Σύμφωνα με επιστήμονες, η καύση ορυκτών καυσίμων συνδέεται άμεσα με τη συνεχιζόμενη οξίνιση των ωκεανών, ένα φαινόμενο σε εξέλιξη παγκοσμίως.
Οι καρχαρίες είναι οι πιο τρομεροί θηρευτές της θάλασσας και η επιβίωσή τους εξαρτάται από τα τρομερά τους δόντια που ανανεώνονται σε όλη τους τη ζωή. Ωστόσο, οι αλλαγές στη χημεία των ωκεανών θα μπορούσαν να θέσουν αυτά τα όπλα σε κίνδυνο.
Αυτό είναι το συμπέρασμα από μια μελέτη που πραγματοποίησε μια ομάδα Γερμανών επιστημόνων, οι οποίοι δοκίμασαν τις επιπτώσεις ενός πιο όξινου ωκεανού στα δόντια των καρχαριών. Οι επιστήμονες έχουν συνδέσει τις ανθρώπινες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της καύσης άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, με τη συνεχιζόμενη οξίνιση των ωκεανών.
Καθώς οι ωκεανοί γίνονται ολοένα και πιο όξινοι, τα δόντια των καρχαριών ενδέχεται να εξασθενούν δομικά και να σπάνε ευκολότερα, διαπίστωσαν οι επιστήμονες. Αυτό θα μπορούσε να αλλάξει τη θέση των μεγάλων ψαριών στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας των ωκεανών, έγραψαν.
Η θάλασσα δεν θα γεμίσει από τη μια μέρα στην άλλη με καρχαρίες χωρίς δόντια, λέει ο κύριος συγγραφέας της μελέτης, Maximilian Baum, θαλάσσιος βιολόγος στο Πανεπιστήμιο Heinrich Heine του Ντίσελντορφ. Ωστόσο, η πιθανότητα πιο αδύναμων δοντιών είναι ένας νέος κίνδυνος για τους καρχαρίες, που ήδη αντιμετωπίζουν ρύπανση, υπεραλίευση, κλιματική αλλαγή και άλλες απειλές, σημειώνει ο Baum.
«Διαπιστώσαμε ότι υπάρχει φαινόμενο διάβρωσης στα δόντια των καρχαριών», λέει ο Baum. «Ολόκληρη η οικολογική τους επιτυχία στους ωκεανούς, ως ρυθμιστές άλλων πληθυσμών, θα μπορούσε να κινδυνεύσει.»
Οι αλλαγές στο δάγκωμα των καρχαριών μπορεί να έρθουν σταδιακά
Οι ερευνητές, που δημοσίευσαν τη δουλειά τους στο περιοδικό Frontiers in Marine Science, πραγματοποίησαν τη μελέτη τους καθώς η οξίνιση των ωκεανών αποτελεί ολοένα και μεγαλύτερη προτεραιότητα για τους επιστήμονες που ασχολούνται με τη διατήρηση.
Η οξίνιση συμβαίνει όταν οι ωκεανοί απορροφούν περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα, λέει η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA). Σύμφωνα με τους Γερμανούς επιστήμονες, έως το 2300 ο ωκεανός αναμένεται να γίνει σχεδόν 10 φορές πιο όξινος σε σχέση με σήμερα.
Οι επιστήμονες πραγματοποίησαν τη μελέτη τους συλλέγοντας περισσότερα από 600 απορριμμένα δόντια από ένα ενυδρείο που φιλοξενεί καρχαρίες υφάλου με μαύρες άκρες στα πτερύγια, ένα είδος καρχαρία που ζει στον Ειρηνικό και τον Ινδικό Ωκεανό και συνήθως φτάνει σε μήκος περίπου 1,7 μέτρα. Στη συνέχεια εξέθεσαν τα δόντια σε νερό με την οξύτητα του σήμερα και με την προβλεπόμενη οξύτητα του 2300.
Τα δόντια που εκτέθηκαν στο πιο όξινο νερό υπέστησαν πολύ μεγαλύτερες φθορές, με ρωγμές και τρύπες, διάβρωση της ρίζας και αλλοίωση της ίδιας της δομής του δοντιού, γράφουν οι επιστήμονες.
Τα αποτελέσματα «δείχνουν ότι η οξίνιση των ωκεανών θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στις μορφολογικές ιδιότητες των δοντιών», σημειώνουν οι επιστήμονες.
Οι καρχαρίες παραμένουν οι κορυφαίοι θηρευτές των ωκεανών
Τα δόντια των καρχαριών είναι «εξαιρετικά εξελιγμένα όπλα, φτιαγμένα για να κόβουν σάρκα, όχι για να αντιστέκονται στην οξύτητα των ωκεανών», λέει ο Baum. Οι καρχαρίες αλλάζουν χιλιάδες δόντια στη διάρκεια της ζωής τους και αυτά είναι καθοριστικά για να μπορούν να ρυθμίζουν τους πληθυσμούς ψαριών και θαλάσσιων θηλαστικών στους ωκεανούς.
Πολλοί καρχαρίες αντιμετωπίζουν επίσης κίνδυνο εξαφάνισης, καθώς πάνω από το ένα τρίτο των ειδών καρχαριών απειλούνται σήμερα με εξαφάνιση, σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης. Ευτυχώς, οι καρχαρίες διαθέτουν ορισμένα χαρακτηριστικά που μπορούν να τους βοηθήσουν να μετριάσουν τις αρνητικές επιπτώσεις της οξίνισης των ωκεανών, λέει ο Nick Whitney, ανώτερος επιστήμονας στο Anderson Cabot Center for Ocean Life του Ενυδρείου της Νέας Αγγλίας.
Ο Whitney, που δεν συμμετείχε στη μελέτη, λέει ότι η δουλειά των επιστημόνων πάνω στα δόντια των καρχαριών ήταν αξιόπιστη. Ωστόσο, επειδή τα δόντια των καρχαριών αναπτύσσονται μέσα στους στοματικούς ιστούς τους, για ένα διάστημα θα είναι προστατευμένα από τις αλλαγές στη χημεία των ωκεανών, επισημαίνει.
Και η ιστορία μας έχει διδάξει ότι οι καρχαρίες επιβιώνουν, λέει ο Whitney.
«Υπάρχουν εδώ και 400 εκατομμύρια χρόνια και έχουν εξελιχθεί και προσαρμοστεί σε κάθε λογής μεταβαλλόμενες συνθήκες», λέει.
Η οξίνιση των ωκεανών μπορεί να αποτελεί ανησυχία, αλλά η υπεραλίευση παραμένει η μεγαλύτερη απειλή για τους καρχαρίες, λέει ο Gavin Naylor, διευθυντής του Florida Program for Shark Research στο Florida Museum of Natural History.
Η οξίνιση θα φέρει πολλές αλλαγές στους ωκεανούς
Ο Naylor και άλλοι προειδοποιούν ότι η οξίνιση των ωκεανών πράγματι θα επιφέρει πολλές απειλές για τη θάλασσα, πέρα από τους καρχαρίες. Η οξίνιση αναμένεται να είναι ιδιαίτερα επιβλαβής για τα οστρακοειδή όπως τα στρείδια και οι αχιβάδες, επειδή θα δυσκολέψει τον σχηματισμό των κελυφών τους, έχει αναφέρει η NOAA.
Θα μπορούσε επίσης να κάνει τα λέπια των ψαριών πιο αδύναμα και εύθραυστα. Είναι δύσκολο να πούμε από τώρα αν αυτό θα μπορούσε τελικά να ωφελήσει τους καρχαρίες που τρέφονται με αυτά, λέει ο Naylor.
Προς το παρόν, η οξίνιση των ωκεανών δεν μπορεί να αγνοηθεί ως απειλή που αντιμετωπίζουν οι καρχαρίες, λέει ο Baum. Ορισμένα είδη καρχαριών τα επόμενα χρόνια θα μπορούσαν να βρεθούν κοντά στην εξαφάνιση και η οξίνιση των ωκεανών μπορεί να είναι ένας από τους παράγοντες που θα το προκαλέσουν, προσθέτει.
«Η εξελικτική επιτυχία των καρχαριών εξαρτάται από τα τέλεια ανεπτυγμένα δόντια τους», λέει ο Baum.