Ακτιβιστές αμφισβητούν αν η συνεργασία της TotalEnergies με την τσεχική EPH βελτιώνει πράγματι την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης
Ένας γαλλικός πετρελαϊκός κολοσσός και ένας τσεχικός ενεργειακός όμιλος ενώνουν δυνάμεις για να δημιουργήσουν έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο στην Ευρώπη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι δύο εταιρείες υποστηρίζουν ότι η συμφωνία απαντά στην ανάγκη της Ευρώπης για «ευέλικτη» παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας – εφεδρική ισχύ που μπορεί να ενεργοποιείται όταν μειώνεται η παραγωγή από αιολικά ή φωτοβολταϊκά. Όμως οι επικριτές προειδοποιούν ότι μπορεί, αντί να προσφέρει λύση, να παγιδεύσει την ήπειρο σε ακόμη μία δεκαετία εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Η συνεργασία, που οριστικοποιήθηκε στις 29 Απριλίου, δίνει στην TotalEnergies συμμετοχή 50% στο χαρτοφυλάκιο ευέλικτης παραγωγής ισχύος της EPH στη Γαλλία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο. Περιλαμβάνει 14 γιγαβάτ εγκατεστημένης και υπό κατασκευή ισχύος, από τα οποία τα 12,5 GW θα προέρχονται από μονάδες φυσικού αερίου – ισχύς αντίστοιχη με το σύνολο της ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο στο Βέλγιο, τη Δανία, την Πορτογαλία και τη Σουηδία μαζί.
Σε αντάλλαγμα, η EPH έλαβε μετοχές της TotalEnergies αξίας περίπου 5,1 δισ. ευρώ, γεγονός που την καθιστά έναν από τους μεγαλύτερους μετόχους της γαλλικής εταιρείας.
Νέα έκθεση της εκστρατείας Beyond Fossil Fuels (BFF) προειδοποιεί ότι η κοινοπραξία μπορεί «να βαθύνει την εξάρτηση της Ευρώπης από ακριβό εισαγόμενο ορυκτό αέριο, να αυξήσει τους λογαριασμούς ενέργειας και να επιβραδύνει την καθαρή ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης».
Θα βοηθήσει η κοινοπραξία να σταθεροποιηθούν οι ενεργειακές προμήθειες της Ευρώπης;
Η TotalEnergies περιγράφει την εξαγορά ως κεντρικό στοιχείο της πρωτοβουλίας της «Clean Firm Power», η οποία υπόσχεται να παρέχει στους βιομηχανικούς πελάτες χαμηλών εκπομπών ηλεκτρική ενέργεια 24 ώρες το 24ωρο, συνδυάζοντας διαλείπουσα ανανεώσιμη ενέργεια με ευέλικτα περιουσιακά στοιχεία όπως μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο.
Η έκθεση της BFF επισημαίνει ότι το 87% των μονάδων φυσικού αερίου της κοινοπραξίας που λειτουργούν ή βρίσκονται υπό κατασκευή χρησιμοποιούν τεχνολογία αεριοστροβίλων συνδυασμένου κύκλου (CCGT), η οποία έχει σχεδιαστεί κυρίως για συνεχή, αποδοτική παραγωγή «βάσης» και όχι για ταχεία απόκριση.
Οι μονάδες CCGT χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να εκκινήσουν και είναι πιο κατάλληλες για λειτουργία με σχετικά σταθερή ισχύ επί πολλές ώρες. Έρευνα της γαλλικής ΜΚΟ Reclaim Finance έχει δείξει ότι όταν χρησιμοποιούνται για ευέλικτη λειτουργία, η διάρκεια ζωής και η κερδοφορία τους μειώνονται, ενώ οι εκπομπές CO2 και ατμοσφαιρικών ρύπων αυξάνονται.
Οι μονάδες ανοιχτού κύκλου (OCGT), που μπορούν να εκκινήσουν και να φτάσουν στη μέγιστη ισχύ μέσα σε λίγα μόλις λεπτά, προτιμώνται συνήθως για ταχεία εφεδρική ισχύ ώστε να εξισορροπείται το δίκτυο. Από τις μονάδες που ήδη λειτουργούν στην κοινοπραξία, μόνο δύο – η Trapani στη Σικελία και η Kilroot στο Ηνωμένο Βασίλειο – είναι OCGT.
Έχει ακόμη θέση το φυσικό αέριο στο ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης;
Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση του ευρωπαϊκού δικτύου. Επειδή οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όπως ο άνεμος και η ηλιακή ενέργεια υπόκεινται σε απρόβλεπτες διακυμάνσεις, οι μονάδες φυσικού αερίου μπορούν να αυξάνουν γρήγορα την παραγωγή για να καλύπτουν κενά στην προσφορά.
Η κατανάλωση φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή στην Ευρώπη αυξήθηκε σχεδόν κατά 8% το 2025, εν μέρει λόγω περιόδων χαμηλής παραγωγής από αιολικά και υδροηλεκτρικά, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA).
Ο ευρωπαϊκός οργανισμός διαχειριστών δικτύου ENTSO-E αναφέρει ότι η ευέλικτη παραγωγή είναι «απαραίτητη για να διασφαλιστεί ένα ασφαλές, αποδοτικό και ανθεκτικό ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς το μερίδιο των ανανεώσιμων συνεχίζει να αυξάνεται». Ωστόσο, σε έκθεση του Νοεμβρίου 2025 καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η αποθήκευση ενέργειας, η πιο έξυπνη διαχείριση των δικτύων και η αξιοποίηση της ευελιξίας των ίδιων των ανανεώσιμων πηγών αποτελούν τη μακροπρόθεσμη λύση για την επίτευξη των κλιματικών στόχων χωρίς να διακινδυνεύει η αξιοπιστία του συστήματος.
Προς το παρόν, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσφέρουν επιδοτήσεις «capacity» στους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να διατηρούν τις μονάδες διαθέσιμες και να μπορούν να εγγυηθούν την παροχή ρεύματος όταν το δίκτυο βρίσκεται υπό πίεση. Οι ενισχύσεις αυτές μπορούν να διοχετεύονται και σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας.
Η Beyond Fossil Fuels έχει διαπιστώσει ότι περίπου 90 δισ. ευρώ κατευθύνθηκαν σε πληρωμές ισχύος (capacity payments) στην Ευρώπη μεταξύ 2014 και 2024, με περισσότερα από τα μισά να καταλήγουν σε μονάδες φυσικού αερίου και άλλα περιουσιακά στοιχεία ορυκτών καυσίμων.
Σύμφωνα με την BFF, η κοινοπραξία TotalEnergies–EPH, με την επωνυμία TTEP, είναι πιθανό να βασιστεί σε μεγάλο βαθμό σε αυτές τις επιδοτήσεις, παρά τη φαινομενική ακαταλληλότητα του χαρτοφυλακίου της.
Στην παρουσίαση προς επενδυτές για τη συμφωνία, τον Νοέμβριο του 2025, η TotalEnergies έκανε λόγο για τον «ελκυστικό μηχανισμό αποζημίωσης ισχύος» της Ιταλίας και την «ελκυστική αγορά ισχύος» του Ηνωμένου Βασιλείου.
Στη νέα της έκθεση, η BFF υποστηρίζει ότι πάνω από τις μισές μονάδες που περιλαμβάνονται στην κοινοπραξία χρηματοδοτήθηκαν μέσω επιδοτήσεων από τις αγορές ισχύος την περίοδο 2015–2024, συνολικού ύψους άνω των 4,08 δισ. ευρώ.
«Η TotalEnergies και η EPH θα σχεδιάσουν ακόμη μεγαλύτερη εξάρτηση από το ορυκτό αέριο»
Η συμφωνία εξυπηρετεί επίσης τον βασικό κλάδο εμπορίας φυσικού αερίου της TotalEnergies. Η εταιρεία εκτιμά ότι η κοινοπραξία θα καταναλώνει περίπου δύο εκατομμύρια τόνους LNG τον χρόνο, εξασφαλίζοντάς της ουσιαστικά μια εγγυημένη εσωτερική αγορά για το αέριο που προμηθεύεται διεθνώς. Αντί να ανταγωνίζεται για να πουλήσει το αέριο στην ανοιχτή αγορά, μπορεί να το διαθέτει στις δικές της μονάδες παραγωγής – αποκομίζοντας έσοδα τόσο στο σκέλος της προμήθειας όσο και στο σκέλος της παραγωγής.
«Σε αυτή τη συμφωνία όλοι χάνουν – εκτός από τις πετρελαϊκές και εταιρείες φυσικού αερίου που ήδη θησαυρίζουν», δηλώνει η Μπριζίτ Αλάρκον, εκστρατεύτρια της BFF. «Αντί να βάζουν την Ευρώπη σε τροχιά ενεργειακής ασφάλειας, η TotalEnergies και η EPH θα σχεδιάσουν περαιτέρω εξάρτηση από το ορυκτό αέριο… υπό το προσχηματικό μανδύα της προσθήκης “flexgen” ισχύος».
Η BFF εκτιμά ότι, σε βάθος πενταετίας, οι εισαγωγές αυτές μπορεί να κοστίσουν στην Ευρώπη μεταξύ 6,68 και 7,56 δισ. ευρώ, ωφελώντας κυρίως τις βιομηχανίες ορυκτών καυσίμων στις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Στο ίδιο χρονικό διάστημα, υπολογίζει ότι η κοινοπραξία μπορεί να προκαλέσει κλιματικές εκπομπές αντίστοιχες με εκείνες που παράγουν η Ιρλανδία ή η Δανία μέσα σε έναν χρόνο.
Η TotalEnergies κρίνεται ένοχη για παραπλανητικούς ισχυρισμούς σχετικά με το κλίμα
Έχουν ήδη διατυπωθεί ερωτήματα για τις διακηρυγμένες φιλοδοξίες και των δύο εταιρειών. Τον Οκτώβριο του 2025, δικαστήριο του Παρισιού έκρινε παράνομη τη διαφημιστική καμπάνια της TotalEnergies για το κλίμα, αποφαινόμενο ότι ο ισχυρισμός της πως έχει «το κλίμα στην καρδιά της στρατηγικής της» ήταν παραπλανητικός, δεδομένης της συνεχιζόμενης επέκτασης της εταιρείας στην παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η εταιρεία σχεδιάζει να αυξάνει την παραγωγή LNG κατά 3% ετησίως έως το 2030 και έχει τα πιο εκτεταμένα βραχυπρόθεσμα σχέδια επέκτασης σε ορυκτά καύσιμα – με κριτήριο τον αριθμό των χωρών – από κάθε άλλη μεγάλη πετρελαϊκή και εταιρεία φυσικού αερίου.
Η EPH, από την άλλη, ελέγχεται από τον Τσέχο δισεκατομμυριούχο Ντάνιελ Κρζετίνσκι και παραμένει, μέσω της μητρικής EP Group, ο μεγαλύτερος παραγωγός άνθρακα στην Ευρώπη. Η εταιρεία έχει δηλώσει ότι θα αποχωρήσει από τον άνθρακα έως το 2030, αλλά αντί να κλείσει πολλές από τις ανθρακικές της μονάδες, τις έχει μεταβιβάσει σε μια αδελφή εταιρεία, την EP Energy Transition, διατηρώντας κοινό προσωπικό, υποδομές και οικονομικές διασυνδέσεις, σύμφωνα με έρευνα που δημοσίευσε το 2025 η ΜΚΟ χρηματοοικονομικής πληροφόρησης FIND.
Τι σημαίνει η συμφωνία για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης;
Η BFF, της οποίας η έκθεση για την κοινοπραξία δημοσιεύτηκε ενόψει της γενικής συνέλευσης της TotalEnergies στις 29 Μαΐου, υποστηρίζει ότι η συμφωνία βαθαίνει, αντί να επιλύει, την ενεργειακή ανασφάλεια της Ευρώπης – αντικαθιστώντας την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο μέσω αγωγών με εξάρτηση από το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) που διακινείται στις διεθνείς αγορές και είναι εξίσου εκτεθειμένο σε γεωπολιτικές αναταράξεις και μεταβλητότητα τιμών.
«Αυτή η συμμαχία μεταξύ της EPH, του κορυφαίου αναπτύκτη μονάδων φυσικού αερίου στην Ευρώπη, και της TotalEnergies, του μεγαλύτερου εισαγωγέα LNG στην Ευρώπη, έχει σχεδιαστεί ώστε οι εταιρείες αυτές να συνεχίσουν να κερδοφορούν από – και να παρατείνουν – την εξάρτηση της Ευρώπης από το ορυκτό αέριο, τροφοδοτώντας την κλιματική κρίση και αποσταθεροποιώντας την οικονομία», λέει ο Ρεμί Ερμάν, εκστρατευτής της ΜΚΟ Reclaim Finance, η οποία συνεργάζεται με την BFF.
«Καθώς οι κυβερνήσεις στρέφονται όλο και περισσότερο προς ένα πιο ασφαλές ενεργειακό μέλλον που δεν θα βασίζεται στις εισαγωγές αερίου, τα προειδοποιητικά φώτα θα έπρεπε να ανάβουν για τις τράπεζες. Θα ήταν συνετό να αποκλείσουν οποιαδήποτε οικονομική στήριξη προς την TTEP και προς εταιρείες που αναπτύσσουν νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο.»
Η TotalEnergies και η EPH κλήθηκαν να σχολιάσουν.