Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προωθεί νέο κανονισμό για τις επιστροφές παράτυπων μεταναστών, που προβλέπει κράτηση έως δύο ετών, μεταφορά σε κέντρα εκτός ΕΕ και ενισχυμένες έρευνες για τον εντοπισμό τους. Το σχέδιο προκαλεί έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις και πολιτικές ομάδες
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα ψηφίσει σύντομα έναν νόμο που αποσκοπεί στην αύξηση των επιστροφών παράτυπων μεταναστών, επίσης μέσω αμφιλεγόμενων κέντρων απέλασης εκτός της ΕΕ, κρατήσεων έως και δύο ετών και επιδρομών σε σπίτια που οι ΜΚΟ συγκρίνουν με τις μεθόδους του ICE των ΗΠΑ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (LIBE) του Κοινοβουλίου ενέκρινε τη Δευτέρα μια εκδοχή του κειμένου που υποστηρίζεται από τις κεντροδεξιές, δεξιές και ακροδεξιές ομάδες, σπάζοντας την παραδοσιακή «κεντρώα πλειοψηφία». Οι αριστερές ομάδες του ημικυκλίου ανακοίνωσαν την αντίθεσή τους στο νομοσχέδιο, το οποίο πρέπει τώρα να ψηφιστεί από ολόκληρο το Κοινοβούλιο.
Η ψηφοφορία στην επιτροπή επιβεβαίωσε την τάση του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) να συντάσσεται με τους δεξιούς Ευρωπαίους Συντηρητικούς και Μεταρρυθμιστές (ECR) και τους ακροδεξιούς Πατριώτες για την Ευρώπη (PfE) και την Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών (ESN) σε όλους τους φακέλους που σχετίζονται με τη μετανάστευση.
Οι διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο της παραδοσιακής κεντρώας πλειοψηφίας, η οποία περιλαμβάνει το ΕΛΚ, τους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες (S&D), τους φιλελεύθερους Renew Europe και τους Πράσινους, κατέρρευσαν και το κείμενο που πρότεινε ο εισηγητής, ο φιλελεύθερος Ολλανδός ευρωβουλευτής Μάλικ Αζμάνι, τελικά καταψηφίστηκε.
Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του ΕΛΚ Φρανσουά-Ξαβιέ Μπελαμί κατηγόρησε τους Σοσιαλιστές ότι δεν δεσμεύτηκαν, αρνούμενοι να αποδεχθούν τις βασικές αρχές του νόμου. «Χρειαζόμαστε τώρα δράση για την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης, καθώς μόνο το 20% των αποφάσεων επιστροφής που εκδίδονται σε όλη την Ευρώπη εφαρμόζονται στην πραγματικότητα», δήλωσε σε δημοσιογράφο μετά την ψηφοφορία.
Οι ομάδες της Αριστεράς επικρίνουν έντονα το αποτέλεσμα. «Το κείμενο που εγκρίθηκε αντανακλά μια ρατσιστική και λαϊκιστική ιδεολογία. Θα θέσει σε κίνδυνο τις ζωές των ανθρώπων και θα παραβιάσει την αξιοπρέπειά τους», δήλωσε στο Euronews η ευρωβουλευτής των Πρασίνων Μελίσα Καμάρα, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει «βασικές αρχές του κράτους δικαίου».
Ένα αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο, το οποίο επικρίνεται από την κοινωνία των πολιτών
Ο κανονισμός για την επιστροφή προτάθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάρτιο του 2025 και εγκρίθηκε από τα κράτη μέλη τον περασμένο Δεκέμβριο.
Θα καθιερώνει την αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων επιστροφής που εφαρμόζονται σε μετανάστες μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και θα επιτρέπει στις αρχές να ερευνούν τον τόπο διαμονής ή «άλλα σχετικά μέρη» όπου μπορεί να βρεθεί ένας υπήκοος τρίτης χώρας που έλαβε εντολή απέλασης.
«Εναπόκειται στα κράτη μέλη να δώσουν προτεραιότητα στις υπηρεσίες επιβολής του νόμου για να εφαρμόσουν πραγματικά αυτό [τους κανόνες], ανοίγοντας τον δρόμο για μια αποτελεσματική πολιτική επιστροφής», δήλωσε στο Euronews ο ευρωβουλευτής Τσάρλι Βάιμερς, επικεφαλής διαπραγματευτής της ομάδας ECR.
Οι επικριτές λένε ότι η διάταξη αυτή θα μπορούσε να μεταφραστεί σε επιδρομές παρόμοιες με αυτές που πραγματοποιεί η αμερικανική υπηρεσία μετανάστευσης και τελωνειακής επιβολής (ICE), οι οποίες έχουν προκαλέσει διαμαρτυρίες και συγκρούσεις στις ΗΠΑ, κυρίως στη Μινεσότα.
«Αυτό θα άνοιγε ενδεχομένως την πόρτα σε επιδρομές της αστυνομίας σε σπίτια ανθρώπων που θεωρούνται ύποπτοι ότι φιλοξενούν μετανάστες, καθώς και σε γραφεία και καταφύγια που λειτουργούν από ανθρωπιστικές οργανώσεις», δήλωσε στο Euronews η Σίλβια Κάρτα, υπεύθυνη για την προάσπιση της πολιτικής στο Picum, ένα δίκτυο οργανώσεων στον τομέα της μετανάστευσης.
Η ίδια πιστεύει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη νομοθετικές ή ακόμη και συνταγματικές διατάξεις μπορεί να αποτρέψουν την εφαρμογή του νόμου αυτού, αλλά φοβάται ότι αλλού ο κανονισμός θα επεκτείνει τις δυνατότητες διεξαγωγής ερευνών χωρίς ένα πολύ σαφές νομικό πλαίσιο, όπως η δικαστική άδεια.
Ο νόμος θα επιτρέπει επίσης στις χώρες της ΕΕ να επιστρέφουν παράτυπους μετανάστες σε τρίτες χώρες που δεν σχετίζονται με την προέλευσή τους, εφόσον έχουν συνάψει διμερείς συμφωνίες με κράτος εκτός ΕΕ για τη δημιουργία κέντρων κράτησης που ονομάζονται «κόμβοι επιστροφής» στο έδαφός του.
Ανεξάρτητος φορέας παρακολούθησης καταργείται
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, οι κόμβοι μπορούν να είναι είτε τόποι διέλευσης είτε τόποι όπου αναμένεται να παραμείνει ένα άτομο, γεγονός που εγείρει ζητήματα σχετικά με τα δικαιώματα των μεταναστών, καθώς θα στέλνονται πίσω σε χώρες με τις οποίες δεν έχουν καμία σχέση.
Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στα κέντρα κράτησης που κατασκευάζονται εκτός ΕΕ αποτελεί επίσης λόγο ανησυχίας για τις ΜΚΟ, καθώς καταγγέλλουν την έλλειψη εγγυήσεων και λογοδοσίας.
Η ευθύνη γι’ αυτό ανατίθεται μόνο στα κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αφαίρεσε διάταξη για τη σύσταση ανεξάρτητου φορέα ή μηχανισμού που θα παρακολουθεί την αποτελεσματική εφαρμογή των συμφωνιών με τρίτες χώρες, η οποία είχε αρχικά προταθεί από την Επιτροπή.
«Το γεγονός ότι οι κόμβοι αυτοί θα μπορούσαν να δημιουργηθούν με συμφωνίες, άτυπα μνημόνια συνεννόησης ή άλλες μορφές συναίνεσης θα σήμαινε ότι δεν υπάρχουν σαφή και ισχυρά νομικά πρότυπα παρακολούθησης», δήλωσε η Κάρτα.
Το κείμενο, όπως συντάχθηκε από την Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (LIBE), τροποποιεί επίσης το αυτόματο ανασταλτικό αποτέλεσμα των προσφυγών, το οποίο στον ισχύοντα νόμο αναστέλλει κάθε απέλαση ενός μετανάστη μέχρι να εκδοθεί οριστική απόφαση επί της υπόθεσης. Το κείμενο που εγκρίθηκε θέλει να αναθέσει την απόφαση αυτή στις δικαστικές αρχές κατά περίπτωση.
Μετά την τελευταία ψηφοφορία του Κοινοβουλίου, η τελική έκδοση του νομοσχεδίου θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τα κράτη μέλη και θα μπορούσε να γίνει νόμος ήδη τους επόμενους μήνες, καθώς οι διαφορές μεταξύ των δύο θέσεων είναι ελάχιστες.