Παρά την απόστασή της από τον ανθρώπινο πολιτισμό, η τήξη της Ανταρκτικής θα έχει «καταστροφικές» συνέπειες σε όλο τον πλανήτη, προειδοποιούν ερευνητές.
Οι επιστήμονες αναδεικνύουν πόσο υψηλό είναι το διακύβευμα, καθώς η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή εξακολουθεί να θερμαίνει με ταχύ ρυθμό την Ανταρκτική.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Frontiers in Environmental Science καταρτίζει μοντέλα για τα καλύτερα και τα χειρότερα σενάρια της υπερθέρμανσης στην Ανταρκτική Χερσόνησο, το βορειότερο τμήμα της ηπειρωτικής μάζας.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι το μέλλον της ηπείρου «εξαρτάται από τις επιλογές που κάνουμε σήμερα», υποστηρίζοντας ότι η μείωση των εκπομπών θα μπορούσε να αποτρέψει τις πιο «σημαντικές και επιζήμιες» επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.
«Παρότι η Ανταρκτική βρίσκεται πολύ μακριά, οι αλλαγές εδώ θα επηρεάσουν τον υπόλοιπο κόσμο μέσω των μεταβολών στη στάθμη της θάλασσας, των ωκεάνιων και ατμοσφαιρικών συνδέσεων και των αλλαγών στην κυκλοφορία», δηλώνει η καθηγήτρια Μπέθαν Ντέιβις του Πανεπιστημίου του Νιούκαστλ, κύρια συγγραφέας της μελέτης.
«Ό,τι αλλάζει στην Ανταρκτική, δεν μένει στην Ανταρκτική».
Ποιο είναι το «χειρότερο σενάριο» για την Ανταρκτική;
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν σενάρια όπου οι μελλοντικές εκπομπές παραμένουν χαμηλές (άνοδος της θερμοκρασίας κατά 1,8°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα έως το 2100), μεσαίες-υψηλές (3,6°C) και πολύ υψηλές (4,4°C).
Εξέτασαν οκτώ διαφορετικές πτυχές του περιβάλλοντος της Χερσονήσου που επηρεάζονται από την άνοδο της θερμοκρασίας. Σε αυτές περιλαμβάνονται τα θαλάσσια και χερσαία οικοσυστήματα, ο πάγος στην ξηρά και στη θάλασσα, οι παγοράφες, ο Νότιος Ωκεανός, η ατμόσφαιρα και ακραία φαινόμενα όπως οι καύσωνες.
Στα σενάρια υψηλότερων εκπομπών, οι ερευνητές κατέληξαν ότι ο Νότιος Ωκεανός θα θερμαίνεται ταχύτερα. Τα θερμότερα νερά των ωκεανών θα διαβρώνουν τον πάγο τόσο στην ξηρά όσο και στη θάλασσα, αυξάνοντας τον κίνδυνο κατάρρευσης των παγοραφών και επιταχύνοντας την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας συνδέεται εδώ και καιρό με αυξημένες παράκτιες πλημμύρες και επιταχυνόμενη διάβρωση των ακτών. Για κάθε εκατοστό ανόδου της στάθμης της θάλασσας, περίπου έξι εκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη εκτίθενται σε παράκτιες πλημμύρες.
Στο σενάριο των υψηλότερων εκπομπών, η έκταση του θαλάσσιου πάγου θα μπορούσε να μειωθεί κατά 20%. Αυτό θα έχει τεράστιες επιπτώσεις στα είδη που εξαρτώνται από αυτόν, όπως το κριλ, το οποίο αποτελεί σημαντική τροφή για τις φάλαινες και τους πιγκουίνους.
Η μεγαλύτερη θέρμανση των ωκεανών θα μπορούσε επίσης να επιβαρύνει τα οικοσυστήματα και να συμβάλει σε ακραία καιρικά φαινόμενα. Πολλά από τα ακραία φαινόμενα των τελευταίων ετών έχουν συνδεθεί με την καύση ορυκτών καυσίμων, μεταξύ των οποίων οι φονικές πλημμύρες στη Βαλένθια το 2024 και οι περσινές μουσώνιες καταιγίδες στην Ασία.
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι είναι δύσκολο να προβλεφθεί πώς θα συνδυαστούν αυτές οι περιβαλλοντικές αλλαγές και τι επίδραση θα έχουν στα ζώα, ωστόσο είναι πιθανό πολλά είδη να επιχειρήσουν να μετακινηθούν νοτιότερα για να ξεφύγουν από τις υψηλότερες θερμοκρασίες.
«Οι θερμόαιμοι θηρευτές ίσως προσαρμοστούν στην αλλαγή της θερμοκρασίας, αλλά αν δεν μπορούν τα θηράματά τους, τότε θα λιμοκτονήσουν», αναφέρει η έκθεση.
Η κλιματική αλλαγή απειλεί και την ίδια την έρευνα στην Ανταρκτική. Ζημιές στις υποδομές από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και το λιώσιμο των πάγων θα δυσκολέψουν τους επιστήμονες να συλλέγουν τα δεδομένα που χρειάζονται για να προβλέψουν τις μελλοντικές επιπτώσεις της ανόδου της θερμοκρασίας.
Η έρευνα στην Ανταρκτική έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια, με τους επιστήμονες να επιχειρούν ακόμη και την κατασκευή ενός τείχους 150 μέτρων για να αποτρέψουν τον «παγετώνα της Ημέρας της Κρίσεως» από το να προκαλέσει πλημμύρες.
Μπορεί η μείωση των εκπομπών να σώσει την Ανταρκτική;
«Αυτή τη στιγμή, οδεύουμε προς ένα μέλλον με μεσαίες έως μεσαίες-υψηλές εκπομπές», λέει η Ντέιβις.
«Ένα σενάριο χαμηλότερων εκπομπών θα σήμαινε ότι, παρότι οι σημερινές τάσεις απώλειας πάγου και ακραίων φαινομένων θα συνεχίζονταν, η έντασή τους θα ήταν πολύ πιο περιορισμένη σε σχέση με ένα σενάριο υψηλών εκπομπών».
Η Ντέιβις προσθέτει ότι οι όγκοι του θαλάσσιου πάγου τον χειμώνα θα μειώνονταν «μόνο ελαφρώς» σε σύγκριση με σήμερα, κάτι που σημαίνει ότι η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα περιοριζόταν σε μερικά χιλιοστά. Οι περισσότεροι παγετώνες θα παρέμεναν αναγνωρίσιμοι και οι παγοράφες που τους στηρίζουν θα διατηρούνταν.
«Αυτό που με ανησυχεί περισσότερο στο σενάριο υψηλών εκπομπών είναι το πόσο μόνιμες μπορεί να αποδειχθούν αυτές οι αλλαγές», λέει η Ντέιβις.
«Θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να ξαναμεγαλώσουν οι παγετώνες και να επιστρέψει η άγρια ζωή που κάνει την Ανταρκτική ξεχωριστή. Αν δεν αλλάξουμε πορεία τώρα, τα δισέγγονά μας θα κληθούν να ζήσουν με τις συνέπειες».