Η ΕΕ καλείται να υιοθετήσει Σχέδιο Δράσης για φυτική διατροφή, ώστε να προωθήσει βιώσιμες επιλογές και να βοηθήσει τους αγρότες να εγκαταλείψουν κρέας και γαλακτοκομικά.
Τρόφιμα επιβαρυντικά για το κλίμα, όπως το κόκκινο κρέας, στηρίζονται γενναία από επιδοτήσεις της ΕΕ, σε αυτό που έχει χαρακτηριστεί ως «σκανδαλώδης» χρήση των χρημάτων των φορολογουμένων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μια νέα έκθεση της φιλανθρωπικής οργάνωσης Foodrise διαπίστωσε ότι η κοινή αγροτική πολιτική (ΚΑΠ) της ΕΕ κατεύθυνε περισσότερες επιδοτήσεις στην παραγωγή τροφίμων ζωικής προέλευσης με υψηλές εκπομπές παρά στα φυτικά τρόφιμα το 2020. Στην πράξη, τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης έλαβαν περίπου το 77% του συνόλου των επιδοτήσεων της ΚΑΠ, δηλαδή 39 δισ. ευρώ από τα συνολικά 51 δισ. ευρώ που δαπανήθηκαν εκείνη τη χρονιά.
Το βοδινό και το αρνί, που σταθερά αναγνωρίζονται ως οι μεγαλύτεροι ένοχοι για τη ζημιά στο κλίμα, έλαβαν περίπου 580 φορές περισσότερες επιδοτήσεις σε σχέση με τα όσπρια, όπως οι φακές και τα φασόλια, το 2020.
Ο γαλακτοκομικός τομέας εκτιμάται ότι έλαβε 554 φορές περισσότερες επιδοτήσεις της ΚΑΠ από τους ξηρούς καρπούς και τους σπόρους το ίδιο έτος, ενώ κρέας και γαλακτοκομικά μαζί έλαβαν πάνω από δέκα φορές περισσότερα κονδύλια της ΚΑΠ από την παραγωγή φρούτων και λαχανικών.
Γιατί το κρέας και τα γαλακτοκομικά είναι τόσο επιβαρυντικά για το περιβάλλον;
Τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης ευθύνονται για το 81 έως 86% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από την παραγωγή τροφίμων στην ΕΕ, παρότι παρέχουν μόλις περίπου το 32% των θερμίδων και το 64% της πρωτεΐνης.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα τρόφιμα και η γεωργία ευθύνονται για το ένα τρίτο των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, πίσω μόνο από την καύση ορυκτών καυσίμων. Σύμφωνα με τον υπολογιστή αποτυπώματος άνθρακα CO2 Everything, μία μερίδα βοδινού 100 γρ. αντιστοιχεί σε 78,7 χλμ. οδήγησης, με εκπομπές 15,5 κιλών ισοδυνάμου CO2.
Το αποτύπωμα άνθρακα της κτηνοτροφίας έχει εκτοξευθεί τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω των σύγχρονων πρακτικών βιομηχανικής εκτροφής και του τεράστιου αριθμού ζώων που εμπλέκονται. Η Greenpeace αναφέρει ότι περίπου το 60% όλων των θηλαστικών στον πλανήτη είναι εκτρεφόμενα ζώα, ενώ μόλις το 4% είναι άγρια (το υπόλοιπο 36% είναι άνθρωποι). Τα πουλερικά εκτροφής αντιστοιχούν στο εντυπωσιακό 70% όλων των πτηνών.
Κάθε ένα από αυτά τα ζώα που εκτρέφονται για κρέας ή γάλα χρειάζεται πολλή τροφή και χώρο (κάτι που ανοίγει τον δρόμο για απάνθρωπα βιομηχανικά εκτροφεία, όπου τα ζώα περνούν σχεδόν όλη τους τη ζωή σε κλουβιά), με αποτέλεσμα την αποψίλωση εκτάσεων που απορροφούν άνθρακα, όπως τα δάση, οι λιβάδες και οι υγρότοποι. Πολλές έρευνες έχουν αναδείξει πώς η αποψίλωση του τροπικού δάσους του Αμαζονίου τροφοδοτείται από τη ζήτηση για σόγια.
Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύεται ευρέως, η σόγια δεν καλλιεργείται για να θρέψει τους ανθρώπους, αλλά κυρίως τα ζώα εκτροφής. Σύμφωνα με την περιβαλλοντική οργάνωση WWF, σχεδόν το 80% της παγκόσμιας παραγωγής σόγιας καταλήγει σε ζωοτροφές, ενώ η παραγωγή έχει διπλασιαστεί τις δύο τελευταίες δεκαετίες.
Αυτή είναι η ουσία του γιατί η κτηνοτροφία είναι τόσο ρυπογόνα, πέρα από άλλους παράγοντες όπως η χρήση χημικών λιπασμάτων και το μεθάνιο που παράγουν οι αγελάδες. Ουσιαστικά προσθέτουμε ένα επιπλέον στάδιο στην αλυσίδα από την παραγωγή έως την κατανάλωση τροφίμων, σπαταλώντας νερό, καλλιέργειες και ενέργεια για να παράγουμε τροφή για ζώα αντί να καταναλώνουμε εμείς οι ίδιοι απευθείας τις καλλιέργειες.
Για κάθε 100 θερμίδες φυτικών καλλιεργειών που δίνονται στα ζώα, λαμβάνουμε μόνο 40 θερμίδες σε μορφή γάλακτος, 12 θερμίδες κοτόπουλου και μόλις 3 θερμίδες βοδινού, σύμφωνα με έκθεση της οργάνωσης Compassion in World Farming.
«Άδικες» επιδοτήσεις της ΕΕ
«Είναι σκανδαλώδες ένα τόσο άδικο μερίδιο των επιδοτήσεων της ΕΕ, αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ από τα χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων, να διοχετεύεται στη στήριξη της παραγωγής κρέατος και γαλακτοκομικών με υψηλές εκπομπές και να διαστρεβλώνει τη διατροφή των Ευρωπαίων», δηλώνει ο Martin Bowman της Foodrise (πηγή στα Αγγλικά).
«Η ΚΑΠ βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ έχουν μια τεράστια ευκαιρία να αλλάξουν πορεία και να λάβουν τα μέτρα που απαιτούνται για να στηρίξουν μια δίκαιη μετάβαση σε υγιεινές, βιώσιμες διατροφές πλούσιες σε φυτικά τρόφιμα».
Ο Bowman υποστηρίζει ότι αυτή η μετάβαση μπορεί να ενισχύσει τα εισοδήματα των αγροτών, να μειώσει την εξάρτηση της ΕΕ από τις εισαγωγές, να συμβάλει στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και να βελτιώσει την υγεία των Ευρωπαίων.
«Το λιγότερο που αξίζουν τα φυτικά τρόφιμα είναι ένα δικαιότερο μερίδιο των επιδοτήσεων της ΚΑΠ, ώστε να μπορούν να ανταγωνίζονται επί ίσοις όροις», προσθέτει.
«Αυτή η ντροπιαστική χρήση ευρωπαϊκών κονδυλίων για την προώθηση του κρέατος και των γαλακτοκομικών στους πολίτες της ΕΕ, που αντιβαίνει ευθέως στους στόχους της Ένωσης για την υγεία και το κλίμα, πρέπει να σταματήσει αμέσως».
Ο Bowman κάλεσε τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στην ΕΕ να εισαγάγουν ένα Σχέδιο Δράσης για τα Φυτικά Τρόφιμα, ώστε να προωθηθούν τα φυτικά τρόφιμα σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς και ένα ταμείο για τη στήριξη της μετάβασης των αγροτών από την κτηνοτροφία στις φυτικές καλλιέργειες.
Το 2024, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση «Στρατηγικός διάλογος για το μέλλον της γεωργίας της ΕΕ», η οποία κατέληξε ότι είναι «καθοριστικό» να βοηθηθούν οι καταναλωτές να αγκαλιάσουν τη μετάβαση στα φυτικά τρόφιμα.
«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει, έως το 2026, να καταρτίσει ένα Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για τα φυτικά τρόφιμα, ώστε να ενισχυθούν οι φυτικές αλυσίδες αγροδιατροφής από τους παραγωγούς μέχρι τους καταναλωτές», αναφέρει η έκθεση.
Το Euronews Green έχει επικοινωνήσει με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για σχόλιο.