Ο σχεδιασμός των διαστημοπλοίων επηρεάζει την ψυχική υγεία των αστροναυτών: επιστήμονες χαρτογραφούν πώς φωτισμός, ιδιωτικότητα και κοινόχρηστοι χώροι διαμορφώνουν την ευημερία σε μακρά ταξίδια προς τη Σελήνη και τον Άρη.
Επιστήμονες χαρτογράφησαν το πώς διαφορετικά χαρακτηριστικά ενός διαστημικού καταλύματος μπορούν να επηρεάσουν την ψυχική, συναισθηματική και κοινωνική ευημερία των αστροναυτών, σε νέα μελέτη (πηγή στα Αγγλικά).
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ερευνητές από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (MIT) και το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Μπόλντερ, στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξέτασαν τις συνδέσεις ανάμεσα σε χαρακτηριστικά όπως ο φωτισμός, η ιδιωτικότητα και η διαρρύθμιση των χώρων διαβίωσης και σε εμπειρίες όπως το άγχος, η νοσταλγία για το σπίτι, η κόπωση και οι σχέσεις μεταξύ των μελών του πληρώματος.
Στόχος είναι να δώσουν στους μηχανικούς έναν πιο σαφή τρόπο να λαμβάνουν υπόψη την ψυχική υγεία των αστροναυτών όταν σχεδιάζουν καταλύματα για μακράς διάρκειας αποστολές στο διάστημα.
«Η επίγνωση ότι η ζωή στο διάστημα είναι δύσκολη υπάρχει εδώ και καιρό», δήλωσε σε δελτίο Τύπου η Μιχ Λιν, κύρια συγγραφέας της μελέτης και υποψήφια διδάκτορας στα εργαστήρια Human Systems και Engineering Systems του MIT.
«Έχουμε αφήσει πολύ πίσω μας την εποχή του ανθρώπου μέσα σε ένα “μεταλλικό κουτί”. Καθώς οι προτεραιότητές μας μετατοπίζονται προς αποστολές εξερεύνησης μεγάλης διάρκειας, το να διασφαλίσουμε ότι το πλήρωμα είναι ασφαλές, υγιές, ικανοποιημένο και παραγωγικό γίνεται ακόμη πιο σημαντικό», πρόσθεσε.
Σε ακραία περιβάλλοντα, τα καταλύματα κατασκευάζονται συνήθως πρωτίστως για την επιβίωση. Υποβρύχια, βάσεις στην Ανταρκτική και διαστημόπλοια πρέπει να προστατεύουν τους ανθρώπους από άμεσους φυσικούς κινδύνους, συχνά με ελάχιστο διαθέσιμο χώρο.
Τα διαστημικά ταξίδια μπορούν να ασκήσουν σημαντική ψυχολογική πίεση στους αστροναύτες. Η απομόνωση και ο εγκλεισμός επηρεάζουν τον ύπνο, τη διάθεση, τις γνωστικές επιδόσεις και τις σχέσεις μέσα στο πλήρωμα, ενώ η ζωή χωρίς φυσικούς κύκλους ημέρας-νύχτας μπορεί να διαταράξει τον κιρκάδιο ρυθμό του σώματος.
Καθώς όμως η ανθρωπότητα προετοιμάζεται για μεγαλύτερες αποστολές στη Σελήνη και, αργότερα, στον Άρη, οι αστροναύτες μπορεί να περνούν μήνες ή και χρόνια κλεισμένοι με την ίδια μικρή ομάδα ανθρώπων, μακριά από οικογένεια και φίλους και με ελάχιστες ευκαιρίες να απομακρυνθούν από το περιβάλλον τους.
Πόσο μπορεί να βοηθήσει ο σχεδιασμός;
Οι ερευνητές προχώρησαν σε εκτενή, επαναληπτική ανασκόπηση της επιστημονικής βιβλιογραφίας για τη βιωσιμότητα στο διάστημα και σε άλλα ακραία περιβάλλοντα, προκειμένου να εντοπίσουν στοιχεία που συνδέουν το φυσικό περιβάλλον με τη συμπεριφορική υγεία.
Χρησιμοποίησαν τα ευρήματα για να δημιουργήσουν έναν χάρτη με 68 παράγοντες και 167 συνδέσεις, ο οποίος δείχνει πώς οι πτυχές ενός περιβάλλοντος μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορική υγεία και την απόδοση.
Εστίασαν σε 14 συναισθήματα και εμπειρίες που μπορεί να επηρεαστούν από τον σχεδιασμό των καταλυμάτων, μεταξύ των οποίων το άγχος, η αυτονομία, η περιέργεια, η κόπωση, η νοσταλγία και το αίσθημα συγγένειας.
Στη συνέχεια χαρτογράφησαν πώς διαφορετικοί παράγοντες σχεδιασμού μπορούν να συμβάλουν σε αυτά τα αποτελέσματα.
Ο φωτισμός, για παράδειγμα, μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο και τους κιρκάδιους ρυθμούς. Ο βαθμός ιδιωτικότητας που έχουν τα μέλη του πληρώματος μπορεί να επηρεάζει το άγχος και την αίσθηση αυτονομίας, ενώ η διάταξη των κοινόχρηστων χώρων, των διαδρόμων και των εισόδων μπορεί να διαμορφώνει πόσο συχνά οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.
Παράλληλα, οι διαδρομές πρόσβασης, οι σκάλες και οι είσοδοι μπορούν να συμβάλουν στη φιλία και τη συνοχή της ομάδας, επειδή καθορίζουν πόσο συχνά οι άνθρωποι συναντιούνται τυχαία μεταξύ τους.
Οι ερευνητές προτείνουν επίσης να εξεταστούν χαρακτηριστικά που βοηθούν τους αστροναύτες να αναπτύσσουν ισχυρότερη σύνδεση με τον χώρο όπου ζουν, ώστε να μειώνεται η νοσταλγία για το σπίτι. Σε αυτά περιλαμβάνονται μεγαλύτερη ιδιωτικότητα και χώροι που τα μέλη του πληρώματος μπορούν να αναδιαμορφώνουν ή να εξατομικεύουν.
«Η σύνδεση ανάμεσα στο κατάλυμα και τη συμπεριφορική υγεία δεν είχε αποτυπωθεί μέχρι τώρα με αυτόν τον τρόπο», είπε η Λιν. «Εμείς κάναμε αυτές τις συνδέσεις για πρώτη φορά».
Η ερευνητική ομάδα υποστηρίζει ότι η ίδια προσέγγιση μπορεί να εφαρμοστεί και στη Γη, για παράδειγμα σε υποβρύχια, εξέδρες εξόρυξης πετρελαίου, αποστολές στην Ανταρκτική και άλλα περιβάλλοντα όπου οι άνθρωποι ζουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα απομονωμένοι και περιορισμένοι.
Οι ερευνητές έχουν επίσης διαθέσει τα ευρήματα μέσω ενός διαδραστικού ιστότοπου, του Human-Environment Connection and Interaction Atlas (HECIA), όπου οι σχεδιαστές μπορούν να εξερευνούν τις διαφορετικές συνδέσεις.
Ωστόσο, επισημαίνουν ότι το εργαλείο και οι ιδέες που το συνοδεύουν δεν αποτελούν μια λύση που ταιριάζει σε όλα τα ακραία καταλύματα. Ο κατάλληλος σχεδιασμός θα εξαρτηθεί από τις συγκεκριμένες προδιαγραφές και τους περιορισμούς κάθε εγκατάστασης.