«Παράδοση χωρίς μάχη»: πώς η Ρωσία αποχωρεί από το Μάλι

Την Παρασκευή, ο στρατός του Μάλι και Ρώσοι μισθοφόροι από το «Αφρικανικό Σώμα» του ρωσικού υπουργείου Άμυνας παρέδωσαν στους ένοπλους αντάρτες ένα ακόμη στρατηγικό προπύργιο στο βορρά της χώρας, όπως δήλωσε στο AFP εκπρόσωπος του «Μετώπου Απελευθέρωσης του Αζαουάντ» (FLA). Οι κυβερνητικές δυνάμεις αποχώρησαν χωρίς μάχη από τη στρατιωτική βάση της Τεσαλίτ, κοντά στα σύνορα με την Αλγερία, αφήνοντας πίσω τους διάδρομο προσγείωσης και απογείωσης ικανό να δέχεται ελικόπτερα και μεγάλα στρατιωτικά αεροσκάφη. Ο ίδιος χαρακτήρισε όσα συνέβησαν στην Τεσαλίτ ως «συνθηκολόγηση» του στρατού του Μάλι και των μαχητών του «Αφρικανικού Σώματος».

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Μέσα σε μία εβδομάδα μαζικής επίθεσης εναντίον των θέσεων της χούντας υπό τον Ασίμι Γκοΐτα, οι Τουαρέγκ του «Μετώπου Απελευθέρωσης του Αζαουάντ» και οι τζιχαντιστές της «Ομάδας Υποστήριξης του Ισλάμ και των Μουσουλμάνων», που έχει ορκιστεί πίστη στην αλ Κάιντα στο Σαχέλ, κατέλαβαν την στρατηγικής σημασίας πόλη Κιντάλ και σκότωσαν τον βασικό υποστηρικτή της ρωσικής παρουσίας στη χώρα, τον υπουργό Άμυνας Σαντιό Καμαρά.

Για το αν οι τελευταίες εξελίξεις μπορούν να θεωρηθούν αρχή του τέλους της ρωσικής παρουσίας στο Μάλι μίλησε στο Euronews ο Τιερί Βερκουλόν - συνεργάτης του Γαλλικού Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (πηγή στα Ρωσικά), ειδικός στις χώρες της υποσαχάριας Αφρικής:

«Παραδόθηκαν χωρίς μάχη»

Euronews: Το περασμένο Σάββατο έγινε γνωστό ότι το «Αφρικανικό Σώμα» δέχθηκε επίθεση σε πέντε οικισμούς του Μάλι όπου είχε αναπτυχθεί και ότι οι Ρώσοι μισθοφόροι αποχώρησαν από το Κιντάλ, μια στρατηγικής σημασίας πόλη που ήλεγχαν στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας. Τι ακριβώς συνέβη και γιατί τώρα;

Τιερί Βερκουλόν: Στην πραγματικότητα, οι αντάρτες ξεκίνησαν ταυτόχρονες επιθέσεις σε μεγάλες πόλεις του Μάλι το περασμένο Σαββατοκύριακο, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας Μπαμακό. Η μόνη πόλη που κατέλαβαν ήταν το Κιντάλ. Είναι σημαντική, διότι επρόκειτο για τη μοναδική μεγάλη νίκη του στρατού του Μάλι μαζί με το «Αφρικανικό Σώμα», όταν πριν από μερικά χρόνια είχαν ανακτήσει τον έλεγχο της πόλης. Και τώρα μόλις την έχασαν. Φαίνεται ότι την έχασαν χωρίς μάχη. Εγκατέλειψαν την πόλη ύστερα από διαπραγματεύσεις για την αποχώρηση με τους αντάρτες. Αυτή τη στιγμή η σχέση δυνάμεων είναι ξεκάθαρα υπέρ των ανταρτών, γι’ αυτό τόσο οι στρατιωτικοί του Μάλι, υπό τη διοίκηση του στρατηγού Ελχαντί Αγ Γκάμο, όσο και το «Αφρικανικό Σώμα» προτίμησαν να συμφωνήσουν σε αποχώρηση αντί να δώσουν μάχη.

Euronews: Γιατί αυτή τη φορά οι αυτονομιστές Τουαρέγκ και οι τζιχαντιστές που έχουν ορκιστεί πίστη στην αλ Κάιντα έδρασαν μαζί; Είναι κάτι καινούριο;

Τιερί Βερκουλόν: Θα μπορούσαμε να το πούμε έτσι. Το «Μέτωπο Απελευθέρωσης του Αζαουάντ» (FLA), στο οποίο συμμετέχουν αγωνιστές της ανεξαρτησίας των Τουαρέγκ, και η «Ομάδα Υποστήριξης του Ισλάμ και των Μουσουλμάνων» (JNIM) οργάνωσαν από κοινού αυτή την επίθεση. Ίσως γι’ αυτό σημείωσαν τόσο μεγάλη επιτυχία: όχι μόνο πήραν το Κιντάλ, αλλά και σκότωσαν τον υπουργό Άμυνας Σαντιό Καμαρά. Και αυτός ο συντονισμός δείχνει ότι συγκροτούν ένα πολύ σημαντικό μέτωπο, το οποίο, παρεμπιπτόντως, βρίσκεται πλέον στις πύλες της Μπαμακό.

«Στρατηγική ασφυξίας» του Μπαμακό

Euronews: Σημαίνει αυτό ότι οι αρχές του Μάλι έχασαν οριστικά τον έλεγχο του βορειοανατολικού τμήματος της χώρας;

Τιερί Βερκουλόν: Οι αρχές του Μάλι έχουν χάσει πολύ περισσότερα από τον έλεγχο του βορειοανατολικού τμήματος, γιατί αυτές οι ομάδες βρίσκονται ουσιαστικά στις παρυφές της Μπαμακό ήδη από πέρυσι. Εφαρμόζουν μια στρατηγική ασφυξίας, καθώς ελέγχουν τις διάφορες οδούς που οδηγούν στην πρωτεύουσα του Μάλι. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, σήμερα ελέγχουν περίπου το 70% της επικράτειας, ενώ η χούντα του Μάλι ελέγχει μόνον ένα μικρό τμήμα.

Euronews: Και τι δείχνει αυτή η συμμαχία Τουαρέγκ και τζιχαντιστών για την πολιτική κατάσταση στο Μάλι;

Τιερί Βερκουλόν: Αυτές οι δύο δυνάμεις ήρθαν πιο κοντά, επειδή έχουν έναν κοινό εχθρό, τη χούντα του Μάλι. Την περασμένη εβδομάδα εξέδωσαν σειρά ανακοινώσεων, στις οποίες ξεκαθάρισαν ότι θέλουν να ανατρέψουν το καθεστώς της στρατιωτικής χούντας στο Μάλι. Δήλωσαν επίσης ότι η Ρωσία δεν είναι εχθρός τους και γι’ αυτό πρότειναν στις ρωσικές δυνάμεις να αποχωρήσουν από τη χώρα, όχι μόνο από τον βορρά του Μάλι. Κατά κάποιο τρόπο, άφησαν στους Ρώσους στρατιωτικούς διέξοδο υποχώρησης.

«Η ρωσική προπαγάνδα μετατρέπει την ήττα σε νίκη»

Euronews: Ορισμένες ρωσικές πηγές αναφέρουν ότι το «Αφρικανικό Σώμα» εξακολουθεί να ελέγχει το Κιντάλ. Πώς εξελίχθηκε η κατάσταση την τελευταία εβδομάδα;

Τιερί Βερκουλόν: Ναι, αν πιστέψει κανείς τα ρωσικά ΜΜΕ, ισχυρίζονται ότι απέκρουσαν την επίθεση των τζιχαντιστών και των Τουαρέγκ και ότι εξακολουθούν να ελέγχουν τους οικισμούς, έχοντας απωθήσει τους αντιπάλους στην έρημο, κάτι που δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Η ρωσική προπαγάνδα επιχειρεί να μετατρέψει αυτή την ήττα σε νίκη και, προφανώς, κατηγορεί μια σειρά χωρών ότι υποστηρίζουν τους αντάρτες, μεταξύ αυτών και την Ουκρανία.

Euronews: Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που εξηγούν την ήττα των κυβερνητικών δυνάμεων και των Ρώσων μισθοφόρων στο Κιντάλ;

Τιερί Βερκουλόν: Το βασικό πρόβλημα για τη Μόσχα είναι να διαπιστώσει αν έχει ακόμη τη δυνατότητα να στείλει περισσότερες δυνάμεις και πυρά για να στηρίξει τον στρατό του Μάλι. Ο Ασίμι Γκοΐτα, ο ηγέτης της χούντας, είναι πολύ πιθανό να έχει ζητήσει από τη Ρωσία ενίσχυση της στρατιωτικής βοήθειας. Τις επόμενες ημέρες θα δούμε αν η Ρωσία θα μπορέσει να παράσχει αυτή τη βοήθεια ή όχι.

«Δύσκολο να διεξάγεις πόλεμο σε πολλά μέτωπα»

Euronews: Επειδή όλοι οι πόροι έχουν μεταφερθεί στην Ουκρανία;

Τιερί Βερκουλόν: Νομίζω πως ναι. Και το βασικό πρόβλημα της Μόσχας είναι να απελευθερώσει πόρους για να τους μεταφέρει στο Μάλι. Βλέπουμε ότι από τότε που η στρατιωτική κατάσταση στο Μάλι άρχισε να επιδεινώνεται, εδώ και περίπου δύο χρόνια, η Μόσχα δεν αύξησε την εκεί στρατιωτική της παρουσία. Πιθανότατα βρίσκεται στα όρια των δυνατοτήτων της, γιατί είναι δύσκολο να διεξάγεις πόλεμο σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα.

Euronews: Ο εκπρόσωπος του Ρώσου προέδρου δήλωσε την Πέμπτη ότι η Ρωσία «θα συνεχίσει, και στο Μάλι, τον αγώνα κατά του εξτρεμισμού, της τρομοκρατίας και άλλων αρνητικών φαινομένων και θα συνεχίσει να παρέχει βοήθεια στις εν ενεργεία αρχές».

Τιερί Βερκουλόν: Πρόκειται απλώς για δηλώσεις. Λέει ότι η Μόσχα θα συνεχίσει να στηρίζει το καθεστώς, κάτι απολύτως λογικό. Το ερώτημα είναι αν αυτά τα λόγια θα συνοδευτούν από πράξεις. Δηλαδή από νέες παραδόσεις όπλων και, πρωτίστως, από νέα ανάπτυξη ρωσικών παραστρατιωτικών δυνάμεων. Αυτό είναι που θα μετρήσει τις επόμενες ημέρες. Διαφορετικά, οι δηλώσεις των εκπροσώπων Τύπου έχουν μικρή σημασία.

«Ανεξέλεγκτος πόλεμος»

Euronews: Πόσοι μισθοφόροι του «Αφρικανικού Σώματος» βρίσκονται σήμερα στο Μάλι;

Τιερί Βερκουλόν: Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για 2.000 έως 2.500 άτομα.

Euronews: Και πόσους ακόμη μπορεί να στείλει η Ρωσία;

Τιερί Βερκουλόν: Δεν έχω απολύτως καμία ιδέα. Είναι μια πολύ περίπλοκη κατάσταση: στην πραγματικότητα πρόκειται για έναν πόλεμο που ουσιαστικά δεν μπορούν να κερδίσουν. Γι’ αυτό ίσως προσφύγουν περισσότερο σε αεροπορικά μέσα για βομβαρδισμούς, όπως έχουν ήδη κάνει, στις περιοχές όπου μαίνονται οι συγκρούσεις. Ουσιαστικά πρόκειται για έναν ανεξέλεγκτο πόλεμο.

Euronews: Γιατί;

Τιερί Βερκουλόν: Διότι πρόκειται για πόλεμο ανταρτών σε μια χώρα όπου η Ρωσία δεν έχει πραγματικά ριζώσει, δεν γνωρίζει καλά και στην οποία διαθέτει περιορισμένες δυνατότητες συλλογής πληροφοριών. Είναι αυτό που είδαμε στο Αφγανιστάν. Έναν τέτοιο πόλεμο δεν μπορείς να τον κερδίσεις μόνο με στρατιωτικά μέσα.

Euronews: Ποιες είναι οι προοπτικές της ρωσικής παρουσίας στο Μάλι, υπό το φως των τελευταίων εξελίξεων; Ποια είναι η πρόβλεψή σας;

Τιερί Βερκουλόν: Είναι προφανές ότι υπάρχουν διάφορα σενάρια. Σύμφωνα με ένα από αυτά, η χούντα τελικά θα καταρρεύσει. Και πολλοί σκέφτονται προφανώς το «συριακό σενάριο»: όταν η κατάσταση στράφηκε μέσα σε λίγες ημέρες εναντίον της δικτατορίας Άσαντ και η Ρωσία αναγκάστηκε σε ελάχιστο χρονικό διάστημα να διαπραγματευτεί την αποχώρηση των δυνάμεών της. Μπορούμε, λοιπόν, να υποθέσουμε ότι αν επαναληφθεί μια παρόμοια κατάσταση, η Ρωσία θα πρέπει πολύ γρήγορα να διαπραγματευτεί την απόσυρση των στρατευμάτων της από το Μάλι, προτού οι αντάρτες καταλάβουν την εξουσία στην Μπαμακό.

«Δεν αποκλείω να πέσει η χούντα μέσα στη χρονιά»

Euronews: Και πόσο πιθανό είναι να καταλάβουν το Μπαμακό;

Τιερί Βερκουλόν: Προς το παρόν η πιθανότητα είναι αρκετά υψηλή, καθώς από πέρυσι οι τζιχαντιστικές οργανώσεις ασκούν διπλή πίεση: στρατιωτική και οικονομική. Οικονομική, μέσω του ελέγχου των οδών ανεφοδιασμού της Μπαμακό. Σφίγγουν τον κλοιό γύρω από την πρωτεύουσα. Το κάνουν αυτό στο Μάλι, αλλά το κάνουν επίσης και στη Μπουρκίνα Φάσο. Δεν αποκλείω η χούντα να πέσει μέσα στη χρονιά.

Euronews: Από τότε που οι Ρώσοι μισθοφόροι εγκαταστάθηκαν στο Μάλι και σε γειτονικές χώρες, οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων λένε ότι η κατάσταση ασφαλείας δεν βελτιώθηκε και, αντιθέτως, έχουν καταγραφεί πολλές επιθέσεις εναντίον αμάχων.

Τιερί Βερκουλόν: Οι σφαγές που διέπραξαν εναντίον κοινοτήτων, εναντίον αμάχων, έχουν καταγραφεί από πολλές οργανώσεις υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων: την Amnesty International, τη Human Rights Watch. Είναι προφανές ότι στόχευαν πρωτίστως κοινότητες που θεωρούνται κοντά στους τζιχαντιστές, όπως οι Φουλάνι και οι Τουαρέγκ.

Euronews: Μπορούμε να περιμένουμε το ίδιο σε χώρες όπου υπάρχει ρωσική στρατιωτική παρουσία, όπως η Μπουρκίνα Φάσο ή ο Νίγηρας;

Τιερί Βερκουλόν: Προς το παρόν δεν μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα. Εξαρτάται από το πώς θα εξελιχθεί ο πόλεμος. Είναι όμως σαφές ότι και η Μπουρκίνα Φάσο βρίσκεται σε πολύ επικίνδυνη θέση και, αν οι αντάρτες τζιχαντιστές καταλάβουν την Μπαμακό, η επόμενη στη σειρά θα είναι η Ουαγκαντούγκου.