Σύμφωνα με την πρόταση, οι πόλεις θα μπορούν να στοχεύουν επαγγελματίες ιδιοκτήτες πολλών ακινήτων, αλλά το δικαίωμα κάποιου να ενοικιάζει την κύρια κατοικία του θα παραμένει προστατευμένο
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προτείνει νέους κανόνες για τη στέγη, που θα παρέχουν σε εθνικές και τοπικές αρχές πιο σαφές πλαίσιο για την επιβολή περιορισμών στις βραχυχρόνιες τουριστικές μισθώσεις και στην αγορά κατοικιών ή γης οι οποίες δεν χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία, σύμφωνα με έγγραφο που έχει στη διάθεσή του το Euronews.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το ενδεχόμενο αυστηρότερης παρέμβασης έρχεται σε μια περίοδο που οι τιμές έχουν εκτοξευθεί ταχύτερα από τα τοπικά εισοδήματα στις περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, με την αξία των κατοικιών να αυξάνεται κατά 64,9% την περίοδο 2015-2025 και τα ενοίκια κατά 21,8%, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ.
Ακόμη και όσοι δεν μπορούν να αγοράσουν βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξανόμενα ενοίκια, τα οποία απορροφούν το 40% του οικογενειακού εισοδήματος, ενώ όλο και περισσότερες μεσοαστικές οικογένειες ζουν πλέον με την πραγματικότητα ότι δεν έχουν τη δυνατότητα ούτε να αγοράσουν ούτε να νοικιάσουν, χωρίς ταυτόχρονα να πληρούν τα κριτήρια για κοινωνική κατοικία.
Πολλοί κάτοικοι σε πόλεις όπως η Λισαβόνα, η Βαρκελώνη και η Πράγα διαμαρτύρονται ότι πλατφόρμες βραχυχρόνιων μισθώσεων, όπως η Airbnb, έχουν αποσύρει κατοικίες από την αγορά και έχουν ωθήσει τις τιμές προς τα πάνω, συχνά αναγκάζοντάς τους να μετακομίσουν. Στοιχεία της ΕΕ για το 2024 δείχνουν ότι σχεδόν το 10% των κατοίκων των ευρωπαϊκών πόλεων δαπανούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση.
Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις αντιστοιχούν μόλις στο 1,2% του συνολικού στεγαστικού αποθέματος της ΕΕ, αλλά σε ορισμένους τουριστικούς προορισμούς φτάνουν έως και το 20%. Καθώς στις περιοχές με τη μεγαλύτερη ζήτηση χτίζονται πολύ λίγες νέες κατοικίες, οι Βρυξέλλες υπολογίζουν ότι χρειάζονται πάνω από 2 εκατομμύρια νέα σπίτια κάθε χρόνο για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.
Ωστόσο, οι επικείμενοι περιορισμοί της Επιτροπής θα επιτρέπονται μόνο σε περιοχές όπου υπάρχουν σαφή στοιχεία σοβαρής στεγαστικής πίεσης.
Όσον αφορά τις μισθώσεις τύπου Airbnb, η ΕΕ ανησυχεί ιδιαίτερα για τους εμπορικούς διαχειριστές που εκμεταλλεύονται πολλά ακίνητα ως τουριστικά καταλύματα, και όχι για τα άτομα που νοικιάζουν περιστασιακά το δικό τους σπίτι. Σύμφωνα με την πρόταση, οι πόλεις θα μπορούν να στοχεύουν επαγγελματίες ιδιοκτήτες πολλών ακινήτων, αλλά το δικαίωμα κάποιου να ενοικιάζει την κύρια κατοικία του θα παραμένει προστατευμένο.
«Για να περιοριστεί ο αρνητικός αντίκτυπος στην εσωτερική αγορά οποιουδήποτε μέτρου που περιορίζει την πρόσβαση ή την παροχή υπηρεσιών βραχυχρόνιας μίσθωσης καταλυμάτων ή περιορίζει την απόκτηση και χρήση γης και κατοικιών, τα μέτρα αυτά θα πρέπει να περιορίζονται σε περιοχές όπου η οξεία πίεση στη διαθεσιμότητα και την οικονομική προσιτότητα της κατοικίας δικαιολογεί δράση για τη διασφάλιση της προσιτής και διαθέσιμης κατοικίας», αναφέρει το έγγραφο.
Η Επιτροπή αναγνωρίζει πάντως ότι οι περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και οι φραγμοί στις δευτερεύουσες κατοικίες δεν αρκούν για να λυθεί η δομική στεγαστική ανεπάρκεια στην Ευρώπη. Άλλες προκλήσεις είναι το υψηλό κόστος κατασκευής, η ακριβή γη, οι πολεοδομικοί περιορισμοί και οι χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης.
Σύμφωνα με την Housing Europe, την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Δημόσιας, Συνεταιριστικής και Κοινωνικής Στέγασης με έδρα τις Βρυξέλλες, οι στεγαστικές ανάγκες υπερβαίνουν κατά πολύ την προσφορά. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η Γαλλία χρειάζεται 518.000 κατοικίες ετησίως (198.000 κοινωνικές), η Γερμανία 400.000 (140.000 κοινωνικές), η Ολλανδία σχεδόν 1 εκατομμύριο μέχρι το 2031 και η Σουηδία πάνω από 500.000 μέχρι το 2033 – ωστόσο η νέα οικοδομική δραστηριότητα υπολείπεται σταθερά των αναγκών, συχνά έως και κατά 50%.
Η Επιτροπή επεξεργάζεται ένα «Πακέτο Απλοποίησης για τη Στέγαση», με στόχο τη μείωση των διοικητικών εμποδίων που επιβραδύνουν την οικοδόμηση, το οποίο αναμένεται το 2027.
Η κατοικία έχει επίσης μετατραπεί σε επενδυτικό προϊόν, γεγονός που καθιστά ολοένα και δυσκολότερη την αγορά για τους νέους και τα νοικοκυριά μεσαίου εισοδήματος.
Η ευρωβουλευτής Leïla Chaibi (The Left/Γαλλία) είπε στον επίτροπο Στέγασης Dan Jørgensen στις 2 Σεπτεμβρίου ότι η χρηματιστικοποίηση και η ευρεία χρήση της κατοικίας ως επενδυτικού στοιχείου συγκαταλέγονται στους βασικούς παράγοντες πίσω από την έλλειψη προσιτής στέγης στις πόλεις της ΕΕ.
«Έχει έρθει η ώρα να δράσει η ΕΕ, και γνωρίζουμε ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις επηρεάζουν τη στεγαστική κρίση, στα κέντρα των πόλεών μας, στις γειτονιές μας, αλλά και στην ύπαιθρο, πλέον σε ολόκληρη την Ευρώπη», δήλωσε η Chaibi.
Η Επιτροπή εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο να ενθαρρύνει τις εθνικές κυβερνήσεις να παρεμβαίνουν όταν σε μια συγκεκριμένη περιοχή οι τιμές των κατοικιών είναι τουλάχιστον οκτώ φορές υψηλότερες από τα εισοδήματα, όταν οι τιμές έχουν αυξηθεί την προηγούμενη δεκαετία και όταν η κατάσταση δεν αναμένεται να βελτιωθεί μέσα στα επόμενα τρία χρόνια.
Η στεγαστική πολιτική αποτελεί εθνική και τοπική αρμοδιότητα, γεγονός που αφήνει την Επιτροπή χωρίς τη δυνατότητα να διατάξει τα κράτη μέλη ή τις πόλεις να χτίσουν περισσότερες κατοικίες. Αντ’ αυτού, οι Βρυξέλλες προσπαθούν να επηρεάσουν την αγορά μέσω ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων, κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, επενδύσεων και νομοθεσίας.
Σχολιάζοντας μελέτη της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) του 2025 για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, η ευρωβουλευτής Gaby Bischoff (S&D/Γερμανία), αντιπρόεδρος για τη Βιώσιμη Οικονομία και την Κοινωνική Ευρώπη, προειδοποίησε ότι υπερβολικά πολλοί Ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν εξώσεις ή ακόμη και κινδυνεύουν με αστεγία. Απέδωσε την κρίση στη διευρυνόμενη κοινωνικοοικονομική ανισότητα και σε μη βιώσιμα στεγαστικά συστήματα που «προτάσσουν το κέρδος έναντι των ανθρώπων».
Υπολογίζεται ότι 1,2 έως 1,3 εκατομμύρια άνθρωποι βιώνουν την εμπειρία της αστεγίας σε ολόκληρη την ΕΕ κάθε βράδυ, κυρίως λόγω της επιδεινούμενης στεγαστικής κρίσης και του αυξανόμενου κόστους ζωής, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εθνικών Οργανώσεων για τους Άστεγους (Feantsa).
Η Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει το στεγαστικό της σχέδιο στις 9 Σεπτεμβρίου.