαλίσει το μέλλον του είδους μέσω επιτόπιων ερευνών, δράσεων με τις τοπικές κοινότητες και εκστρατειών ευαισθητοποίησης.
Κιθαρόψαρο με μαύρο πηγούνι
Αυτό το «παράξενο και θαυμαστό» κιθαρόψαρο μοιάζει με μίγμα καρχαρία και σαλαχιού. Ξεχωρίζει αμέσως χάρη στην πεπλατυσμένη μύτη, τα πλατιά θωρακικά πτερύγια και τη μακριά ουρά με πτερύγιο.
Ιθαγενές στη Μεσόγειο και τον ανατολικό Ατλαντικό, το κιθαρόψαρο με μαύρο πηγούνι έχει καταστεί κρισίμως απειλούμενο λόγω υπεραλίευσης, καταστροφής ενδιαιτημάτων και αργών ρυθμών αναπαραγωγής.
Η Fauna & Flora εργάζεται στα ύδατα του Πράσινου Ακρωτηρίου με στόχο να ανακόψει την πτώση του πληθυσμού, ενισχύοντας δίκτυα θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών και μειώνοντας τη θνησιμότητα καρχαριών και σαλαχιών από την αλιεία.
Παγκολίνος του Τέμινκ
Αυτό το εδαφόβιο ζώο είναι το μοναδικό από τα τέσσερα είδη παγκολίνου της Αφρικής που συναντάται σε σχετικά άνυδρες περιοχές της Ανατολικής και της Νότιας Αφρικής, με καταγραφές ακόμη και τόσο βόρεια όσο το Τσαντ και το Σουδάν.
Ο παγκολίνος του Τέμινκ αναζητά τροφή «πολύ αργά και μεθοδικά», συχνά περπατώντας στα πίσω πόδια και χρησιμοποιώντας τη κοντή ουρά του ως αντίβαρο. Είναι μια συναρπαστική επίδειξη προσαρμογής, αλλά, όπως όλα τα παγκολίνα, το είδος απειλείται από το παράνομο εμπόριο για το κρέας και τα λέπια του.
Η Fauna & Flora στηρίζει τη δημιουργία μιας κλινικής κρίσεων στη Μοζαμβίκη για τη φροντίδα, αποκατάσταση και επανένταξη στη φύση διασωθέντων και τραυματισμένων παγκολίνων.
Γεράκι σακέρ
Ταχύτατο και δυνατό, το γεράκι σακέρ εκτιμάται ιδιαιτέρως από τους ιερακοθήρες εδώ και χιλιετίες, ιδίως στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, η αυξανόμενη δημοτικότητά του έχει οδηγήσει τον άγριο πληθυσμό του σε κατακόρυφη πτώση. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι έχουν απομείνει λιγότερα από 30.000 άτομα στη φύση.
Φέτος, η Fauna & Flora θα αξιολογήσει τον αντίκτυπο του εμπορίου στο είδος στην Κεντρική Ασία, με παρακολούθηση πληθυσμών και συλλογή δεδομένων για τις διεθνείς αλυσίδες εμπορίου. Τα στοιχεία αυτά θα αξιοποιηθούν για την κατάρτιση στρατηγικών διατήρησης, την ενεργοποίηση των κοινοτήτων και την ενίσχυση της εφαρμογής της νομοθεσίας.
Νεφελώδης λεοπάρδαλη
Στοχοποιημένη για τα εντυπωσιακά της σχέδια, η νεφελώδης λεοπάρδαλη έχει ωθηθεί προς την εξαφάνιση από το παράνομο εμπόριο άγριας ζωής. Διακινούνται ζωντανές ως εξωτικά κατοικίδια, ενώ τα δέρματά τους πωλούνται στη μαύρη αγορά για διακόσμηση και πολυτελή ένδυση.
Πιστεύεται ότι οι νεφελώδεις λεοπαρδάλεις στοχοποιούνται ακόμη και για τα δόντια, τα νύχια και τα οστά τους, τα οποία παρουσιάζονται ψευδώς ως μέρη τίγρης.
Φέτος, η Fauna & Flora στηρίζει περιπολίες με πρωτοβουλία των κοινοτήτων για την προστασία του απειλούμενου αιλουροειδούς στο Εθνικό Πάρκο Βιρατσέι της Καμπότζης.
Ιγκουάνα με αγκαθωτή ουρά της Ουτίλα
Πήρε το όνομά της από ένα μικρό νησί της Ονδούρας και είναι γνωστή τοπικά ως wishiwilly del suampo. Η ιγκουάνα της Ουτίλα ζει αποκλειστικά σε μανγκρόβια δάση.
Παρότι το ερπετό παραμένει κρισίμως απειλούμενο, πρόσφατη έρευνα υποδεικνύει ότι ο πληθυσμός του αυξήθηκε από περίπου 3.000 έως 6.000 σε 7.000 έως 14.000 άτομα.
Η Fauna & Flora στηρίζει τους εγχώριους εταίρους της ώστε να συνεχίσουν την προστασία και αποκατάσταση των μανγκρόβιων, από τα οποία εξαρτώνται οι ιγκουάνες.
Οχιά fer-de-lance της Αγίας Λουκίας
Ιδιαίτερα δηλητηριώδης οχιά με δυνητικά θανατηφόρο δάγκωμα, τα φίδια αυτά μπορούν να φτάσουν έως τα δύο μέτρα σε μήκος. Όπως υποδηλώνει το όνομά της, αυτή η απειλούμενη οχιά είναι ενδημική στο νησί της Αγίας Λουκίας στις Μικρές Αντίλλες.
Παρότι προκαλεί ευρέως φόβο, το ερπετό δεν είναι επιθετικό και δαγκώνει μόνο όταν απειλείται. Παρ’ όλα αυτά, η οχιά fer-de-lance της Αγίας Λουκίας συχνά θανατώνεται επί τόπου από τους ντόπιους.
Τώρα, η Fauna & Flora προσπαθεί να αλλάξει την αντίληψη για το φίδι, επιδιώκοντας να το επανατοποθετήσει από «δημόσιος εχθρός νούμερο ένα» σε σπάνιο εθνικό θησαυρό.
Άγριες τουλίπες
Δεν είναι μόνο τα ζώα που μπαίνουν στο 2026 με φθίνοντες πληθυσμούς. Οι τουλίπες καλλιεργούνται ευρέως εδώ και αιώνες, αλλά οι άγριοι πρόγονοί τους είναι ιθαγενείς στις ορεινές περιοχές της Κεντρικής Ασίας.
Συνολικά, το Καζακστάν, το Κιργιστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Τατζικιστάν φιλοξενούν 63 μοναδικά είδη τουλίπας, περισσότερα από τα μισά του παγκόσμιου συνόλου.
Ωστόσο, η υπερβόσκηση, η υπερσυλλογή, η αστικοποίηση και η κλιματική αλλαγή απειλούν τις άγριες ανθοφορίες. Αυτό οδήγησε τη Fauna & Flora να συνεργαστεί με τις τοπικές κοινότητες, ώστε να διατηρηθούν οι τοπικές παραδόσεις και ταυτόχρονα να προστατευτεί ο «εύθραυστος» οικότοπος του άνθους.