Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η κατανόηση και η αντίληψή μας για τους κινδύνους που επιτείνει η κλιματική κρίση είναι «περιορισμένες και εσφαλμένες».
Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει περισσότερο τους άλλους παρά τους ίδιους, καθώς επιστήμονες προειδοποιούν ότι η «ψυχολογική μας μεροληψία» μπορεί να αποτελεί εμπόδιο για τις προσπάθειες περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Γκέτεμποργκ στη Σουηδία ανέλυσαν πρόσφατα 83 μελέτες που αφορούσαν περισσότερους από 70.000 ανθρώπους από 17 χώρες. Σε αυτούς περιλαμβάνονται συμμετέχοντες από τις ΗΠΑ, την Ασία και την Ευρώπη.
Δημοσιευμένη στο περιοδικό Nature Sustainability, η μελέτη τους διαπίστωσε ότι οι κλιματικοί κίνδυνοι «υποτιμώνται συστηματικά», ακόμη και όταν οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν σοβαρά τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης.
Ποιους επηρεάζει η κλιματική αλλαγή;
Η ανάλυση έδειξε ότι το 65% των συμμετεχόντων αξιολόγησε την πιθανότητα να επηρεαστεί προσωπικά από την κλιματική αλλαγή ως χαμηλότερη από των άλλων, κάτι που, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, μπορεί να μειώσει τη διάθεση των ατόμων να αντιμετωπίσουν την άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη.
Λένε ότι η επιλογή της ομάδας αναφοράς παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτή τη λογική του «όχι εγώ», με τις εκτιμήσεις κινδύνου να παραμορφώνονται περισσότερο όταν οι άνθρωποι συγκρίνουν τον εαυτό τους με «τους άλλους γενικά». Αυτοί μπορεί να είναι συμπολίτες τους, η ανθρωπότητα συνολικά, αλλά και χώρες με χαμηλότερο συνολικό κλιματικό κίνδυνο.
Το φαινόμενο παρατηρήθηκε κυρίως στην Ευρώπη, παρότι η ήπειρος θερμαίνεται με ρυθμό περίπου διπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου. Πέρυσι αυτό τροφοδότησε τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων, προκαλώντας βραχυπρόθεσμες οικονομικές απώλειες τουλάχιστον 126 δισ. ευρώ και χιλιάδες νεκρούς.
Οι 81 από τις 83 μελέτες που περιλήφθηκαν στην ανάλυση έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες αξιολόγησαν τον δικό τους κίνδυνο ως χαμηλότερο από των άλλων ή χαμηλότερο από τον μέσο όρο, τόσο σε σχέση με ακραία καιρικά φαινόμενα όσο και με γενικότερους κλιματικούς κινδύνους.
«Βρήκαμε το φαινόμενο σε όλες τις μελέτες εκτός από δύο, όπου οι συμμετέχοντες ήταν αγρότες στην Κίνα και τη Νότια Κορέα που είχαν εκτεθεί άμεσα στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής», λέει ο Pär Bjälkerbring, ανώτερος λέκτορας Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ.
«Αυτό υποδηλώνει ότι η άμεση εμπειρία μειώνει το φαινόμενο.»
Μια «ψυχολογική μεροληψία» απέναντι στην κλιματική αλλαγή
Οι ερευνητές λένε ότι τα αποτελέσματά τους δείχνουν πως η κατανόησή μας των κλιματικών κινδύνων είναι «περιορισμένη και εσφαλμένη» και μπορεί να καθυστερήσει την αναγκαία κλιματική δράση.
«Ακόμη κι όταν οι άνθρωποι αναγνωρίζουν τους πραγματικούς κινδύνους που θέτει η κλιματική αλλαγή, πολλοί φαίνεται να τους αντιλαμβάνονται ως κάτι που αφορά πρωτίστως τους άλλους», λέει ο Magnus Bergquist, ανώτερος λέκτορας Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ.
«Πρόκειται για μια ψυχολογική μεροληψία που, στη χειρότερη περίπτωση, μπορεί να επιβραδύνει την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τις προσπάθειες μετριασμού.»