Χώρες σε όλο τον κόσμο μειώνουν τους προϋπολογισμούς ανθρωπιστικής βοήθειας και αναδιαμορφώνουν την παγκόσμια αντίδραση σε υγειονομικές κρίσεις
Η Λαοκρατική Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ) βρίσκεται στο επίκεντρο μιας μεγάλης επιδημίας Έμπολα που, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής 220 ύποπτους θανάτους και περισσότερα από 900 ύποπτα κρούσματα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η επιδημία, που ο ΠΟΥ στις 16 Μαΐου κήρυξε Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Δημόσιας Υγείας Διεθνούς Εμβέλειας, δοκιμάζει την υγειονομική ανταπόκριση της χώρας, η οποία έχει αποδυναμωθεί από τις περικοπές στη διεθνή βοήθεια και τις ένοπλες συγκρούσεις στην περιοχή.
«Η επιδημία αυτή πλήττει μια χώρα που ήδη βρίσκεται στα όριά της», δήλωσε ο Δρ Μανέντζι Μανγκούντου, διευθυντής της Oxfam για τη ΛΔΚ.
«Οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις και τα χρόνια περικοπών στη βοήθεια έχουν βαθύνει μια ανθρωπιστική κρίση πρωτοφανών διαστάσεων: ένας στους τέσσερις ανθρώπους πεινά. Οι ίδιες περικοπές άφησαν τη ΛΔΚ ουσιαστικά εκτεθειμένη στον Έμπολα, αποδυναμώνοντας τα συστήματα επιτήρησης που θα έπρεπε να είχαν εντοπίσει την επιδημία εβδομάδες νωρίτερα».
Η Διεθνής Επιτροπή Διάσωσης προειδοποίησε ότι οι περικοπές στη χρηματοδότηση έχουν αφήσει την περιοχή «επικίνδυνα» εκτεθειμένη.
«Χρόνια υποχρηματοδότησης και οι πρόσφατες περικοπές έχουν αφήσει πολλές μονάδες υγείας χωρίς τον κατάλληλο προστατευτικό εξοπλισμό, χωρίς επαρκή δυνατότητα επιτήρησης ή την αναγκαία υποστήριξη στην πρώτη γραμμή για να ανταποκριθούν γρήγορα και με ασφάλεια», δήλωσε η Χέδερ Ρίοκ Κερ, διευθύντρια του IRC στη ΛΔΚ.
Πρόσθεσε ότι ορισμένες δραστηριότητες που μέχρι πρόσφατα χρηματοδοτούνταν από δωρητές, όπως η παροχή κιτ μέσων ατομικής προστασίας (PPE) σε δομές υγείας, έχουν μειωθεί σημαντικά και πολλές δομές στις πληγείσες περιοχές λειτουργούν χωρίς βασικά μέσα προστασίας.
Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, 239 εκατομμύρια άνθρωποι θα χρειαστούν επείγουσα ανθρωπιστική βοήθεια το 2026, μετά από ένα 2025 που σημαδεύτηκε από σοβαρές περικοπές στις ανθρωπιστικές επιχειρήσεις και από αριθμό-ρεκόρ θανατηφόρων επιθέσεων κατά ανθρωπιστών.
Ποιος μειώνει τη χρηματοδότηση της ανθρωπιστικής βοήθειας;
Η διεθνής βοήθεια αυξάνεται σταθερά τα τελευταία 50 χρόνια, φτάνοντας σε ιστορικά υψηλά επίπεδα το 2023. Καθώς όμως οι ανάγκες αυξάνονται επίσης, οι περικοπές στην εξωτερική βοήθεια επηρεάζουν πλέον πολλές χώρες και οργανισμούς υγείας σε όλο τον κόσμο.
Το 2023, η Επίσημη Αναπτυξιακή Βοήθεια (Official Development Assistance, ODA) από τις 33 χώρες μέλη της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας (DAC) του ΟΟΣΑ ανήλθε σε 229 δισ. δολάρια (197 δισ. ευρώ)
Το 2024 το ποσό αυτό μειώθηκε στα 215 δισ. δολάρια (185 δισ. ευρώ) – η πρώτη πτώση μετά από πέντε χρόνια αύξησης – και το 2025 περιορίστηκε περαιτέρω στα 165 δισ. δολάρια (142 δισ. ευρώ).
Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι δωρητές;
Η ανθρωπιστική βοήθεια, αν και ανέρχεται σε δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο, συγκεντρώνεται σε έναν μικρό αριθμό μεγάλων δωρητών.
Η Γερμανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία και η Γαλλία είναι οι μεγαλύτεροι δωρητές σε όρους όγκου, ενώ μια μικρή ομάδα βορειοευρωπαϊκών χωρών συνεχίζει να διαθέτει τις υψηλότερες αναλογίες του εθνικού της εισοδήματος.
Το 2025, αυτές οι πέντε χώρες ευθύνονταν για το 95,7% της συνολικής μείωσης της ODA, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ. Μόνο οι ΗΠΑ κάλυψαν τα τρία τέταρτα αυτής της μείωσης, καθώς η βοήθειά τους μειώθηκε κατά 56,9% σε σύγκριση με το 2024 – η μεγαλύτερη μείωση σε όρους όγκου που έχει καταγραφεί ποτέ από οποιονδήποτε πάροχο.
Ακόμη και μετά από αυτές τις περικοπές, οι ίδιοι πέντε δωρητές συνέχισαν να κυριαρχούν στη χρηματοδότηση το 2025, συγκεντρώνοντας τη συντριπτική πλειονότητα των συνολικών ροών βοήθειας. Ωστόσο, οι μειωμένοι προϋπολογισμοί τους περιόρισαν σημαντικά τους συνολικούς πόρους που είναι διαθέσιμοι σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Με βάση το Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα (ΑΕΕ), τη μεγαλύτερη συνεισφορά δίνουν η Νορβηγία, το Λουξεμβούργο, η Σουηδία, η Δανία και οι Κάτω Χώρες.
Πέρα από τις επιμέρους χώρες, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της συμβάλλουν επίσης μέσω ειδικών μηχανισμών.
Συνολικά, η ΕΕ και τα 27 κράτη μέλη της είναι οι μεγαλύτεροι δωρητές ανθρωπιστικής βοήθειας στον κόσμο, παρέχοντας το 40% της παγκόσμιας ανθρωπιστικής βοήθειας το 2025.
Ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 περιλαμβάνει ξεχωριστή γραμμή για την ανθρωπιστική βοήθεια, με συνολικό ποσό 11,57 δισ. ευρώ για τα επτά αυτά χρόνια, δηλαδή περίπου 1,65 δισ. ευρώ ετησίως.
Ο προϋπολογισμός για την περίοδο 2028-2034 βρίσκεται αυτή τη στιγμή υπό διαπραγμάτευση.