Λιθουανία: η βαλτική χώρα των 2,8 εκατ. στέλνει ειδικευόμενους γιατρούς σε απομακρυσμένες περιοχές, εκείνοι αντιδρούν ως «λαϊκιστικό» μέτρο.
Την Πέμπτη, το λιθουανικό κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της θέσπισης επιπλέον θέσεων ιατρικής ειδικότητας που θα χρηματοδοτούνται από το κράτος.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ωστόσο, υπάρχει μια παγίδα.
Το κράτος καλύπτει το κόστος, αλλά ο ειδικευόμενος γιατρός, με την εισαγωγή του, υπογράφει σύμβαση με την οποία δεσμεύεται να εργαστεί για πέντε χρόνια, μετά την ολοκλήρωση της ειδικότητάς του, σε μια περιοχή που αντιμετωπίζει έλλειψη επαγγελματιών υγείας.
Οι ειδικευόμενοι γιατροί δεν πείθονται και σχεδιάζουν να προσφύγουν στο Συνταγματικό Δικαστήριο.
«Το επιλεγμένο μέτρο είναι λαϊκιστικό», δήλωσε ο Laurynas Maciulevičius, πρόεδρος της Ένωσης Ειδικευόμενων Γιατρών της Λιθουανίας, σε γραπτό σχόλιο στο Euronews Health. Παρότι ο στόχος είναι να διασφαλιστεί η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη σε περιοχές που αντιμετωπίζουν έλλειψη επαγγελματιών υγείας, «δεν απαντά στο θεμελιώδες ερώτημα: γιατί οι γιατροί επιλέγουν, ή δεν επιλέγουν, να εργαστούν στις περιφερειακές περιοχές;», ανέφερε ο Maciulevičius.
Σύμφωνα με τη σοσιαλδημοκράτισσα Orinta Leiputė, μία από τις εισηγήτριες των αλλαγών, οι ειδικευόμενοι γιατροί θα μπορούν να επιλέγουν να ολοκληρώσουν την ειδικότητά τους χωρίς να δεσμεύονται να εργαστούν στις περιφέρειες για πέντε χρόνια.
«Πρόκειται για μια δυνατότητα επιλογής», ανέφερε η Leiputė σε δελτίο Τύπου (πηγή στα Αγγλικά). «Αν ένας νέος γιατρός δεν θέλει σπουδές με υποχρεώσεις, απλώς δεν θα τις επιλέξει και θα κάνει αίτηση για τις θέσεις που ήδη υπάρχουν χωρίς καμία δέσμευση».
Ωστόσο, οι πιθανότητες να εξασφαλίσει κανείς μια τέτοια θέση είναι ελάχιστες.
Μόνο 20 από τις 385 θέσεις ιατρικής ειδικότητας που χρηματοδοτούνται από το κράτος σε όλη τη χώρα δεν θα συνοδεύονται από πενταετή υποχρεωτική υπηρεσία στις περιφέρειες. Η Leiputė πρόσθεσε ότι ο αριθμός των κρατικά χρηματοδοτούμενων θέσεων χωρίς υποχρεώσεις παραμένει όπως είναι τώρα. Οι ειδικευόμενοι γιατροί μπορούν επίσης να επιλέξουν θέσεις που δεν χρηματοδοτούνται από το κράτος.
Η Λιθουανία διαθέτει περισσότερους γιατρούς ανά 10.000 κατοίκους από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας του ΠΟΥ (πηγή στα Αγγλικά), γεγονός που την κατατάσσει πάνω από την Ελβετία και λίγο κάτω από τη Γερμανία. Ωστόσο, ο συνολικός αριθμός των γιατρών μειώνεται στις ευρωπαϊκές χώρες, σε συνθήκες γήρανσης του πληθυσμού και μη ελκυστικών συνθηκών εργασίας. Σύμφωνα με τη Leiputė, έως το 2032 η Λιθουανία θα αντιμετωπίζει έλλειψη 269 οικογενειακών γιατρών, 207 παθολόγων και 146 παιδιάτρων. Επιπλέον, η εξάλειψη των λεγόμενων «ιατρικών ερήμων» στις αγροτικές περιοχές αποτελεί πρόκληση για τις περισσότερες χώρες.
Οι ειδικευόμενοι γιατροί συμφωνούν ότι οι περιφέρειες πρέπει να διασφαλίσουν την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, αλλά ο πυρήνας του προβλήματος παραμένει άλυτος. «Αυτό που χρειάζονται οι περιοχές δεν είναι γιατροί “τοποθετημένοι” για πέντε χρόνια, αλλά ένα σύστημα στο οποίο οι γιατροί να θέλουν να μείνουν», σημείωσε ο Maciulevičius, προσθέτοντας ότι δεν έχει παρουσιαστεί καμία ανάλυση των βαθύτερων αιτιών, καμία εκτίμηση επιπτώσεων ούτε σαφής αιτιολόγηση για ποιον λόγο το μοντέλο πενταετούς υποχρεωτικής υπηρεσίας θα ήταν η καλύτερη λύση.
Δεν είναι πανάκεια
Η σοσιαλδημοκράτισσα Leiputė θεωρεί ότι το μέτρο αυτό δεν αποτελεί πανάκεια, αλλά προστίθεται στις ήδη υπάρχουσες πρωτοβουλίες για την προσέλκυση γιατρών στις περιφέρειες, όπως επιπλέον υποτροφίες, επιδόματα μετεγκατάστασης ή παροχή στέγης.
«Εξετάζεται επίσης πώς οι θέσεις στις περιφέρειες μπορούν να γίνουν πιο ελκυστικές για μεγαλύτερους σε ηλικία γιατρούς, οι οποίοι ενδεχομένως να μην επιθυμούν πλέον να εργάζονται σε πανεπιστημιακά νοσοκομεία ή μεγάλα ιατρικά κέντρα, όπου ο φόρτος εργασίας είναι ιδιαίτερα απαιτητικός», ανέφερε η Leiputė.
Οι φιλελεύθεροι έχουν ήδη καταδικάσει τις αλλαγές, εκφράζοντας ανησυχία ότι θα γυρίσουν μπούμερανγκ. «Η κοινοβουλευτική πλειοψηφία υπονόμευσε τη συνταγματική αρχή της ελευθερίας αυτοπροσδιορισμού του ατόμου», ανέφερε η πρόεδρος του Κινήματος Φιλελευθέρων σε δελτίο Τύπου (πηγή στα Αγγλικά). «Δεν μπορείς να δημιουργήσεις εξισορρόπηση στην υγεία μέσω καταναγκασμού· αντίθετα, ο εξαναγκασμός θα ωθήσει ακόμη περισσότερους γιατρούς να φύγουν και να μεταναστεύσουν».
Σύμφωνα με την έκθεση του ΠΟΥ (πηγή στα Αγγλικά), αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν υιοθετήσει διαφορετικές στρατηγικές για την αντιμετώπιση των ελλείψεων επαγγελματιών υγείας σε υποεξυπηρετούμενες περιοχές.
Στη Φινλανδία, οι αρχές έχουν προσπαθήσει να βελτιώσουν την πρόσβαση στην περίθαλψη προσαρμόζοντας τη γεωγραφική κατανομή των θέσεων εκπαίδευσης γιατρών, διευρύνοντας τον ρόλο των νοσηλευτών και προσφέροντας κίνητρα, όπως υψηλότερες αμοιβές και πιο ευέλικτες μορφές εργασίας, ώστε να ενθαρρύνουν τους γιατρούς να εγκατασταθούν σε απομακρυσμένες περιοχές.
Η Λετονία έχει ακολουθήσει διαφορετική προσέγγιση. Οι ιατρικές σχολές δίνουν προτεραιότητα σε υποψηφίους που δεσμεύονται να εργαστούν σε αγροτικές περιοχές μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσής τους. Οι γιατροί που ασκούν το επάγγελμα σε υποεξυπηρετούμενες περιοχές μπορούν επίσης να λαμβάνουν μηνιαία επιδόματα, υψηλότερες κατά κεφαλήν πληρωμές και πρόσθετη οικονομική στήριξη, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης για επαγγελματική εξέλιξη.
Οι νέοι κανόνες αναμένεται να τεθούν σε ισχύ από το 2027.