Ακτιβιστές αμφισβητούν αν η συνεργασία της TotalEnergies με την EPH ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης
Μια μεγάλη γαλλική πετρελαϊκή εταιρεία και ένας τσεχικός ενεργειακός όμιλος συνεργάζονται για να δημιουργήσουν έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο στην Ευρώπη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι δύο πλευρές υποστηρίζουν ότι η συμφωνία αποτελεί απάντηση στην ανάγκη της Ευρώπης για «εύκαμπτη» παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας – εφεδρική ισχύ που μπορεί να ενεργοποιείται όταν μειώνεται η παραγωγή από αιολικά ή φωτοβολταϊκά. Οι επικριτές προειδοποιούν όμως ότι μπορεί, αντίθετα, να παγιώσει την εξάρτηση της ηπείρου από τα ορυκτά καύσιμα για μια ακόμη δεκαετία.
Η συμφωνία, που οριστικοποιήθηκε στις 29 Απριλίου, δίνει στην TotalEnergies μερίδιο 50% στο χαρτοφυλάκιο ευέλικτης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της EPH σε Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ολλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο. Περιλαμβάνει 14 γιγαβάτ λειτουργικών και υπό κατασκευή μονάδων, εκ των οποίων τα 12,5 GW θα είναι μονάδες φυσικού αερίου – ισχύς αντίστοιχη με τη συνολική ισχύ ηλεκτροπαραγωγής από αέριο σε Βέλγιο, Δανία, Πορτογαλία και Σουηδία μαζί.
Σε αντάλλαγμα, η EPH έλαβε μετοχές της TotalEnergies αξίας περίπου 5,1 δισ. ευρώ, γεγονός που την καθιστά έναν από τους μεγαλύτερους μετόχους της γαλλικής εταιρείας.
Μια νέα έκθεση της εκστρατείας Beyond Fossil Fuels (BFF) προειδοποιεί ότι η κοινοπραξία μπορεί να «βαθύνει την εξάρτηση της Ευρώπης από ακριβό εισαγόμενο φυσικό αέριο, να αυξήσει τους λογαριασμούς ενέργειας και να επιβραδύνει την καθαρή ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης».
Θα συμβάλει η κοινή επιχείρηση στη σταθεροποίηση της ηλεκτροδότησης στην Ευρώπη;
Η TotalEnergies περιγράφει την εξαγορά ως κεντρικό στοιχείο της πρωτοβουλίας της «Clean Firm Power», η οποία υπόσχεται να παρέχει σε βιομηχανικούς πελάτες ηλεκτρική ενέργεια χαμηλών εκπομπών, 24 ώρες το 24ωρο, συνδυάζοντας διαλείπουσες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με ευέλικτα μέσα όπως σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο.
Η έκθεση της BFF επισημαίνει ότι το 87 τοις εκατό των μονάδων αερίου της κοινοπραξίας που λειτουργούν ή βρίσκονται υπό κατασκευή χρησιμοποιούν τεχνολογία αεριοστροβίλων συνδυασμένου κύκλου (CCGT), η οποία έχει σχεδιαστεί κυρίως για συνεχή, αποδοτική παραγωγή «βασικού φορτίου» και όχι για ταχεία απόκριση.
Οι μονάδες CCGT χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να ξεκινήσουν και είναι πιο κατάλληλες για λειτουργία σε σχετικά σταθερή ισχύ για πολλές ώρες. Έρευνα της γαλλικής ΜΚΟ Reclaim Finance έχει δείξει ότι όταν χρησιμοποιούνται για ευέλικτη κάλυψη της ζήτησης, η αντοχή και η κερδοφορία των CCGT μειώνονται, ενώ αυξάνονται οι εκπομπές CO2 και ατμοσφαιρικών ρύπων.
Οι αεριοστρόβιλοι ανοικτού κύκλου (OCGT), που μπορούν να ξεκινήσουν και να φτάσουν στη μέγιστη ισχύ σε λίγα μόλις λεπτά, προτιμώνται συνήθως για ταχεία εφεδρική λειτουργία ώστε να εξισορροπούν το δίκτυο. Από τις λειτουργικές μονάδες της κοινοπραξίας, μόνο δύο – η Trapani στη Σικελία και η Kilroot στο Ηνωμένο Βασίλειο – είναι OCGT.
Οι επικρίσεις πάντως αμφισβητούνται. Η λονδρέζικη εταιρεία συμβούλων ενεργειακών αγορών Timera Energy σημειώνει ότι, παρότι οι αεριοστρόβιλοι ανοικτού κύκλου ανταποκρίνονται ταχύτερα και είναι πιο κατάλληλοι για πολλαπλές καθημερινές εκκινήσεις, οι μονάδες συνδυασμένου κύκλου καίνε λιγότερο αέριο και εκπέμπουν λιγότερο CO2 ανά μονάδα παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο όμιλος EP Group επικαλέστηκε αυτό το επιχείρημα όταν ζητήθηκε σχόλιο, προσθέτοντας ότι όλα τα νέα έργα έχουν σχεδιαστεί ώστε να είναι συμβατά με υδρογόνο στο μέλλον.
Έχει ακόμη θέση το αέριο στο ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης;
Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να παίζει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση των ευρωπαϊκών δικτύων. Καθώς οι ανανεώσιμες πηγές, όπως ο άνεμος και η ηλιακή ενέργεια, υπόκεινται σε απρόβλεπτες μειώσεις, οι μονάδες φυσικού αερίου μπορούν να αυξάνουν γρήγορα την παραγωγή τους για να καλύπτουν τα κενά στην προσφορά.
Η κατανάλωση φυσικού αερίου για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε σχεδόν οκτώ τοις εκατό στην Ευρώπη το 2025, εν μέρει λόγω περιόδων χαμηλής παραγωγής από αιολικά και υδροηλεκτρικά, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA).
Ο ENTSO-E, ο φορέας που εκπροσωπεί τους ευρωπαίους διαχειριστές δικτύων, δηλώνει ότι η ευέλικτη παραγωγή είναι «απαραίτητη για την ασφάλεια, την αποδοτικότητα και την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας καθώς αυξάνεται το μερίδιο των ανανεώσιμων». Ωστόσο, σε έκθεσή του τον Νοέμβριο του 2025 καταλήγει ότι η αποθήκευση ενέργειας, η εξυπνότερη διαχείριση του δικτύου και η αξιοποίηση της ευελιξίας των ίδιων των ΑΠΕ είναι η μακροπρόθεσμη λύση για την επίτευξη των κλιματικών στόχων με ταυτόχρονη διατήρηση της αξιοπιστίας.
Προς το παρόν, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσφέρουν επιδοτήσεις «ισχύος» σε παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να διατηρούν τις μονάδες διαθέσιμες και να μπορούν να εγγυώνται την παροχή όταν το δίκτυο βρίσκεται υπό πίεση. Αυτές οι ενισχύσεις μπορούν να κατευθύνονται και σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας.
Η Beyond Fossil Fuels υπολόγισε ότι περίπου 90 δισ. ευρώ κατευθύνθηκαν σε πληρωμές δυναμικότητας στην Ευρώπη μεταξύ 2014 και 2024, με πάνω από τα μισά να πηγαίνουν σε μονάδες φυσικού αερίου και άλλα ορυκτά καύσιμα.
Η κοινή επιχείρηση TotalEnergies–EPH, με την επωνυμία TTEP, είναι πιθανό να βασιστεί σε μεγάλο βαθμό σε αυτά τα σχήματα, παρά την προφανή ακαταλληλότητα του χαρτοφυλακίου της, προειδοποιεί η BFF.
Στην παρουσίαση προς επενδυτές τον Νοέμβριο του 2025 για τη συμφωνία, η TotalEnergies έκανε λόγο για τον «ελκυστικό μηχανισμό αποζημίωσης ισχύος» της Ιταλίας και την «ελκυστική αγορά δυναμικότητας» του Ηνωμένου Βασιλείου.
Στη νέα της έκθεση, η BFF υποστηρίζει ότι πάνω από τα μισά από τα εργοστάσια που περιλαμβάνονται στην κοινοπραξία χρηματοδοτήθηκαν μέσω επιδοτήσεων από αγορές δυναμικότητας την περίοδο 2015-2024, συνολικού ύψους άνω των 4,08 δισ. ευρώ.
«Η TotalEnergies και η EPH θα σχεδιάσουν ακόμη μεγαλύτερη εξάρτηση από το ορυκτό αέριο»
Η συμφωνία εξυπηρετεί και τον βασικό κλάδο εμπορίας αερίου της TotalEnergies. Η εταιρεία εκτιμά ότι η κοινοπραξία θα καταναλώνει περίπου 2 εκατ. τόνους LNG ετησίως, εξασφαλίζοντάς της ουσιαστικά μια εγγυημένη εσωτερική αγορά για το αέριο που προμηθεύεται παγκοσμίως. Αντί να ανταγωνίζεται για την πώληση αυτού του αερίου στην ελεύθερη αγορά, μπορεί να το διαθέτει στις δικές της μονάδες ηλεκτροπαραγωγής – εισπράττοντας έσοδα τόσο στο σκέλος της προμήθειας όσο και σε αυτό της παραγωγής.
«Σε αυτή τη συμφωνία όλοι χάνουν – εκτός από τις πετρελαϊκές και εταιρείες φυσικού αερίου που ήδη αποκομίζουν τεράστια κέρδη», δηλώνει η Μπριζίτ Αλάρκον από την BFF. «Αντί να βάζουν την Ευρώπη σε τροχιά ενεργειακής ασφάλειας, η TotalEnergies και η EPH θα σχεδιάσουν ακόμη μεγαλύτερη εξάρτηση από το ορυκτό αέριο… υπό το ψευδεπίγραφο πρόσχημα της προσθήκης ευέλικτης “flexgen” ισχύος».
Η BFF εκτιμά ότι, σε διάστημα πέντε ετών, αυτές οι εισαγωγές μπορεί να κοστίσουν στην Ευρώπη μεταξύ 6,68 και 7,56 δισ. ευρώ, ωφελώντας κυρίως τις βιομηχανίες ορυκτών καυσίμων των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Για την ίδια περίοδο, υπολογίζει ότι η κοινοπραξία θα μπορούσε να παράγει εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου αντίστοιχες με εκείνες που εκπέμπουν σε ένα έτος η Ιρλανδία ή η Δανία.
Η TotalEnergies καταδικάζεται για παραπλανητικούς ισχυρισμούς για το κλίμα
Ερωτήματα έχουν τεθεί στο παρελθόν για τις διακηρυγμένες φιλοδοξίες και των δύο εταιρειών. Τον Οκτώβριο του 2025, δικαστήριο στο Παρίσι έκρινε παράνομη την κλιματική διαφήμιση της TotalEnergies, αποφαινόμενο ότι οι ισχυρισμοί της πως έχει «το κλίμα στην καρδιά της στρατηγικής της» ήταν παραπλανητικοί, δεδομένης της συνεχιζόμενης επέκτασης της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου από την εταιρεία.
Η εταιρεία σχεδιάζει να αυξάνει την παραγωγή LNG κατά 3 τοις εκατό ετησίως έως το 2030 και διαθέτει τα μεγαλύτερα βραχυπρόθεσμα σχέδια επέκτασης ορυκτών καυσίμων – με κριτήριο τον αριθμό χωρών – σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη μεγάλη πετρελαϊκή και εταιρεία φυσικού αερίου.
Η EPH, από την πλευρά της, ελέγχεται από τον Τσέχο δισεκατομμυριούχο Ντάνιελ Κρζετίνσκι και παραμένει, μέσω της μητρικής EP Group, ο μεγαλύτερος παραγωγός άνθρακα στην Ευρώπη. Η εταιρεία έχει δηλώσει ότι θα αποχωρήσει από τον άνθρακα έως το 2030, ωστόσο έχει συχνά μεταβιβάσει αντί να κλείσει τα περιουσιακά της στοιχεία στον άνθρακα – μεταφέροντάς τα σε εταιρεία-αδελφή, την EP Energy Transition, ενώ διατηρεί κοινό προσωπικό, υποδομές και οικονομικές διασυνδέσεις, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2025 από την ΜΚΟ χρηματοοικονομικής πληροφόρησης FIND.
Σε ερώτηση για σχόλιο, εκπρόσωπος του ομίλου EP ανέφερε ότι η EP Group δήλωσε πως η EPH και η EP Energy Transition είναι «δομικά και οικονομικά ανεξάρτητες» και ότι τα κέρδη από την LEAG – τη λιγνιτική εταιρεία της ανατολικής Γερμανίας που η EPH μετέφερε σε αδελφή εταιρεία το 2023 – επανεπενδύονται πλήρως στην πράσινη μετάβαση και δεν διανέμονται ως μερίσματα.
Πρόσθεσε ότι στόχος της αναδιάρθρωσης ήταν «η απλούστευση και επιτάχυνση της πολύπλοκης μετατροπής των περιουσιακών στοιχείων στον άνθρακα προς ένα βιώσιμο μοντέλο».
Τι σημαίνει η συμφωνία για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης;
Η BFF, της οποίας η έκθεση για την κοινοπραξία δημοσιεύτηκε ενόψει της γενικής συνέλευσης της TotalEnergies στις 29 Μαΐου, υποστηρίζει ότι η συμφωνία βαθαίνει αντί να επιλύει την ενεργειακή ανασφάλεια της Ευρώπης – αντικαθιστώντας την εξάρτηση από το ρωσικό αέριο αγωγών με εξάρτηση από το παγκόσμιο εμπόριο LNG, το οποίο είναι εξίσου εκτεθειμένο σε γεωπολιτικές αναταράξεις και διακυμάνσεις τιμών.
«Αυτή η συμμαχία μεταξύ της EPH, του μεγαλύτερου αναπτυξιακού ομίλου μονάδων αερίου στην Ευρώπη, και της TotalEnergies, του μεγαλύτερου εισαγωγέα LNG στην Ευρώπη, είναι σχεδιασμένη ώστε οι εταιρείες αυτές να συνεχίσουν να αποκομίζουν κέρδη από – και να παρατείνουν – την εξάρτηση της Ευρώπης από το ορυκτό αέριο, τροφοδοτώντας την κλιματική κρίση και αποσταθεροποιώντας την οικονομία», δηλώνει ο Ρεμί Ερμάν, ακτιβιστής της ΜΚΟ Reclaim Finance, που συνεργάζεται με την BFF.
«Καθώς οι κυβερνήσεις στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε ένα πιο ασφαλές ενεργειακό μέλλον που δεν βασίζεται στις εισαγωγές αερίου, τα προειδοποιητικά σημάδια θα πρέπει να είναι ξεκάθαρα για τις τράπεζες. Θα ήταν σώφρον να αποκλείσουν οποιαδήποτε χρηματοδοτική στήριξη προς την TTEP και προς εταιρείες που αναπτύσσουν νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής από αέριο.»
Η TotalEnergies κλήθηκε να σχολιάσει.