Ψήφισμα που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά έναν κοινό ορισμό του βιασμού σε όλη την ΕΕ, δηλώνοντας ότι κάθε σεξουαλική πράξη χωρίς συναίνεση θα πρέπει να θεωρείται βιασμός - Παρέμβαση της Ελ. Μελέτη ως συνονίστριας του ΕΛΚ
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Τρίτη ψήφισμα με το οποίο ζητείται να δοθεί σε όλη την ΕΕ ένας κοινός - ενιαίος ορισμός του βιασμού ο οποίος να βασίζεται στην απουσία ελεύθερης και ενημερωμένης συναίνεσης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Εναπόκειται τώρα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει νομοθεσία, η οποία στη συνέχεια θα πρέπει να εγκριθεί από τα κράτη μέλη της ΕΕ, ένα συνήθως πολιτικό και δύσκολο βήμα.
Το ψήφισμα προτρέπει ότι «μόνο μια σαφής, καταφατική, ελεύθερα δοθείσα και αδιαμφισβήτητη ένδειξη συναίνεσης είναι έγκυρη» στις σεξουαλικές σχέσεις. Προσθέτει ότι «η σιωπή, η έλλειψη λεκτικής ή σωματικής αντίστασης ή η απουσία ενός "όχι" δεν μπορούν να ερμηνευθούν ως συναίνεση».
Οποιαδήποτε σεξουαλική πράξη εκτός αυτού του πλαισίου θα πρέπει να θεωρείται βιασμός.
Τονίζει επίσης το ψήφισμα ότι η προηγούμενη συναίνεση, οι προηγούμενες σεξουαλικές σχέσεις ή οποιαδήποτε σχέση με τον δράστη - συμπεριλαμβανομένου του γάμου - δεν συνεπάγεται αυτόματη συναίνεση.
Η έκκληση αυτή αντικατοπτρίζει την αρχή «μόνο το ναι σημαίνει ναι» που υιοθετήθηκε από την Ισπανία, η οποία εγκρίθηκε το 2022 μετά από έναν βάναυσο ομαδικό βιασμό.
Τι προβλέπουν οι νομοθεσίες των κρατών - μελών
Η έλλειψη συναίνεσης αποτελεί ήδη καθοριστικό στοιχείο του βιασμού ή της σεξουαλικής επίθεσης σε 17 από τα 27 κράτη μέλη, σύμφωνα με την Υπηρεσία Ερευνών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Ο ορισμός που υποστήριξε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι επίσης σύμφωνος με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, η οποία έχει επικυρωθεί από 22 χώρες της ΕΕ.
Ωστόσο, η νομοθεσία σε αρκετά κράτη μέλη εξακολουθεί να βασίζεται σε έναν ορισμό του βιασμού που βασίζεται στη βία, απαιτώντας από τα θύματα να αποδείξουν ότι δέχθηκαν βία ή απειλές.
Στην Εσθονία, ο βιασμός ορίζεται ως παραβίαση της βούλησης του θύματος με βία ή απειλές, ενώ η Λετονία αναφέρεται στη σεξουαλική βία που διαπράττεται υπό συνθήκες καταναγκασμού, συμπεριλαμβανομένης της βίας ή άλλων μορφών πίεσης. Στη Ρουμανία, ο νόμος εστιάζει στην αδυναμία του θύματος να εκφράσει τη συγκατάθεσή του.
Εν τω μεταξύ, η νομοθεσία στην Ιταλία, τη Σλοβακία, την Ουγγαρία και τη Βουλγαρία είναι ασαφής, διατηρώντας στοιχεία μιας προσέγγισης που βασίζεται στη βία, σύμφωνα με ομάδα εμπειρογνωμόνων που συστάθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης.
Τέτοιοι ορισμοί συχνά απαιτούν ερμηνεία από τα δικαστήρια όσον αφορά το τι συνιστά βίαιη επίθεση, η οποία δεν είναι πάντα συνεπής. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υψηλό βάρος απόδειξης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε δευτερογενή θυματοποίηση.
Παρέμβαση της συντονίστριας του ΕΛΚ Ελ. Μελέτη
«Η σιωπή δεν είναι συναίνεση», τόνισε κατά την παρέμβασή της στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο η ευρωβουλευτής της ΝΔ Ελεονώρα Μελέτη.
Οπως τόνισε, η απουσία αντίδρασης δεν μπορεί και δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως συγκατάθεση, ενώ υπογράμμισε πως υπάρχουν περιπτώσεις όπου η συναίνεση είναι εκ των πραγμάτων αδύνατη, όπως όταν το θύμα βρίσκεται υπό την επήρεια αλκοόλ ή ουσιών. «Η ακινησία είναι τρόμος και η σιωπή σοκ», σημείωσε χαρακτηριστικά, καλώντας σε αλλαγή της οπτικής με την οποία αντιμετωπίζονται τέτοιες υποθέσεις.
Κλείνοντας, η ευρωβουλευτής και συντονίστρια του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στην Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων, υπογράμμισε ότι ο ορισμός του βιασμού πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στην ύπαρξη ελεύθερης, σαφούς και πραγματικής συναίνεσης. «Όχι στους μώλωπες, όχι στις κραυγές, όχι στις προσδοκίες των τρίτων για το πώς έπρεπε να αντιδράσει ένα θύμα. Το μόνο ερώτημα είναι ένα: υπήρξε συναίνεση; Αν όχι, τότε μιλάμε για βιασμό», είπε.
Οι υποστηρικτές του ψηφίσματος υποστηρίζουν ότι πρόσφατες υποθέσεις έχουν οσυιαστικά μετατοπίσει τα όρια των ορισμών που βασίζονται στη βία.
Μιλώντας στο Euronews, η ευρωβουλευτής Αμπιρ Αλ-Σαχλανί επεσήμανε περιπτώσεις στη Γαλλία που αφορούσαν τη χρήση ναρκωτικών και τη διαδικτυακή κακοποίηση ως απόδειξη των εξελισσόμενων μορφών σεξουαλικής βίας.
Το ψήφισμα εγκρίθηκε με μεγάλη πλειοψηφία, με 447 ψήφους υπέρ, 160 κατά και 43 αποχές.
Ο ορισμός του βιασμού παραμένει ένα βασικό κενό στη νομοθεσία της ΕΕ για τη βία κατά των γυναικών, αφού εξαιρέθηκε από μια οδηγία που εγκρίθηκε το 2024 - μια κίνηση που προκάλεσε επικρίσεις και διαμαρτυρίες.
Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όριζε τον βιασμό ως σεξ χωρίς συναίνεση, αλλά αρκετά κράτη - μέλη αντιτάχθηκαν στη διάταξη αυτή. Ορισμένα, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, υποστήριξαν ότι το ποινικό δίκαιο εμπίπτει στην εθνική αρμοδιότητα και θα πρέπει να παραμείνει στην ευθύνη των επιμέρους χωρών.
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περίπου το 5% των γυναικών στην ΕΕ έχουν υποστεί βιασμό από την ηλικία των 15 ετών.