Οι ιταλοί ψηφοφόροι αποφασίζουν για τη συνταγματική μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης
Οι κάλπες είναι ανοιχτές σε όλη την Ιταλία για το συνταγματικό δημοψήφισμα σχετικά με τη μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης. Η ψηφοφορία διεξάγεται σήμερα, Κυριακή 22, από τις 7:00 έως τις 23:00 (ώρα Ιταλίας) και αύριο, Δευτέρα 23 Μαρτίου, από τις 7:00 έως τις 15:00 (ώρα Ιταλίας).
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι ψηφοφόροι καλούνται να αποφασίσουν αν θα εγκρίνουν ή θα απορρίψουν έναν νόμο αναθεώρησης του Συντάγματος που έχει ήδη εγκριθεί από το Κοινοβούλιο και αφορά επτά άρθρα (87, 102, 104, 105, 106, 107 και 110 Συντ.).
Η μεταρρύθμιση αποσκοπεί στην εισαγωγή διαχωρισμού της σταδιοδρομίας μεταξύ δικαστών και εισαγγελέων, στη δημιουργία δύο Ανώτατων Δικαστικών Συμβουλίων και ενός νέου Ανώτατου Πειθαρχικού Δικαστηρίου.
Πώς ψηφίζουν οι πολίτες και γιατί δεν απαιτείται απαρτία
Οι πολίτες που έχουν δικαίωμα ψήφου πρέπει να προσέλθουν στις κάλπες έχοντας μαζί τους έγκυρη εκλογική κάρτα και δελτίο ταυτότητας. Τα δημοτικά γραφεία σε όλη την Ιταλία θα παραμείνουν ανοιχτά εκτάκτως τις ημέρες της ψηφοφορίας, ώστε να διευκολυνθεί η έκδοση αντιγράφων, ετικετών και εκλογικών καρτών.
Στο εκλογικό τμήμα οι ψηφοφόροι θα παραλάβουν ένα ενιαίο ψηφοδέλτιο, στο οποίο θα μπορούν να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο επιλογές: Ναι (επιβεβαίωση της μεταρρύθμισης) ή Όχι (απόρριψη της μεταρρύθμισης).
Υπενθυμίζεται ότι το δημοψήφισμα είναι επικυρωτικού τύπου και, ως εκ τούτου, δεν απαιτείται η επίτευξη απαρτίας για να είναι έγκυρο. Το αποτέλεσμα ισχύει ανεξάρτητα από τον αριθμό των εκλογέων που θα προσέλθουν στις κάλπες. Επικρατεί απλώς όποιος συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους.
Για τους πολίτες που είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Ιταλών κατοίκων εξωτερικού (Aire) ισχύει, ως γενικός κανόνας, η επιστολική ψήφος. Αντίθετα, δεν έχει προβλεφθεί καμία εναλλακτική διαδικασία ψηφοφορίας για τα πέντε εκατομμύρια Ιταλούς πολίτες που ζουν μόνιμα μακριά από τον δήμο εγγραφής τους και πρέπει να μεταβούν εκεί για να εκφράσουν την προτίμησή τους.
Τι προβλέπει η μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης
Μεταξύ των βασικών σημείων, το πρώτο ερώτημα αφορά τη μεταρρύθμιση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου (Csm), του αυτοδιοικητικού οργάνου των δικαστών και των εισαγγελέων. Οι εκλογείς καλούνται να αποφασίσουν αν επιθυμούν ή όχι την κατάργηση του νόμου της 24ης Μαρτίου 1958, που ρυθμίζει τη λειτουργία του Csm και το οποίο, σε περίπτωση επικράτησης του «Ναι», θα χωριστεί σε δύο διακριτά όργανα, ένα για τους δικαστές και ένα για τους εισαγγελείς.
Με το «Ναι» θα δημιουργηθεί επίσης ένα Ανώτατο Πειθαρχικό Δικαστήριο, στο οποίο θα ανατεθεί η πειθαρχική κρίση των δικαστικών λειτουργών, αντικαθιστώντας σε αυτόν τον ρόλο το Csm.
Το δεύτερο ερώτημα, για την δίκαιη αξιολόγηση των δικαστικών λειτουργών, προτείνει να αναγνωριστεί η συμμετοχή στη διαδικασία αξιολόγησης του έργου των δικαστικών λειτουργών και σε μη τακτικά μέλη, δηλαδή σε δικηγόρους και πανεπιστημιακούς.
Ο λεγόμενος διαχωρισμός των σταδιοδρομιών, δηλαδή η απαγόρευση σε δικαστές και εισαγγελείς να μετακινούνται από τον έναν ρόλο στον άλλο, αποτελεί το αντικείμενο του τρίτου ερωτήματος. Η διάκριση ανάμεσα σε δικαστικές και εισαγγελικές αρμοδιότητες θεωρείται ο βασικός πυλώνας της μεταρρύθμισης που επιδιώκει η κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Το τέταρτο ερώτημα προτείνει να τεθεί όριο στην επιβολή προφυλάκισης. Οι σχετικές διατάξεις θα εξακολουθήσουν να ισχύουν μόνο για όσους διαπράττουν σοβαρά αδικήματα.
Τέλος, η μεταρρύθμιση καλεί τους ψηφοφόρους να αποφανθούν για την κατάργηση του διατάγματος Σεβερίνο του 2012, το οποίο προβλέπει αδυναμία υποψηφιότητας, μη εκλογιμότητα και αυτόματη έκπτωση από το αξίωμα για βουλευτές, μέλη της κυβέρνησης, περιφερειακούς συμβούλους, δημάρχους και τοπικούς αιρετούς σε περίπτωση καταδίκης.
Τα ερωτήματα του δημοψηφίσματος θα αποδοθούν συνοπτικά στο ψηφοδέλτιο με το εξής κείμενο: «Εγκρίνετε το κείμενο του νόμου αναθεώρησης των άρθρων 87, δέκατο εδάφιο, 102, πρώτο εδάφιο, 104, 105, 106, τρίτο εδάφιο, 107, πρώτο εδάφιο, και 110 του Συντάγματος, που εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο και δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της 30ής Οκτωβρίου 2025 με τον τίτλο “Διατάξεις για την οργάνωση της δικαστικής εξουσίας και την ίδρυση του Πειθαρχικού Δικαστηρίου”;».
Ένα πιθανό τεστ για την κυβέρνηση
Η ψηφοφορία της Κυριακής και της Δευτέρας ερμηνεύεται από πολλούς παρατηρητές και ως δοκιμασία για την κυβέρνηση Μελόνι, στο τέλος μιας προεκλογικής εκστρατείας που σημαδεύτηκε από τη σύγκρουση ανάμεσα στην πολιτική και τη δικαστική εξουσία και από ιδιαίτερα οξείς τόνους, σε τέτοιο βαθμό ώστε ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Σέρτζιο Ματαρέλα να αναγκαστεί να απευθύνει έκκληση για μετριοπάθεια.
Δεδομένης της στήριξης σύσσωμης της κυβερνητικής πλειοψηφίας στη μεταρρύθμιση και του εξίσου ενιαίου μετώπου του «όχι» που συγκροτούν τα κύρια κόμματα της αντιπολίτευσης, το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος μπορεί να αποτελέσει σημαντικό σήμα για τις προθέσεις ψήφου των Ιταλών, λίγο παραπάνω από έναν χρόνο πριν από τη λήξη της νομοθετικής περιόδου, η οποία προβλέπεται για το καλοκαίρι του 2027.
Η πλειοψηφία υποστηρίζει το «ναι» ως κομβικό βήμα για την «ολοκλήρωση» της μεταρρύθμισης της Δικαιοσύνης και την ενίσχυση της αξιοκρατίας, ενώ ένα σημαντικό τμήμα του δικαστικού σώματος και της αντιπολίτευσης καλεί σε απόρριψη του κειμένου, το οποίο θεωρεί επιζήμιο και ανίκανο να επηρεάσει ουσιαστικά την πραγματική αποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος στην Ιταλία.