Η ΕΕ δέχεται πιέσεις να υιοθετήσει ένα Σχέδιο Δράσης για φυτικής προέλευσης προϊόντα, ώστε να προωθήσει βιώσιμες διατροφές και να βοηθήσει τους αγρότες να απομακρυνθούν από το κρέας και τα γαλακτοκομικά.
Τρόφιμα επιζήμια για το κλίμα, όπως το κόκκινο κρέας, ενισχύονται γενναιόδωρα από επιδοτήσεις της ΕΕ, σε αυτό που έχει χαρακτηριστεί ως «σκανδαλώδης» χρήση των χρημάτων των φορολογουμένων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μια νέα έκθεση της οργάνωσης Foodrise διαπιστώνει ότι η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) της ΕΕ κατεύθυνε το 2020 περισσότερες επιδοτήσεις στην παραγωγή τροφίμων ζωικής προέλευσης με υψηλές εκπομπές από ό,τι στα φυτικά τρόφιμα. Στην πράξη, τα ζωικής προέλευσης τρόφιμα απορρόφησαν περίπου το 77% των συνολικών επιδοτήσεων της ΚΑΠ, δηλαδή 39 δισ. ευρώ από τα 51 δισ. ευρώ που δαπανήθηκαν εκείνη τη χρονιά.
Το βόειο κρέας και το αρνί, που αναδεικνύονται σταθερά ως οι μεγαλύτεροι υπαίτιοι της κλιματικής ζημιάς, έλαβαν το 2020 περίπου 580 φορές περισσότερες επιδοτήσεις σε σύγκριση με τα όσπρια, όπως οι φακές και τα φασόλια.
Τα γαλακτοκομικά έλαβαν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, 554 φορές περισσότερες επιδοτήσεις της ΚΑΠ από τους ξηρούς καρπούς και τους σπόρους την ίδια χρονιά, ενώ το κρέας και τα γαλακτοκομικά μαζί έλαβαν πάνω από 10 φορές περισσότερες επιδοτήσεις της ΚΑΠ από ό,τι η παραγωγή φρούτων και λαχανικών.
Γιατί το κρέας και τα γαλακτοκομικά επιβαρύνουν τόσο πολύ το περιβάλλον;
Τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης ευθύνονται για το 81 έως 86% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από την παραγωγή τροφίμων στην ΕΕ, παρότι παρέχουν μόλις εκτιμώμενο 32% των θερμίδων και 64% της πρωτεΐνης.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα τρόφιμα και η γεωργία ευθύνονται για το ένα τρίτο των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, δεύτερη αιτία μετά την καύση ορυκτών καυσίμων. Σύμφωνα με τον υπολογιστή αποτυπώματος άνθρακα CO2 Everything, μία μερίδα 100 γρ. βοείου κρέατος ισοδυναμεί με 78,7 χλμ. οδήγησης, απελευθερώνοντας 15,5 κιλά ισοδυνάμου CO2.
Το ανθρακικό αποτύπωμα της κτηνοτροφίας έχει εκτοξευθεί τις τελευταίες δεκαετίες, εξαιτίας των σύγχρονων βιομηχανικών πρακτικών εκτροφής και του τεράστιου αριθμού ζώων που εμπλέκονται. Η Greenpeace εκτιμά ότι περίπου το 60% όλων των θηλαστικών στον πλανήτη είναι ζώα κτηνοτροφίας, ενώ μόλις το 4% είναι άγρια (το υπόλοιπο 36% είναι άνθρωποι). Τα εκτρεφόμενα πουλερικά αντιστοιχούν στο εντυπωσιακό 70% όλων των πτηνών.
Κάθε ένα από αυτά τα ζώα που εκτρέφονται για κρέας ή γαλακτοπαραγωγή χρειάζεται πολύ φαγητό και χώρο (κάτι που ανοίγει τον δρόμο για απάνθρωπα βιομηχανικά εκτροφεία όπου τα ζώα περνούν σχεδόν όλη τους τη ζωή σε κλουβιά), με αποτέλεσμα την αποψίλωση περιοχών που απορροφούν άνθρακα, όπως τα δάση, οι χορτολιβαδικές εκτάσεις και οι υγρότοποι. Πολλές έρευνες έχουν αναδείξει πώς η αποψίλωση του τροπικού δάσους του Αμαζονίου τροφοδοτείται από τη ζήτηση για σόγια.
Σε αντίθεση με την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη, η σόγια δεν καλλιεργείται κυρίως για ανθρώπινη κατανάλωση, αλλά για ζωοτροφή. Σύμφωνα με την περιβαλλοντική οργάνωση WWF, σχεδόν το 80% της παγκόσμιας παραγωγής σόγιας καταλήγει σε ζωοτροφές, ενώ η παραγωγή έχει διπλασιαστεί τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Αυτό είναι ο πυρήνας του γιατί η κτηνοτροφία είναι τόσο ρυπογόνα, μαζί με άλλους παράγοντες όπως η χρήση τεχνητών λιπασμάτων και οι εκπομπές μεθανίου από τις αγελάδες. Ουσιαστικά προσθέτουμε ένα επιπλέον στάδιο στην αλυσίδα από την παραγωγή στην κατανάλωση τροφίμων, σπαταλώντας νερό, καλλιέργειες και ενέργεια για να παράγουμε τροφή για τα ζώα αντί να καταναλώνουμε οι ίδιοι τα φυτικά προϊόντα.
Για κάθε 100 θερμίδες φυτικών καλλιεργειών που δίνονται στα ζώα, παίρνουμε πίσω μόλις 40 θερμίδες σε μορφή γάλακτος, 12 θερμίδες κοτόπουλου και μόλις 3 θερμίδες βοείου κρέατος, σύμφωνα με έκθεση της οργάνωσης Compassion in World Farming.
«Άδικες» επιδοτήσεις της ΕΕ
«Είναι σκανδαλώδες που τόσο άδικο μερίδιο των επιδοτήσεων της ΕΕ, αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ από τα χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων, διοχετεύεται για να στηρίξει την παραγωγή κρέατος και γαλακτοκομικών με υψηλές εκπομπές και να αλλοιώσει τις διατροφικές συνήθειες των Ευρωπαίων», δηλώνει ο Μάρτιν Μπόουμαν από τη Foodrise (πηγή στα Αγγλικά).
«Η ΚΑΠ βρίσκεται σε σταυροδρόμι και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην ΕΕ έχουν μια τεράστια ευκαιρία να αλλάξουν πορεία και να λάβουν τα μέτρα που απαιτούνται για να στηρίξουν μια δίκαιη μετάβαση σε υγιεινές, βιώσιμες, πλούσιες σε φυτικά προϊόντα διατροφές».
Ο Μπόουμαν υποστηρίζει ότι αυτή η μετάβαση μπορεί να ενισχύσει τα εισοδήματα των αγροτών, να μειώσει την εξάρτηση της ΕΕ από τις εισαγωγές, να μετριάσει την κλιματική αλλαγή και να βελτιώσει την υγεία των Ευρωπαίων.
«Το ελάχιστο που θα έπρεπε να γίνει είναι τα φυτικά τρόφιμα να εξασφαλίσουν ένα δικαιότερο μερίδιο από τις επιδοτήσεις της ΚΑΠ, ώστε να μπορούν να ανταγωνίζονται επί ίσοις όροις», προσθέτει.
«Αυτή η ντροπιαστική χρήση των κονδυλίων της ΕΕ για την προώθηση κρέατος και γαλακτοκομικών στους πολίτες της ΕΕ – που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τους στόχους της Ένωσης για την υγεία και το κλίμα – πρέπει να σταματήσει άμεσα».
Ο Μπόουμαν κάλεσε τους Ευρωπαίους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να θεσπίσουν ένα Σχέδιο Δράσης για τα Φυτικά Τρόφιμα, ώστε να προωθηθούν τα φυτικά προϊόντα σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα, μαζί με ένα ταμείο στήριξης των αγροτών που θέλουν να μεταβούν από την κτηνοτροφία στις φυτικές καλλιέργειες.
Μεταρρυθμίσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της ΕΕ
Το 2024, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση «Στρατηγικός Διάλογος για το μέλλον της γεωργίας στην ΕΕ», η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι είναι «ζωτικής σημασίας» να βοηθηθούν οι καταναλωτές να αγκαλιάσουν τη μετάβαση σε φυτικά τρόφιμα.
«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει, έως το 2026, να καταρτίσει ένα Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για τα φυτικά τρόφιμα, ώστε να ενισχυθούν οι φυτικές αλυσίδες αγροδιατροφής από τους αγρότες μέχρι και τους καταναλωτές», αναφέρει η έκθεση.
Εκπρόσωπος της Επιτροπής δηλώνει στο Euronews Green ότι η ΚΑΠ στηρίζει τον αγροτικό τομέα της ΕΕ ώστε να γίνει ένα «πρότυπο βιωσιμότητας» – επιβεβαιώνοντας ότι η πολιτική έχει υποστεί μεταρρυθμίσεις, με αποτέλεσμα η συντριπτική πλειονότητα των άμεσων ενισχύσεων προς τους αγρότες να έχει αποσυνδεθεί από το 2003.
«Επομένως, οι επιδοτήσεις της ΚΑΠ δεν συνδέονται πλέον με το τι και πόσο παράγουν οι αγρότες», προσθέτει ο εκπρόσωπος. «Αντιθέτως, έχουν επικαιροποιηθεί ώστε να τελούν υπό την προϋπόθεση τήρησης ορισμένων προτύπων, όπως η περιβαλλοντική νομοθεσία ή η νομοθεσία για την ευζωία των ζώων». Η Επιτροπή αναφέρει ότι μόλις περίπου το 10% της εισοδηματικής στήριξης της ΕΕ συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με την κτηνοτροφική παραγωγή.