Έκτακτα μέτρα στήριξης για αγρότες, μεταφορές και βιομηχανία απέναντι στην εκτίναξη των τιμών ενέργειας και καυσίμων
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα χαλαρώσει τους αυστηρούς κανόνες κρατικών ενισχύσεων προκειμένου να βοηθήσει τομείς που εξαρτώνται από τα καύσιμα να αντιμετωπίσουν τις εκρηκτικές αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας και τις υπόλοιπες οικονομικές συνέπειες της κρίσης στη Μέση Ανατολή, ανακοίνωσε την Τετάρτη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα έκτακτα, βραχυπρόθεσμα μέτρα θα επιτρέψουν στις εθνικές κυβερνήσεις να επιδοτούν έως και το 70% του επιπλέον κόστους καυσίμων και λιπασμάτων για αγρότες, αλιευτικές επιχειρήσεις και εταιρείες οδικών μεταφορών.
Τα μέτρα αποτελούν «μια στοχευμένη, προσωρινή και αναλογική απάντηση που θα βοηθήσει στην προστασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από τις άμεσες επιπτώσεις της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή», δήλωσε την Τετάρτη η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Τερέσα Ριμπέρα.
Από την έναρξη του πολέμου — που ουσιαστικά έχει οδηγήσει στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ — οι αγρότες αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος λιπασμάτων και καυσίμων, ενώ οι αλιείς εξετάζουν πλέον αν κάθε έξοδος στη θάλασσα αξίζει το καύσιμο που καταναλώνεται.
Οι εταιρείες μεταφορών δυσκολεύονται επίσης να ανταποκριθούν στις αυξήσεις των τιμών, επιλέγοντας είτε να απορροφήσουν το κόστος, είτε να το μετακυλήσουν στους πελάτες, είτε να περιορίσουν τη δραστηριότητά τους. Βιομηχανίες υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης σε ολόκληρη την Ευρώπη βλέπουν τις γραμμές παραγωγής να επιβραδύνονται καθώς αυξάνονται οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Ριμπέρα δήλωσε ότι η Επιτροπή θα επιτρέψει πλέον στα κράτη-μέλη να επιδοτούν τη βαριά βιομηχανία καλύπτοντας έως και το 70% του ενεργειακού κόστους, έναντι 50% που επιτρεπόταν έως σήμερα βάσει των κανόνων κρατικών ενισχύσεων.
Οι κυβερνήσεις θα μπορούν να προσαρμόζουν τη στήριξη προς τις επιχειρήσεις ανάλογα με τις τοπικές ανάγκες, ενώ μικρές μεταφορικές επιχειρήσεις, αγρότες και αλιείς θα μπορούν να λαμβάνουν σταθερή ενίσχυση έως και 50.000 ευρώ με ελάχιστο διοικητικό βάρος, σύμφωνα με τη Ριμπέρα.
«Το πλαίσιο επιτρέπει στις κυβερνήσεις να χορηγούν κρατικές ενισχύσεις για τον περιορισμό των άμεσων αρνητικών επιπτώσεων στις πιο εκτεθειμένες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, διατηρώντας παράλληλα ίσους όρους ανταγωνισμού στην Ενιαία Αγορά», ανέφερε η αντιπρόεδρος της Κομισιόν.
Αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι επιχειρήσεις θα δουν την οικονομική στήριξη μέσα στους επόμενους δύο μήνες, αν και η ταχύτητα καταβολής θα εξαρτηθεί από τις εθνικές κυβερνήσεις.
Κανόνες για τη διατήρηση ίσων όρων ανταγωνισμού
Οι κανόνες κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ συνήθως απαγορεύουν στις εθνικές αρχές να παρέχουν επιχορηγήσεις, δάνεια ή φορολογικές ελαφρύνσεις σε συγκεκριμένες εταιρείες όταν αυτό μπορεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό. Στόχος είναι η διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών-μελών.
Τα νέα μέτρα, που θα ισχύσουν έως το τέλος Δεκεμβρίου, θα επιτρέπουν στις κυβερνήσεις να παρέχουν οικονομική στήριξη, όπως επιχορηγήσεις, φορολογικές ελαφρύνσεις και κρατικές εγγυήσεις, με τους δικαιούχους να χρειάζεται μόνο να εκτιμήσουν το κόστος αντί να προσκομίσουν αναλυτικά αποδεικτικά στοιχεία.
«Κάθε δικαιούχος δεν χρειάζεται να προσκομίζει ξεχωριστές αποδείξεις από πρατήρια καυσίμων», δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ.
Ωστόσο, υπάρχουν φόβοι ότι τα νέα μέτρα, που επιτρέπουν μεγαλύτερη κρατική παρέμβαση, ενδέχεται να οδηγήσουν σε στρέβλωση της ευρωπαϊκής αγοράς. Επικριτές υποστηρίζουν ότι θα ευνοηθούν κυρίως τα μεγαλύτερα κράτη-μέλη που διαθέτουν τη δημοσιονομική δυνατότητα να στηρίξουν τις επιχειρήσεις τους, κυρίως η Γερμανία.
Η Γερμανία υπήρξε ο μεγαλύτερος ωφελημένος από τη χαλάρωση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, αντιπροσωπεύοντας περίπου το ήμισυ όλων των εγκεκριμένων ενισχύσεων από το 2022, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Μόνο το 2022 διέθεσε 73,67 δισεκατομμύρια ευρώ — περίπου το ένα τρίτο του συνολικού ποσού της ΕΕ — ενώ διατήρησε παρόμοια υψηλά επίπεδα δαπανών και το 2023. Το επίπεδο αυτό ξεπερνά κατά πολύ εκείνο της Γαλλίας και της Ιταλίας, εντείνοντας τις ανησυχίες για έναν πιθανό «αγώνα επιδοτήσεων» εντός της ΕΕ.
Η Ριμπέρα υπογράμμισε ότι οι κρατικές ενισχύσεις δεν μπορούν να δικαιολογηθούν εάν δεν υπάρχει διαταραχή της αγοράς που πρέπει να αντιμετωπιστεί, προσθέτοντας ότι η σημερινή ανακοίνωση αποτελεί «απάντηση σε όσα ζητήθηκαν στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο και από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες».
Πρόσθεσε ακόμη ότι η κρίση και οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων απέδειξαν πως η ενεργειακή μετάβαση παραμένει «η πιο αποτελεσματική στρατηγική για την αυτονομία, την ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα της Ευρώπης».
«Ωστόσο, οι πρόσφατες εκτινάξεις στις τιμές της ενέργειας απαιτούν άμεση απάντηση», ανέφερε, σημειώνοντας ότι οι νέοι κανόνες θα επιτρέψουν «εύκολα εφαρμόσιμες λύσεις».
Παρ’ όλα αυτά, ο ανώτερος συντονιστής βιομηχανικής πολιτικής της μη κυβερνητικής οργάνωσης Climate Action Network Europe, Γκρεγκ Βαν Έλσεν, προειδοποίησε ότι τα μέτρα ενδέχεται να ενισχύσουν περαιτέρω τη ζήτηση για φυσικό αέριο.
«Αυτές οι προσωρινές αλλαγές στο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για την καθαρή βιομηχανία κινδυνεύουν να οδηγήσουν στη δαπάνη δισεκατομμυρίων για επιδοτήσεις ενεργειακού κόστους που βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα, αντί να επιταχύνουν την πράσινη βιομηχανική μετάβαση της Ευρώπης», δήλωσε ο Βαν Έλσεν στο Euronews.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η απουσία όρων απανθρακοποίησης καθιστά τα μέτρα «μια βραχυπρόθεσμη λύση» και όχι μια διαρθρωτική απάντηση για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.