Καθώς οι περικοπές στη διεθνή βοήθεια συνεχίζονται παγκοσμίως, νέα μελέτη προβλέπει ότι έως το 2030 θα πεθάνουν 22,6 εκατ. άνθρωποι, ανάμεσά τους 5,4 εκατ. παιδιά κάτω των πέντε ετών.
Περίπου 22,6 εκατομμύρια άνθρωποι θα πεθάνουν μέχρι το 2030 σε 93 χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, εάν συνεχιστούν οι τρέχουσες περικοπές στη διεθνή βοήθεια, μεταξύ των οποίων 5,4 εκατομμύρια παιδιά κάτω των πέντε ετών, προειδοποιεί νέα μελέτη.
Καθώς οι μεγαλύτεροι δωρητές παγκοσμίως συνεχίζουν να περικόπτουν δισεκατομμύρια δολάρια από την επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια (Official Development Assistance, ODA), νέα μελέτη του Ινστιτούτου Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελόνης (ISGlobal), που χρηματοδοτείται από το Ίδρυμα Ροκφέλερ, εκτιμά ότι έως το 2030 θα σημειωθούν επιπλέον 22,6 εκατομμύρια θάνατοι, εφόσον συνεχιστεί η σημερινή τάση.
Η ανάλυση επικεντρώνεται σε 93 χώρες που πλήττονται από τη μείωση της χρηματοδότησης και στις οποίες ζουν συνολικά 6,3 δισ. άνθρωποι, δηλαδή το 75% του παγκόσμιου πληθυσμού.
Για να ποσοτικοποιήσουν τις συνέπειες, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα δύο δεκαετιών, από το 2002 έως το 2021, προκειμένου να μοντελοποιήσουν τα αποτελέσματα υπό διαφορετικά σενάρια χρηματοδότησης.
«Δεν θέλουμε να αποδεχθούμε ότι αυτό είναι το νέο φυσιολογικό, δεν θέλουμε να αποδεχθούμε αυτή την κατάσταση, αυτή τη συνεχή συρρίκνωση», δήλωσε στο Euronews Health ο Νταβίντε Ραζέλα από το ISGlobal, συντονιστής της μελέτης.
Το 2023, η συνολική ODA ανήλθε σε 250,3 δισ. δολάρια (212,3 δισ. ευρώ), ιστορικό ρεκόρ, με τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιαπωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες να παρέχουν από κοινού περίπου το 70% του συνόλου.
Όλοι αυτοί οι μεγάλοι δωρητές, με εξαίρεση την Ιαπωνία, μείωσαν τη συνεισφορά τους στην ODA το 2024, για πρώτη φορά εδώ και τρεις δεκαετίες. Συνολικά, η διεθνής βοήθεια μειώθηκε για πρώτη φορά μετά από έξι χρόνια.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν η πρώτη χώρα που κατήργησε τον οργανισμό διεθνούς ανάπτυξης USAID το 2025. Ωστόσο, στη συνέχεια ακολούθησαν περικοπές και από άλλες χώρες.
Το Παγκόσμιο Ταμείο για την Καταπολέμηση του AIDS, της Φυματίωσης και της Ελονοσίας, το οποίο κάθε δύο χρόνια οργανώνει μια αναπλήρωση πόρων για τη συγκέντρωση χρηματοδότησης, είδε μια απότομη πτώση στη χρηματοδότησή του, από 15,7 δισ. δολάρια το 2022 σε 11,34 δισ. δολάρια το 2025. Ορισμένοι δωρητές, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν έχουν ακόμη διευκρινίσει το ποσό που θα δεσμεύσουν.
«Ο κόσμος θα πεθάνει. Αν δεν επαναφέρουμε τα επίπεδα χρηματοδότησης, πραγματικά, εκατομμύρια άνθρωποι θα πεθάνουν. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία γι’ αυτό», πρόσθεσε ο Ραζέλα.
Όπως είπε, η επόμενη πρόκληση είναι να φανεί πώς θα κατανεμηθούν τα χρήματα που απομένουν.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό The Lancet, έδειξε ότι την περίοδο 2002-2021 τα προγράμματα επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας συνέβαλαν σε μείωση της παιδικής θνησιμότητας κατά 39%, στην αποτροπή θανάτων από HIV/AIDS κατά 70% και στη μείωση των θανάτων από ελονοσία και διατροφικές ελλείψεις κατά 56%.
Δύο σενάρια: το κακό και το χειρότερο
Η ερευνητική ομάδα διαμόρφωσε δύο διαφορετικά σενάρια, για να αναλύσει πώς οι τάσεις περικοπών στη χρηματοδότηση θα μπορούσαν να επηρεάσουν την παγκόσμια υγεία και την ανάπτυξη έως το 2030.
Στο ήπιο σενάριο αποχρηματοδότησης, που προβλέπει μείωση κατά 10,6% (ο μέσος όρος των περικοπών των τελευταίων δύο ετών), οι περικοπές αυτές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε 9,4 εκατομμύρια αποτρέψιμους θανάτους, μεταξύ των οποίων 2,5 εκατομμύρια παιδιά κάτω των πέντε ετών.
Στο δεύτερο, πιο ακραίο σενάριο, με σοβαρή αποχρηματοδότηση, όπου οι περικοπές συνεχίζουν να επιδεινώνονται, θα μπορούσαν να προκληθούν πάνω από 22,6 εκατομμύρια επιπλέον θάνατοι, μεταξύ των οποίων 5,4 εκατομμύρια παιδιά κάτω των πέντε ετών.
«Τουλάχιστον τρεις στους τέσσερις ανθρώπους στον πλανήτη ζουν σε χώρες όπου τα κέρδη δύο δεκαετιών ανάπτυξης μπορεί να ανατραπούν, όπου η πρόοδος έναντι των ασθενειών εξαφανίζεται και όπου μπορεί να σημειωθεί αποτρέψιμη απώλεια ζωής», ανέφεραν οι ερευνητές.
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι οι προβολές δεν αποτελούν ακριβείς προβλέψεις για τη θνησιμότητα το 2030, αλλά σχετικές συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών τροχιών χρηματοδότησης, σχεδιασμένες ώστε να απομονώνουν τον αντίκτυπο των μεταβολών στην ODA.
Πέρα από τη διάσωση ζωών
Οι περικοπές στη χρηματοδότηση δεν επηρεάζουν μόνο την παροχή υπηρεσιών υγείας· περιορίζουν επίσης τον αριθμό των γιατρών που εργάζονται επί τόπου και τη διακρατική ανταλλαγή πληροφοριών.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι πολλά από τα οφέλη της ODA διοχετεύονται μέσω λιγότερο ορατών διαύλων. Πρέπει να ληφθούν υπόψη πολλές πτυχές, όπως η επιδημιολογική επιτήρηση και η ετοιμότητα απέναντι σε επιδημίες και κλιματικά σοκ.
«Η μελέτη δείχνει ότι ένας από τους λόγους που το κάνουμε αυτό [τη διεθνή βοήθεια] είναι επειδή σώζει ζωές σε μια κλίμακα που είναι απίστευτη σε σχέση με τα ποσά που δαπανώνται», δήλωσε στο Euronews Health ο Έρικ Πελόφσκι, αντιπρόεδρος για την παγκόσμια οικονομική ανάκαμψη στο Ίδρυμα Ροκφέλερ.
Ωστόσο, πρόσθεσε, η επένδυση στην ανάπτυξη φέρνει σταθερότητα και ευημερία από τις οποίες μπορεί να ωφεληθεί ολόκληρος ο κόσμος.
Σύμφωνα με τον Πελόφσκι, μεγάλο μέρος του προβλήματος αφορά τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η ξένη βοήθεια στην εσωτερική πολιτική σκηνή, συχνά ως δίλημμα ανάμεσα στις δαπάνες στο εσωτερικό και στις δαπάνες για ζητήματα που παρουσιάζονται ως απομακρυσμένα από το εθνικό συμφέρον.
«Η πραγματικότητα είναι ότι οι δαπάνες στο εξωτερικό συχνά έχουν ως στόχο είτε να προστατεύσουν τους ανθρώπους στο εσωτερικό είτε να προωθήσουν μια παγκόσμια οικονομία ή μια παγκόσμια σταθερότητα που είναι πολύτιμη για τους πολίτες στο εσωτερικό», προσέθεσε.