Αρωματικά, διαφημισμένα στα social media και χωρίς ρύθμιση: τα φακελάκια νικοτίνης κατακλύζουν τη νεολαία, προειδοποιεί η οργάνωση STOP
Η αγορά των φακέλων νικοτίνης – μικρά σακουλάκια νικοτίνης που τοποθετούνται ανάμεσα στα ούλα και το χείλος – επεκτείνεται με ταχείς ρυθμούς χάρη σε ρυθμιστικά παραθυράκια και σε τακτικές μάρκετινγκ, όπως καμπάνιες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αρωματικές γεύσεις και χορηγίες σε αθλητικές διοργανώσεις, με τους νέους να είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι, προειδοποιεί νέο ενημερωτικό σημείωμα (πηγή στα Αγγλικά) που δημοσιεύτηκε την Τρίτη από τον οργανισμό STOP.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Υπολογίζεται ότι το 2025 πουλήθηκαν παγκοσμίως 34 δισ. φακελάκια νικοτίνης, αύξηση 660% σε σχέση με το 2020, σύμφωνα με την έκθεση. Η παγκόσμια αγορά εκτιμάται ότι θα φτάσει σχεδόν τα 16 δισ. δολάρια (13,8 δισ. ευρώ) έως το 2027 και τα 25 δισ. δολάρια (21,6 δισ. ευρώ) έως το 2028.
Αυτό είναι «εξαιρετικά κερδοφόρο», δήλωσε σε ενημέρωση Τύπου η Σόφι Μπράζνελ, ερευνήτρια και συντονίστρια στην Ομάδα Έρευνας για τον Έλεγχο του Καπνού του Πανεπιστημίου του Μπαθ στο Ηνωμένο Βασίλειο και συν-συγγραφέας του σημειώματος. Την αγορά ελέγχουν κυρίως οι μεγαλύτερες καπνοβιομηχανίες στον κόσμο, όπως η Philip Morris International (PMI) και η British American Tobacco (BAT), οι οποίες κατείχαν καθεμία περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας αγοράς φακέλων το 2025.
Η εκρηκτική ανάπτυξη της αγοράς «δεν είναι τυχαία», δήλωσε ο Χόρχε Αλντάι, διευθυντής του STOP και συν-συγγραφέας του σημειώματος.
Όπως υποστήριξε, οι καπνοβιομηχανίες εκμεταλλεύτηκαν τα κενά της νομοθεσίας, προωθώντας επιθετικά τα προϊόντα τόσο σε ήδη υπάρχοντες χρήστες νικοτίνης όσο και σε νέους καταναλωτές, μεταξύ των οποίων και ανήλικοι.
Δωρεάν δείγματα ενός εθιστικού προϊόντος
Οι φάκελοι νικοτίνης περιέχουν επιβλαβείς καρκινογόνες ουσίες, τοξικά συστατικά και εθιστική νικοτίνη, ανέφερε η Μπράζνελ. Παρά αυτούς τους κινδύνους, η έκθεση εντόπισε στοιχεία για διαδικτυακές πωλήσεις, προωθητικές ενέργειες κοντά σε σχολεία και διανομή δωρεάν δειγμάτων σε αρκετές χώρες.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μάρκες φακέλων νικοτίνης όπως οι Velo, Nordic Spirit και Zyn έχουν προσφέρει δωρεάν δείγματα σε καταναλωτές μέσω των ηλεκτρονικών καταστημάτων τους, εκδηλώσεων και εκπροσώπων που τα μοίραζαν σε κέντρα πόλεων, σύμφωνα με το σημείωμα.
«Φανταστείτε μια εταιρεία που θεωρεί αποδεκτό να δίνει δωρεάν δείγμα ενός εθιστικού προϊόντος», είπε ο Αλντάι. «Αυτό είναι το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η δημόσια υγεία».
Οι εταιρείες προωθούν επίσης φακέλους σε γεύσεις που κυμαίνονται από μέντα και φρούτα έως καφέ, μπαχαρικά και καπνό. Ακόμη και σε αγορές όπου οι γεύσεις περιορίζονται, οι παραγωγοί έχουν εισαγάγει εναλλακτικές ονομασίες όπως «Rush», «Blast», «Frost», «Exotic Black» και «Urban Vibe», πρόσθεσε ο Αλντάι.
Άλλες τακτικές περιλαμβάνουν τη σύνδεση των φακέλων με τη φιλία, τον δραστήριο τρόπο ζωής, τον ρομαντισμό και την επιτυχία, μέσω καμπανιών μάρκετινγκ που φτάνουν σε εκατομμύρια ανθρώπους, ανάμεσά τους παιδιά και νέους.
Ο Αλντάι αναφέρθηκε και στις χορηγίες της PMI και της BAT στη Φόρμουλα 1: «Αυτή η μορφή μάρκετινγκ φτάνει σε εκατοντάδες εκατομμύρια φιλάθλους της F1, ανάμεσά τους εκατομμύρια παιδιά και νέους που παρακολουθούν τις μεταδόσεις των αγώνων και καταναλώνουν ψυχαγωγικό περιεχόμενο και περιεχόμενο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».
Ρόλο στην προώθηση των φακέλων νικοτίνης, ιδίως στους νέους, έχουν παίξει και οι influencers στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το μάρκετινγκ στα social media για τους φακέλους νικοτίνης Velo της BAT έφτασε περισσότερους από 10 εκατομμύρια εφήβους κάτω των 18 ετών την περίοδο 2018-2023, σύμφωνα με το σημείωμα.
«Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι, βέβαια, ένα εξαιρετικά χρήσιμο και ισχυρό εργαλείο όταν θέλεις να προσεγγίσεις τους νέους», είπε ο Αλντάι. «Η BAT, η PMI και η Japan Tobacco έχουν όλες χρησιμοποιήσει influencers στα social media με από 24.000 έως 12 εκατομμύρια ακολούθους για να προωθήσουν φακέλους νικοτίνης».
Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι ο διακριτικός χαρακτήρας των φακέλων νικοτίνης τους καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικούς για τους νέους, καθώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε χώρους όπου το κάπνισμα ή το άτμισμα απαγορεύεται.
«Η στρατηγική μάρκετινγκ αποδίδει», είπε ο Αλντάι. «Στόχος είναι να βγάζουν ολοένα και περισσότερα χρήματα, καθώς οι άνθρωποι καταναλώνουν όλο και περισσότερη νικοτίνη μέσα από μια ολόκληρη γκάμα προϊόντων».
Ρυθμιστικό κενό
Η ραγδαία αναπτυσσόμενη αγορά για φακέλους νικοτίνης ξεπερνά τον ρυθμό με τον οποίο θεσπίζονται κανόνες σε όλη την Ευρώπη και πέρα από αυτήν, επιτρέποντας στις καπνοβιομηχανίες να διευρύνουν τις πωλήσεις τους σε καταναλωτές, μεταξύ των οποίων και σε νέους.
Σε ορισμένες χώρες, τα φακελάκια δεν είναι ούτε ρητά επιτρεπτά ούτε ρητά απαγορευμένα, γεγονός που δημιουργεί ρυθμιστικό κενό. «Η βιομηχανία μπορεί να εκμεταλλευτεί αυτές τις ασάφειες για να εισέρχεται στις αγορές και να σπέρνει τους σπόρους του εθισμού προτού προλάβουν οι ρυθμιστικές αρχές να αντιδράσουν», τόνισε ο Αλντάι.
Η έκθεση κατηγορεί επίσης τις καπνοβιομηχανίες ότι ασκούν πιέσεις σε φορείς χάραξης πολιτικής και χρησιμοποιούν υποσχέσεις επενδύσεων, οικονομικά κίνητρα και προειδοποιήσεις για το παράνομο εμπόριο, προκειμένου να επηρεάσουν τις ρυθμιστικές συζητήσεις.
Ο οργανισμός STOP καλεί τις κυβερνήσεις να θέσουν τους φακέλους νικοτίνης υπό αυστηρότερο ρυθμιστικό έλεγχο, με μέτρα όπως όρια ηλικίας, απαγόρευση διαφήμισης, τυποποιημένη συσκευασία, απαγόρευση γεύσεων, όρια στη συγκέντρωση νικοτίνης και υψηλότερους φόρους.
Οι συστάσεις ευθυγραμμίζονται σε γενικές γραμμές με τις κατευθυντήριες γραμμές του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και έρχονται σε μια συγκυρία όπου οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην ΕΕ οριστικοποιούν το πώς θα ρυθμιστούν τα νέα προϊόντα νικοτίνης.