Τα άγρια ζώα διαδραματίζουν, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, έναν «καθοριστικό ρόλο» στον μετριασμό της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής μέσω της φυσικής τους συμπεριφοράς.
Καθώς ο πλανήτης πλησιάζει ολοένα περισσότερο σε ανεπανόρθωτη ζημιά, τα άγρια ζώα σε όλο τον κόσμο δίνουν τον δικό τους, μυστικό αγώνα κατά της κλιματικής αλλαγής και της απώλειας βιοποικιλότητας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Παρά τις επαναλαμβανόμενες προειδοποιήσεις των επιστημόνων, ο άνθρωπος συνεχίζει να πνίγει την ατμόσφαιρα με αέρια που παγιδεύουν τη θερμότητα, αυξάνοντας τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη κατά περίπου 1,4°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Αυτό έχει πυροδοτήσει συχνά επεισόδια ακραίων καιρικών φαινομένων, έχει προκαλέσει χιλιάδες θανάτους που θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί και έχει οδηγήσει σε ζημιές ύψους τρισεκατομμυρίων ευρώ.
Ανθρώπινες δραστηριότητες όπως η αποψίλωση των δασών και η εντατική κτηνοτροφία έχουν επίσης διαλύσει τη βιοποικιλότητα, σπρώχνοντας πολλά είδη προς την εξαφάνιση.
Ωστόσο, στο παρασκήνιο, τα άγρια ζώα αξιοποιούν τη φυσική τους συμπεριφορά για να συμβάλουν στον περιορισμό μέρους της αναταραχής που έχουμε προκαλέσει. Χωρίς αυτά, η μελλοντική ευημερία του πλανήτη μας βρίσκεται σε κίνδυνο.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Άγριας Ζωής (3 Μαρτίου), το Euronews Green αναδεικνύει το αθέατο έργο αυτών των ζώων με χαρακτηριστικά «σούπερ ηρώων».
«Τα άγρια ζώα διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, επομένως είναι απαραίτητο να εφαρμοστούν πολιτικές που θα βελτιώνουν την ευζωία τους, ενώ παράλληλα θα προστατεύουν και θα αποκαθιστούν τους πληθυσμούς τους», λέει ο Εντ Γκούντολ, ειδικός σε θέματα κλιματικής πολιτικής στην Παγκόσμια Ομοσπονδία για τα Ζώα (πηγή στα Αγγλικά).
«Η προστασία της άγριας ζωής και των οικοτόπων της είναι κάτι περισσότερο από ηθικό καθήκον· αποτελεί τον κρίκο που λείπει στην αντιμετώπιση της μεγαλύτερης πρόκλησης της εποχής μας».
Ελέφαντες και τίγρεις που αποθηκεύουν άνθρακα
Στιγμιότυπο αρχείου της 3ης Μαρτίου 2013: ελέφαντες πίνουν νερό στο Εθνικό Πάρκο Τσόμπε, στη Μποτσουάνα.Στιγμιότυπο αρχείου της 3ης Μαρτίου 2013: ελέφαντες πίνουν νερό στο Εθνικό Πάρκο Τσόμπε, στη Μποτσουάνα.
Τα μεγάλα φυτοφάγα, όπως οι ελέφαντες, παίζουν σημαντικό ρόλο στα οικοσυστήματα και στους βιογεωχημικούς κύκλους.
Μια μελέτη του 2019 που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature (πηγή στα Αγγλικά) διαπίστωσε ότι η μείωση της πυκνότητας των κορμών στα δάση λόγω της παρουσίας ελεφάντων στα τροπικά δάση της Αφρικής αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο τα δέντρα ανταγωνίζονται για φως, νερό και χώρο. Οι ερευνητές λένε ότι αυτές οι αλλαγές ευνοούν την ανάπτυξη μεγαλύτερων δέντρων με ξύλο μεγαλύτερης πυκνότητας, τα οποία μπορούν να απορροφούν περισσότερο άνθρακα από την ατμόσφαιρα.
Σύμφωνα με το WWF, εκτιμάται ότι μόνο ένας δασόβιος ελέφαντας μπορεί να αυξήσει τη συνολική ικανότητα ενός δάσους να δεσμεύει άνθρακα σε έκταση σχεδόν 250 στρεμμάτων. Αυτό αντιστοιχεί στην αφαίρεση από την ατμόσφαιρα των ετήσιων εκπομπών 2.047 αυτοκινήτων.
Μια μελέτη του περασμένου έτους, που δημοσιεύτηκε σε περιοδικό του εκδοτικού οίκου Wiley, διαπίστωσε ότι τα δάση όπου ζουν αυτόχθονες τίγρεις τείνουν να αποθηκεύουν έως και 12 τοις εκατό περισσότερο άνθρακα ανά εκτάριο. Αυτό οφείλεται στο ότι οι τίγρεις θηρεύουν ελάφια και αγριόχοιρους, τα οποία διαφορετικά θα εμπόδιζαν την ανάπτυξη δέντρων και φυτών.
Σκαφτικά θηλαστικά που βελτιώνουν το έδαφος
Κοντινό πλάνο ενός έχιδνα στην Αυστραλία.Κοντινό πλάνο ενός έχιδνα στην Αυστραλία.
Στην Αυστραλία, είδη όπως το μπετόνγκ και το έχιδνα σκάβουν λαγούμια και μικρές λακκούβες στα δάση. Αυτές παγιδεύουν φυσικά τα πεσμένα φύλλα και αυξάνουν τα θρεπτικά συστατικά του εδάφους, βοηθώντας στη δέσμευση μεγαλύτερων ποσοτήτων άνθρακα.
Η Παγκόσμια Ομοσπονδία για τα Ζώα αναφέρει ότι αυτά τα σκαφτικά θηλαστικά συμβάλλουν επίσης στη διατήρηση της υγρασίας σε δάση που γίνονται ολοένα πιο ξηρά και ευάλωτα στις δασικές πυρκαγιές. Πολλές από τις περσινές πυρκαγιές στην Ευρώπη έγιναν πιο πιθανές λόγω της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής, που οδηγεί σε άνοδο των θερμοκρασιών.
Θαλασσοπούλια που δίνουν ζωή στους κοραλλιογενείς υφάλους
Αποικία θαλασσοπουλιών (Γκιουλιμότ) στη Σκωτία.Αποικία θαλασσοπουλιών (Γκιουλιμότ) στη Σκωτία.
Τα υπερβολικά φορτία θρεπτικών ουσιών είναι επιζήμια για τους κοραλλιογενείς υφάλους και τα υδάτινα οικοσυστήματα, καθώς προκαλούν τεράστιες ανθίσεις φυκιών που εξαντλούν το οξυγόνο και πνίγουν τη θαλάσσια ζωή.
Στη Βαλτική Θάλασσα, ανθρώπινες δραστηριότητες όπως τα ανεπεξέργαστα λύματα και η χρήση λιπασμάτων έχουν αφήσει τα νερά κυριολεκτικά να «αγκομαχούν». Αντίθετα, τα φυσικά φορτία θρεπτικών ουσιών μπορούν στην πραγματικότητα να ευνοήσουν την ανάπτυξη των κοραλλιών και τη λειτουργία των υφάλων.
Τα θαλασσοπούλια τρέφονται ανοιχτά στη θάλασσα και επιστρέφουν στα νησιά για να κουρνιάσουν και να φωλιάσουν. Τα θρεπτικά συστατικά που αποθέτουν με τα περιττώματά τους ξεπλένονται στη συνέχεια προς τους γειτονικούς υφάλους.
Μια μελέτη του 2024, που δημοσιεύτηκε στο Nature, διαπίστωσε ότι αποικίες κοραλλιών κοντά σε νησί με υψηλή πυκνότητα θαλασσοπουλιών αύξησαν τους ρυθμούς ασβεστοποίησης (τον ρυθμό με τον οποίο τα κοράλλια που «χτίζουν» τους υφάλους δημιουργούν τον σκελετό τους) έως και 2,7 φορές σε σχέση με αποικίες κοντά σε γειτονικό νησί με χαμηλή πυκνότητα θαλασσοπουλιών.
Οι πράσινες χελώνες μεταφέρουν σπόρους θαλάσσιου χόρτου
Μια πράσινη θαλάσσια χελώνα γλιστρά στο νερό κατά τη διάρκεια κατάδυσης στο Σιπιντάν, στο Μαλαισιανό Βόρνεο.Μια πράσινη θαλάσσια χελώνα γλιστρά στο νερό κατά τη διάρκεια κατάδυσης στο Σιπιντάν, στο Μαλαισιανό Βόρνεο.
Έχοντας σημειώσει θεαματική ανάκαμψη τους τελευταίους μήνες, οι πράσινες χελώνες στην Αυστραλία καταναλώνουν σπόρους θαλάσσιου χόρτου και τους μεταφέρουν αλλού, μετακινώντας έτσι αυτό το κρίσιμο απόθεμα άνθρακα σε αποστάσεις που φτάνουν ακόμη και τα 650 χιλιόμετρα.
Τα ντούγκογκ, γνωστά και ως θαλάσσιες αγελάδες, συμβάλλουν επίσης στη διάδοση του θαλάσσιου χόρτου, μεταξύ άλλων και στον ολοένα πιο απειλούμενο Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο.
Κάστορες που πολεμούν τις πλημμύρες
Κάστορας στην όχθη, με λάσπη στο στόμα.Κάστορας στην όχθη, με λάσπη στο στόμα.
Ίσως το πιο προφανές από τα ζώα με «υπερηρωικές» δυνάμεις, η ικανότητα των κάστορων να χτίζουν φράγματα μπορεί να λειτουργήσει ως φυσική αντιπλημμυρική άμυνα. Αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό σε έναν θερμαινόμενο πλανήτη, καθώς για κάθε άνοδο της θερμοκρασίας του αέρα κατά 1°C, η ατμόσφαιρα μπορεί να συγκρατεί περίπου 7 τοις εκατό περισσότερη υγρασία, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε πιο έντονες και σφοδρές βροχοπτώσεις.
Πέρυσι, μια οικογένεια κάστορες βρέθηκε στα πρωτοσέλιδα όταν έχτισε φράγμα ακριβώς στο σημείο όπου οι αρχές στην Τσεχία σχεδίαζαν να κατασκευάσουν ένα. Έτσι εξοικονόμησε για τους φορολογουμένους περίπου 30 εκατομμύρια τσεχικές κορώνες (1,2 εκατ. ευρώ).
Τα φράγματα των κάστορων μπορούν επίσης να λειτουργήσουν ως φυσικές αντιπυρικές ζώνες, με έρευνες να δείχνουν ότι οι περιοχές με φράγματα κάστορων πλήττονται τρεις φορές λιγότερο από δασικές πυρκαγιές. Έτσι η βλάστηση παραμένει πράσινη και πλούσια, ενώ προστατεύονται ζωτικές περιοχές που απορροφούν άνθρακα.