Η επετειακή εκδήλωση στις Βρυξέλλες ανέδειξε βαθιές εσωτερικές διαφωνίες για τη στάση απέναντι στην ακροδεξιά. Το ζήτημα δεν είναι πλέον θεωρητικό, αλλά αγγίζει τον τρόπο λήψης αποφάσεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι ισορροπίες μετατοπίζονται με συνέπειες για τις μελλοντικές πλειοψηφίες.
Ποτήρια σαμπάνιας υψώθηκαν την Τετάρτη για την 50ή επέτειο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος σε έναν πολυτελή χώρο στις Βρυξέλλες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Όμως, η σκιά της ακροδεξιάς πλανιόταν πάνω από το κοκτέιλ, καθώς το ΕΛΚ εξετάζει το πιο θεμελιώδες δίλημμα των τελευταίων δεκαετιών: ποιο είναι το μέλλον των Ευρωπαίων συντηρητικών;
Η ηγεσία της παλαιότερης και ισχυρότερης πολιτικής δύναμης της Ευρώπης βρίσκεται αντιμέτωπη με ανησυχία λόγω καταγγελιών ότι συντόνιζε το έργο της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με αντιευρωπαϊκές δυνάμεις μέσω μιας ομάδας στο WhatsApp.
Το επεισόδιο είναι σημαντικό, καθώς δείχνει μια θεσμοθετημένη συνεργασία και υποδηλώνει ότι το «τείχος προστασίας» που απαγόρευε τη συνεργασία με κόμματα τα οποία μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν υπερβολικά τοξικά για συνεργασία σε εθνικό επίπεδο, καταρρέει στις Βρυξέλλες.
Αυτό θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις για τη διαμόρφωση μελλοντικών κυβερνητικών συμμαχιών σε ένα ιδιαίτερα κατακερματισμένο πολιτικό τοπίο, το οποίο γίνεται επίσης ολοένα και πιο πολωμένο ώστε να διατηρηθούν κεντρώες συμμαχίες σε όλη την Ευρώπη και σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες δημοκρατίες της.
«Ήταν ένα μεγάλο λάθος», δήλωσε στο Euronews κορυφαίο στέλεχος του κόμματος, που ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του. Η υπόθεση της συνομιλίας στο WhatsApp συζητήθηκε στο περιθώριο της εκδήλωσης, με αρκετά μέλη του κόμματος να ανησυχούν για τις επιπτώσεις της και για το μήνυμα που στέλνει.
«Πρόκειται για ένα πολύ ευαίσθητο ζήτημα για εμάς: Στη χώρα μου, οι ψηφοφόροι μας δεν το ανέχονται», δήλωσε πρώην Γερμανός ευρωβουλευτής.
Η ανοιχτή συνεργασία με την ακροδεξιά «Εναλλακτική για τη Γερμανία» παρουσιάζεται συχνά ως η απόλυτη «κόκκινη γραμμή» για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς. Ο ίδιος συμμετείχε στην εκδήλωση, καθισμένος στην πρώτη σειρά και σχεδόν χωρίς να χαμογελά, περιτριγυρισμένος από άλλους αρχηγούς κυβερνήσεων, καθώς και πρώην και νυν προέδρους των θεσμών της ΕΕ.
Λίγες θέσεις αριστερά του καθόταν ο Μάνφρεντ Βέμπερ, επικεφαλής του ΕΛΚ, ο οποίος, κατά την άποψη του Μερτς, «έχει την ευθύνη» να τερματίσει κάθε μορφή συνεργασίας με την ακροδεξιά.
«Πρέπει να ήταν η καλύτερή του μέρα», σχολίασε αξιωματούχος του ΕΛΚ, υπονοώντας ότι οι σχέσεις μεταξύ των δύο έχουν γίνει τεταμένες.
Οι κατηγορίες ότι το ΕΛΚ προσεγγίζει την ακροδεξιά δεν είναι κάτι νέο. Ωστόσο, το ζήτημα πήρε δραματική τροπή αυτή την εβδομάδα, όταν το Γερμανικό Πρακτορείο Ειδήσεων DPA δημοσίευσε συνομιλία που δείχνει συντονισμό μεταξύ του ΕΛΚ και ακροδεξιών ομάδων, συμπεριλαμβανομένου προσωπικού της «Εναλλακτικής για τη Γερμανία», για τη σύνταξη νομοσχεδίου για τη μετανάστευση.
«Ο Μερτς απεχθάνεται να προκύπτουν προβλήματα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Και αυτή η ιστορία, για τους Γερμανούς, είναι μεγάλη», ανέφερε άλλο πρόσωπο με γνώση της υπόθεσης.
«Αποδοκιμάζουμε όσα φαίνεται να συνέβησαν σε επίπεδο προσωπικού την περασμένη εβδομάδα. Δεν συνεργαζόμαστε με την ακροδεξιά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο», δήλωσε ο Μερτς τη Δευτέρα.
Δύο ημέρες αργότερα, τα λόγια του αντηχούσαν ανάμεσα στα λαμπερά πάνελ και τα ποτήρια Prosecco της επετειακής εκδήλωσης, ιδιαίτερα όταν ο ίδιος ο Βέμπερ όρισε τη «βασική μάχη» που έχει μπροστά του το ΕΛΚ, εκείνη εναντίον των ακροδεξιών λαϊκιστών.
«Όσοι αμφισβητούν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν είναι απλώς ανταγωνιστές, είναι πολιτικοί μας εχθροί. Και ως πρόεδρος του ΕΛΚ, έχω ορίσει το τείχος προστασίας μας», δήλωσε ο Βέμπερ, στέλνοντας μήνυμα προς τον Γερμανό καγκελάριο.
Ένα κόμμα σε δίλημμα
Ωστόσο, δεν συμφωνούν όλοι οι εκπρόσωποι του ΕΛΚ για το πού πρέπει να χαραχθεί η «κόκκινη γραμμή».
Το «Brandmauer» («τείχος προστασίας»: πολιτικός όρος που περιγράφει μια σαφή, γραμμή, ότι τα παραδοσιακά κόμματα δεν συνεργάζονται σε καμία περίπτωση με την ακροδεξιά), δεν έχει την ίδια απήχηση στην υπόλοιπη Ευρώπη ούτε στις Βρυξέλλες, παρά τους ισχυρισμούς του Βέμπερ.
Ο επικεφαλής του ΕΛΚ δεν έχει διστάσει να οικοδομήσει de facto συμμαχίες με πολλαπλά κόμματα στα δεξιά του, ξεκινώντας από τους «Ευρωπαίους Συντηρητικούς και Μεταρρυθμιστές», στους οποίους περιλαμβάνονται οι «Αδελφοί της Ιταλίας» της Τζόρτζια Μελόνι και οι οποίοι πλέον δεν θεωρούνται από τους περισσότερους στο ΕΛΚ ως αντιευρωπαϊκές δυνάμεις.
Πέρα από την πρακτική συνεργασία που αποκάλυψε το DPA, έχει υπάρξει και de facto σύγκλιση μεταξύ των θέσεων του ΕΛΚ και εκείνων ακροδεξιών ομάδων, όπως οι Πατριώτες για την Ευρώπη και η Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών, η ομάδα στην οποία ανήκει η AfD, σε ορισμένα ζητήματα.
Σε επίπεδο αρχών, η ομάδα παραμένει προσηλωμένη σε μια «κεντρώα πλειοψηφία», με στόχο τη στήριξη της Επιτροπής της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον αποκλεισμό των εθνικιστικών δυνάμεων. Ποσοτικές αναλύσεις των ψηφοφοριών στο Κοινοβούλιο δείχνουν σύγκλιση με τους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες και τη Renew, τους παραδοσιακούς συμμάχους του ΕΛΚ, στις εννέα από τις δέκα περιπτώσεις.
Ωστόσο, οι ψηφοφορίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πέρα από τα αριθμητικά δεδομένα, αξιολογούνται και πολιτικά, καθώς ένα σημαντικό νομοθετικό ζήτημα δεν έχει την ίδια βαρύτητα με ένα μη δεσμευτικό ψήφισμα.
Σε ζητήματα μετανάστευσης και περιβάλλοντος, το ΕΛΚ έχει διαμορφώσει μια δεξιά πλειοψηφία, ψηφίζοντας με τον ίδιο τρόπο όπως δυνάμεις που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν υπερβολικά τοξικές για το κεντροδεξιό φάσμα, όπως ο Εθνικός Συναγερμός, το Fidesz του Βίκτορ Όρμπαν και η Εναλλακτική για τη Γερμανία. Την ίδια στιγμή, στο Βερολίνο, ακόμη και η άτυπη συνεργασία θεωρείται απολύτως απαράδεκτη.
Αμφιλεγόμενοι νόμοι που επιτρέπουν τη δημιουργία κέντρων απέλασης εκτός ΕΕ και τη δυνατότητα αποστολής αιτούντων άσυλο σε χώρες με τις οποίες δεν έχουν καμία σύνδεση, αποτελούν αποτέλεσμα αυτής της πιο σκληρής δεξιάς σύγκλισης, όπως και μια γενικότερη υποχώρηση από φιλοπεριβαλλοντική νομοθεσία, όπως οι κανόνες για την αποψίλωση, στο όνομα της απλοποίησης και της ανταγωνιστικότητας.
Το «τείχος προστασίας» έχει ήδη καταρρεύσει σχεδόν παντού στην πράξη. Τα μέλη του ΕΛΚ καλούνται πλέον να επιλέξουν αν θα προσπαθήσουν να το ανασυστήσουν ή αν θα αποδεχθούν ότι δεν υπάρχει.